Έκθεση Σλομπόντα [Ευστράτιου Κέντρου], 8.10.1944



Πηγή 1η: Αρχείο ΔΙΣ, Φ.924/Α/14 (Αρχεία Εθνικής Αντίστασης, τόμος 4ος, Ανταρτική οργάνωση ΕΛΑΣ, ΓΕΣ/ΔΙΣ, Αθήνα 1998, έγγραφο 108)
Πηγή 2η: Α/ΥΠΕΞ, 1947, ντοσιέ 119, φακ. 119.3[1] (παρατίθεται σε: Γρηγόρης Φαράκος, Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία, τόμος 2ος, Μυστική έκθεση [1946] και άλλα ντοκουμέντα, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000, σ. 376-378[2])

Έκθεση[3] [Σλομπόντα]

Με το δημιουργηθέν επεισόδιο Γκότσε αποφασίσαμε να πάμε εγώ και ο συναγ. Ν. Πούπτης κατόπιν εντολής του ΔΜΓ[4] σ. Πάσιο, μια που ασκούσαμε προσωπική επιρροή στον Γκότσε, για να ιδούμε από κοντά όλη την κατάσταση και ποία ήταν τα ελατήρια που δημιουργήθηκαν όλα αυτά.
Είναι γεγονός ότι όσοι αντιπρόσωποι του ΕΛΑΣ που πήγαν να συζητήσουν με το Γκότσε, δεν τους είχε φανερώσει το μυστικό παρ’ όλο που φαινότανε ποια κατάσταση επικρατούσε στο Τάγμα.
Προσωπικά ο ίδιος κάλεσα τον Γκότσε και τον παρεκάλεσα αν είναι δυνατόν στη φιλία μας που έχομε να μου φανερώση το τι συμβαίνει και πως δε θέλω ψέμματα να μου πη για να μη κάθομαι άδικα στο Τάγμα και αν είναι δάκτυλος εξωτερικός να φύγω κι’ αν δεν είναι, να βάλω τα δυνατά μου να το βάλω στη σωστή γραμμή  και περιμένω απάντηση τι γνωρίζω απ’ όλα αυτά.
Η πρώτη απάντησή του ήταν ότι δεν θα σου κρύψω τίποτα, θα σου τα πω όλα. Και αρχίζει.
Δεν μπορείς να κάνεις τίποτε γιατί το Τάγμα μου δεν υπακούει στο Κ.Κ.Ε. ούτε στον ΕΛΑΣ. Εμείς συνδεόμαστε με τη Σερβική Μακεδονία και από κει παίρνουμε καθοδήγηση με συνδέσμους που μας στέλνουν ταχτικά όπως τους στέλνουμε και μεις.
Πήραμε την εντολή να στρατολογήσουμε όσους μπορούμε περισσότερους, αλλά καθαρώς Σλαβομακεδόνες και η Μπιγάδα της Σερβίας μας χορηγεί (5.000) πέντε χιλιάδες όπλα και ανάλογα οπλοπολυβόλα και ιματισμό. Πήραμε και ορισμένο ιματισμό[5] και οπλισμό. Αν έπαιρνα όλα αυτά θα χορηγούσα και ορισμένα για το υπόλοιπο ΕΛΑΣ. Εις ερώτησή μου πως ονομάζεται αυτός από τη Σερβία με τον οποίο συνδέεσαι, μου απαντά λέγεται Όρσεφι και πως αυτός μας έχει δώσει εντολή ότι, ότι υλικό θα στέλη, όλο θα προορίζεται αποκλειστικά για το Τάγμα μου και σε περίπτωση που θα θελήση να μας κατασχέση ο ΕΛΑΣ να του τα επιστρέψουμε πίσω να μη τα πάρη ο ΕΛΑΣ. Η επιστράτευσή μας συνεχίζεται και έχουμε άλλους 300 άντρες και θα βαδίσουμε για την δημιουργία Σλαβομακεδονικής Μεραρχίας. Τον απαντώ αν είναι σωστό αυτό που κάνει και ότι φέρνει μεγάλη διάσπαση και πως η θέση του είναι με μας και όχι με τους Σέρβους, μου απαντά το εξής πως:
Είναι αλήθεια ότι ο Όρσεφ ακολουθεί Σωβινιστική πολιτική κι’ εγώ θέλω να βάλω γραμμή και Σερβική και Ελληνική.
