Εμφύλιος: Τραγική σελίδα της νεοελληνικής Ιστορίας



του Βλάση Αγτζίδη[1]

 

αναδημοσίευση από: Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 07.09.2014

 

Ο εμφύλιος πόλεμος αποτελεί το συγκερασμό των γεωπολιτικών συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων, των κυνικών συμφερόντων των ντόπιων ελίτ που παραδοσιακά ήταν εξαρτημένες από τον ξένο παράγοντα και την ανεπάρκεια των ηγεσιών του Κομμουνιστικού Κόμματος Πρωτεργάτες της αντιστασιακής δράσης υπήρξαν είτε αξιωματικοί που συγκρότησαν τις φιλελεύθερες αντιστασιακές οργανώσεις, είτε κομμουνιστές που είχαν υποστεί καθ' όλη τη δεκαετία του '30 σκληρές διώξεις
===

Ο Εμφύλιος αποτελεί μια από τις σημαντικότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας του νεότερου ελληνισμού και μαζί με τη Μικρασιατική Καταστροφή -που είχε συμβεί μόλις 25 χρόνια πριν- καθόρισε πλήρως και ολοκληρωτικά την εξέλιξη της νεοελληνικής κοινωνίας.
Η επέτειος των εξήντα πέντε ετών από τη λήξη του δεν συνοδεύεται από την όσο το δυνατόν αντικειμενική αξιολόγηση και καταγραφή των παραμέτρων εκείνης της ιστορικής περιόδου. Οι διαφορετικές αφηγήσεις συνδέονται με τις διαφορετικές πολιτικές προελεύσεις, αλλά και με την προσπάθεια διαμόρφωσης ιδεολογικών εργαλείων για την προσέγγιση του παρόντος και του μέλλοντος.
Η κάθαρση των δωσίλογων που επιχειρούν τα ακροδεξιά σχήματα από τη μια και η αποκατάσταση του Ζαχαριάδη, μαζί με τον Στάλιν, από τους διαχειριστές του τίτλου του Κομμουνιστικού Κόμματος, συγκροτούν τις δύο εκφράσεις αυτής της εργαλειοποίησης του Εμφυλίου. Η ακροδεξιά επαναφέρει στο δημόσιο λόγο τα σχήματα μίσους που κυριάρχησαν από την εποχή της Λευκής Τρομοκρατίας (1945 και έπειτα).
Από την άλλη, οι ιδεολογικοί καθοδηγητές του Κομμουνιστικού Κόμματος ιεροποιούν τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού ως καθαρά ταξικό και άρα ορθό. Η ένταση των διαφορετικών ερμηνειών προβάλλει ανάγλυφα μέσα από τον δημόσιο λαϊκό λόγο που εκφέρεται στα νέα Μέσα και προκαλεί αμηχανία σε όσους επιχειρούν μια όσο το δυνατόν αντικειμενική αποτίμηση.
Ο εμφύλιος πόλεμος αποτελεί το συγκερασμό των γεωπολιτικών συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων, των κυνικών συμφερόντων των ντόπιων ελίτ που παραδοσιακά ήταν εξαρτημένες από τον ξένο παράγοντα και την ανεπάρκεια των ηγεσιών του Κομμουνιστικού Κόμματος, που ξαφνικά τέθηκαν επικεφαλής ενός εντυπωσιακού μαζικού λαϊκού κινήματος.
Η Κατοχή της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα και ο διαμοιρασμός της μεταξύ των Γερμανών, Ιταλών και Βούλγαρων κατακτητών, οδήγησε στη δημιουργία ενός μεγάλου αντιστασιακού κινήματος.