Του είπα ότι είναι υπεύθυνος για όλα αυτά που συμβαίνουν και που θα συμβούν μετέπειτα μου απαντά ως εξής ότι, εσείς αν θέλετε να με χτυπήσετε εγώ δεν θα σας χτυπήσω, αλλά θα συμπτυχθώ προς τη Σερβία όπου και μας έχουν πη οι Σέρβοι «αν σας κυνηγήσουν να έρθετε σε μας»[6].
Του κάνω έκκληση για τελευταία φορά ότι αυτό είναι εγκληματικό που κάνει και θα πρέπει να ακολουθήσει εμάς, τον εγγυώμαι ότι το Τάγμα σου μπορούμε να το αφήσουμε αρκεί να προσχωρήση κάτω από τις εντολές του ΕΛΑΣ και να κόψη κάθε επαφή με τους Σέρβους και να γίνη η εκκαθάρισή του από διαφόρους Κομιτατζήδες μου απαντά: πως αδυνατεί να το κάνη και είναι αδύνατον πλέον να το λύσουμε εμείς αυτό το ζήτημα.
Τότε μονάχα μπορεί να λυθή όταν έρθη σε συνεννόηση το ΚΚΕ με το ΚΚ Σερβίας. Τότε μονάχα μπορούν να λύσουν το ζήτημα αυτό από που να καθοδηγούμαστε εμείς. Άλλη λύση δεν υπάρχει, εσύ αν θέλεις μου λέγει δούλεψε στο Τάγμα μου και δημιούργησε Κ.Ο. Αλλά πάρε υπ’ όψη σου ότι θα βγουν όλοι οι κόποι σου άκαρποι δεν πιστεύει κανείς στο ΚΚΕ, διότι μας υπεσχέθησαν να κάνουμε Μεραρχίαν και δεν μας αφήνουν τώρα.
Η γνώμη μου είναι ότι πραγματικά όπως μου τα είπε έτσι είναι παίρνοντας υπ’ όψη μου και άλλα ντοκουμέντα που είχα, ανταποκρίνονται πλέρια στην πραγματικότητα.
Είναι γεγονός ότι μετά την αιχμαλωσία που έγινε μιας Διμοιρίας του Γκότσε εκ μέρους των τμημάτων μας ΕΛΑΣ ανησύχησε πολύ αστειεύοντας λέγοντας μου αφού εκεί συλλάβατε τμήμα δικό μου κι’ εγώ πρέπει να συλλάβω το Εφεδρικό και σένα μαζί υπονοώντας εμένα, ευτυχώς δε με πείραξε διότι τον έδωσα την πρέπουσα απάντηση.
Με την ευκαιρία που πήγα στο Τάγμα Γκότσε είδα την πραγματική κατάσταση που επικρατεί, ότι εκεί μέσα συγκεντρώθηκαν όλα τα αντιδραστικά στοιχεία που είχαν τεθεί επικεφαλής της Βουλγαρικής προπαγάνδας και οι καθοδηγητές του Κομιτάτου όλοι εκεί μέσα βρίσκονται και έχουν αναλάβει τη Διοίκηση του Τάγματος[7] σε ξεχωριστή φράξια και κρύβονται πίσω από τον Γκότσε χωρίς ο Γκότσε να τους καταλάβει διότι και σ’ αυτά επέδρασαν αυτοί. Ουσιαστικά αυτοί καθοδηγούν το Τάγμα παρά ο Γκότσε.
Δυστυχώς δεν μπορεί να το καταλάβει και παρασύρθηκε από αυτό ο Γκότσε. Η κατάσταση είναι χαώδης. Εκεί μέσα βρίσκουν το καταφύγιό τους όλοι οι φασίστες Κομιτατζήδες[8].
Υπογραφή
Σλομπόντας
Ακριβές αντίγραφον
Σταύρος[9]




[1] «ΓΕΝ. Κ.Α. ΜΑΚΕΔ. ΘΡΑΚΗΣ ΓΡΑΦ. ΙΙ
Απόρρητος – Επί Αποδείξει
Εν Θεσσαλονίκη τη 11 Μαρτίου 1947
“[…] έκθεσις ΣΤΟΜΠΟΤΑ επί του αυτονομιστικού κινήματος του ΓΚΟΤΣΕΦ”.