Αδικαιολόγητες παραχωρήσεις

Πρωτεργάτες της αντιστασιακής δράσης υπήρξαν είτε παλιοί αξιωματικοί που συγκρότησαν τις φιλελεύθερες αντιστασιακές οργανώσεις, είτε παλιοί κομμουνιστές που είχαν υποστεί καθ' όλη τη δεκαετία του '30 σκληρές διώξεις από το κοινοβουλευτικό καθεστώς (βενιζελικό και μεταξικό). Η σημαντικότερη αντιστασιακή οργάνωση υπήρξε το ΕΑΜ, με τον ΕΛΑΣ ως το στρατιωτικό του σκέλος. Παράλληλα, οι κατοχικές δυνάμεις δημιούργησαν τα δωσιλογικά σώματα (Τάγματα Ασφαλείας, ΕΕΣ, Χ κ.ά.) και τους ανέθεσαν σε μεγάλο βαθμό την άσκηση της αντικομμουνιστικής πολιτικής εκ μέρους των ναζί.
Η ηγεσία του ΕΑΜ, όπως και η ηγεσία του ΚΚΕ εκείνη την περίοδο θα ενταχθούν συνειδητά στο συμμαχικό στρατόπεδο και θα κάνουν αδικαιολόγητες παραχωρήσεις τόσο προς τους Βρετανούς όσο και προς το παλιό και διεφθαρμένο πολιτικό προσωπικό που έχει καταφύγει στην Αίγυπτο.
Το αποτέλεσμα θα είναι να εγκλωβιστούν στο βρετανικό σχεδιασμό για την επόμενη μέρα της Απελευθέρωσης και να υποστούν με τον πιο οδυνηρό τρόπο τα επίχειρα της συμβιβαστικής πολιτικής. Θα πέσουν στη βρετανική παγίδα των Δεκεμβριανών και στη συνέχεια θα υπογράψουν τη Συμφωνία της Βάρκιζας, παραδίδοντας ειρηνικά στους Βρετανούς και στους πολιτικούς τους συνεργάτες την υπόλοιπη Ελλάδα.
Η υποταγή του ΚΚΕ στους σχεδιασμούς των Βρετανών και της κυβέρνησης των Αθηνών θα είναι τέτοια ώστε θα αποκηρύξει τον Αρη Βελουχιώτη και θα συντελέσει στο χαμό του. Ο Βελουχιώτης εξέφραζε το ένοπλο λαϊκό κίνημα που ανδρώθηκε μέσα στην Κατοχή και καταπώς φαίνεται, αυτός αλλά και το αντιστασιακό εαμικό κίνημα προσπάθησαν να ξεφύγουν από τον έλεγχο της γραφειοκρατικής ιεραρχίας του ΚΚΕ.

Η Λευκή Τρομοκρατία

Η συνέχεια θα είναι τραγική για τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Οι Βρετανοί ήταν αποφασισμένοι να εξαλείψουν με κάθε τρόπο τη μεγάλη επιρροή της Αριστεράς. Ιδιος ήταν και ο στόχος του παλιού πολιτικού συστήματος, το οποίο μπροστά στην εμφάνιση ενός ανταγωνιστικού παράγοντα επέλεξε τη συμμαχία. Ετσι δημοκρατικοί και μοναρχικοί, παλιοί βενιζελικοί και μεταξικοί θα κινηθούν μαζί ευνοώντας την ακραία καταστολή της Αριστεράς με τη Λευκή Τρομοκρατία που ακολούθησε τα Δεκεμβριανά.
Με τον όρο Λευκή Τρομοκρατία εννοούμε τη βία που άσκησαν -με τη συνδρομή του επίσημου κράτους πολλές φορές- παρακρατικές ομάδες, που προήλθαν κυρίως από τους δωσίλογους της Κατοχής, κατά όσων θεωρούσαν ότι ήταν μέλη του Κ.Κ. ή συμμετείχαν στην Εθνική Αντίσταση...
Ο Νίκος Ζαχαριάδης ως ο λαοπρόβλητος γενικός γραμματέας του Κόμματος θα πάρει τη μοιραία απόφαση να απόσχει απ' τις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946. Με αποτέλεσμα να ανέλθει στην εξουσία η πιο σκληρή αντικομμουνιστική εκδοχή της Δεξιάς και να οργανώσει την επαναφορά της Μοναρχίας. Ο Ζαχαριάδης -στην εξορία του στη Σιβηρία-θα μετανοήσει για εκείνη την απόφαση και θα δηλώσει ότι ήταν λάθος.
Η άγρια τρομοκρατία κατά της Αριστεράς θα οδηγήσει και πάλι στο βουνό χιλιάδες παλιούς αγωνιστές. Ο δρόμος για τον Εμφύλιο είχε ήδη ανοίξει ενισχυμένος τώρα από το περιβάλλον του Ψυχρού Πολέμου, το οποίο οδηγούσε τις κοσμοκράτειρες δυνάμεις σε μια διελκυστίνδα μέχρι θανάτου. Άλλη μια φορά ο ελληνικός λαός πλήρωσε πανάκριβα τις ανεπάρκειες των ηγεσιών του και την ξενοδουλεία που ιστορικά τις χαρακτήριζε...




[1] διδάκτωρ σύγχρονης ιστορίας, μαθηματικός, http://kars1918.wordpress.com/