Λαμβάνω την τιμήν, να γνωρίσω υμίν ότι εις κατασχεθέν αρχείον ευρέθη υπό τας υπηρεσίας μου […]
-Επίσης εις το αυτό αρχείο ευρέθη αντίγραφον μιας εκθέσεως του Στομπότα (ψευδώνυμον του Ευστρατίου Κέντρου…, απευθυνομένης προφανώς, προς το Γενικόν Στρατηγείον του ΕΛΑΣ, φέρων την σφραγίδαν της ΙΧ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Δυτ. Μακεδονίας και χρονολογίαν 8-10-1944. Η έκθεσις αυτή αφορώσα την κατά τας ημέρας της αποχωρήσεως των Γερμανικών στρατευμάτων γνωστήν διένεξιν μεταξύ ΕΛΑΣ και Γκότσεφ, ως Αρχηγού του ενός Μακεδονικού Τάγματος, είναι λίαν αποκαλυπτική όσον αφορά τον υφιστάμενον δεσμόν μεταξύ Γκότσεφ και Γιουγκοσλαυίας, παρ’ ης ελάμβανεν έκτοτε την πολιτικήν καθοδήγησιν, αλλά και την εις οπλισμόν, ιματισμόν κ.λ.π. ενίσχυσιν.
[…]
Ο διευθυντής
Απ. Γρεβενίτης
Αντ/ρχης»
Βλ. Γρηγόρης Φαράκος, Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία, τόμος 2ος, Μυστική έκθεση [1946] και άλλα ντοκουμέντα, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000, σ. 376-377.
[2] Ο Γρ. Φαράκος παραθέτει ένα μέρος του αντιγράφου της «Εκθέσεως Σλομπόντα». Αφορά το ιδιαίτερα μαυρισμένο μέρος του κειμένου και παρατίθεται αντίστοιχα στις υποσημειώσεις. Διακρίνονται αλλαγές σε μερικά σημεία στίξης κλπ
[3] ΕΚΘΕΣΙΣ
[4] Με το δημιουργηθέν επεισόδιον Γκότσε αποφασίσαμε να πάμε εγώ και ο σ. Ν. Πούπτης κατόπιν εντολής του Δ.Μ.Γ. […]
[5] Η πρώτη απάντησή του ήταν ότι δεν θα σου κρύψω τίποτα, θα σου τα πω όλα και αρχίζει.
Δεν μπορείς να κάνεις τίποτε, γιατί το Τάγμα μου δεν υπακούει στο ΚΚΕ ούτε στον ΕΛΑΣ. Εμείς συνδεόμεθα με τη Σερβική Μακεδονία και από κει παίρνουμε καθοδήγηση με συνδέσμους που μας στέλνουν τακτικά όπως τους στέλνουμε και εμείς. Πήραμε την εντολή να στρατολογήσουμε όσους μπορούμε περισσότερους αλλά καθαρώς Σλαβομακεδόνες και η Μπιγάδα της Σερβίας, μας χορηγεί πέντε χιλιάδες (5.000)  όπλα και ανάλογα οπλοπολυβόλα και ιματισμό. […]
[6] Του είπα ότι είναι υπεύθυνος για όλα αυτά, που συμβαίνουν και που θα συμβούν μετέπειτα, μου απαντά ως εξής ότι: Εσείς αν θέλετε να με χτυπήσετε, εγώ δεν θα σας χτυπήσω, αλλά θα συμπτυχθώ προς την Σερβία όπου και μας έχουν πη οι Σέρβοι αν σας κυνηγήσουν να έρθετε σε μας. […]
[7] Με την ευκαιρία που πήγα στο Τάγμα Γκότσε είδα την πραγματική κατάσταση που επικρατεί, 1) ότι εκεί μέσα συγκεντρώθηκαν όλα τα αντιδραστικά στοιχεία που είχαν τεθεί επικεφαλής της βουλγαρικής προπαγάνδας και οι καθοδηγητές του Κομιτάτου όλοι εκεί μέσα βρίσκονται και έχουν αναλάβει τη Διοίκηση του Τάγματος […]
[8] Δυστυχώς δεν μπορεί να το καταλάβει και παρασύρθηκε από αυτούς ο Γκότσε.
 Η κατάστασις είναι χαώδης. Εκεί μέσα βρήκαν το καταφύγιό τους όλοι, φασίστες, Κομιτατζήδες.
[9] 8/10/44 Υπογραφή: Στομπότας