Μια σύντομη αποτίμηση



Ταυτότητα άρθρου:
Μιχάλης Λυμπεράτος[1], Μια σύντομη αποτίμηση [Δεκεμβριανά], εφ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 20/1/2013
===
Παρ' ότι πέρασαν 68 χρόνια από τα γεγονότα και μεσολάβησε πληθώρα ιστορικών μελετών, η γενική εντύπωση για τα Δεκεμβριανά δεν μετατοπίστηκε πολύ από τη φιλολογία της «εξέγερσης των κομμουνιστών», το βασικό επιχείρημα νομιμοποίησης της πολιτικής του Τσόρτσιλ στην Ελλάδα τότε.
Ωστόσο, παρ' ότι οι αντιφάσεις μιας τέτοιας προσέγγισης είναι κραυγαλέες, αβασάνιστα παρακάμπτεται το γεγονός ότι το ΕΑΜ παρέδωσε υποδειγματικά την εξουσία κατά την απελευθέρωση, ότι απουσιάζει οποιοδήποτε έγγραφο ή μαρτυρία που έστω και ακροθιγώς θα έθετε στους κόλπους του θέμα εξουσίας, ότι ο ΕΛΑΣ επιδόθηκε σε μάχες που δεν απείλησαν στο ελάχιστο τα καθαυτό κέντρα πολιτικής εξουσίας. Ούτε φαίνεται να ξενίζει το ότι δεν επιχειρήθηκε καν να προπαγανδιστεί από το ΚΚΕ η υποτιθέμενη επαναστατική προοπτική, ότι δεν αξιοποιήθηκε το πλέον αξιόμαχο τμήμα του ΕΛΑΣ, ότι αφέθηκε να υποσκελιστεί και αριθμητικά από τους Βρετανούς, ότι ουδέποτε αποτιμήθηκαν τα Δεκεμβριανά ως απόπειρα κατάληψης της εξουσίας. Και πώς να συνέβαινε διαφορετικά, αφού, ακόμα και εκεί που είχε εισέλθει ο Κόκκινος Στρατός (Βουλγαρία, Γιουγκοσλαβία), ο Στάλιν απέκλεισε σε εκείνη τη φάση μονοκομματικές «επαναστατικές» λύσεις.
Οι απορίες για τα Δεκεμβριανά, εντούτοις, θα είχαν εύκολα απαντηθεί αν ξέφευγε κανείς από το σχήμα ανάγνωσης «επανάσταση-αντεπανάσταση» και αντιμετώπιζε τα πράγματα ως γνήσιες ιστορικές διαδικασίες. Μια συγκέντρωση της Αριστεράς που δέχθηκε μια δολοφονική επίθεση, η ανεξέλεγκτη οργή που προκάλεσε, η πεποίθηση ότι βρισκόταν σε εξέλιξη ένα πραξικόπημα της Ακροδεξιάς, που απαιτούσε άμυνα. Η αφορμή για τους Βρετανούς να συγκρουστούν με το ΕΑΜ. Αυτά ήταν τα πλαίσια αναφοράς των Δεκεμβριανών. Και τέλος, η προσπάθεια της ηγεσίας του ΚΚΕ να διατηρηθεί η σύγκρουση σε διαχειρίσιμα, προς συνεννόηση πλαίσια. Ετσι, απομάκρυνε τους «ένθερμους», όπως τον Βελουχιώτη, από το κέντρο των μαχών, επιχείρησε να αποφύγει την επέκταση της εμπλοκής, αρνήθηκε στους στρατιωτικούς, όπως το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ, να διευθύνουν τη σύγκρουση, επιχείρησε έναν ευπρεπή συμβιβασμό (η πιθανή κυβέρνηση Σοφούλη).
Άλλωστε, η ετοιμότητα να υπογράψει το ΕΑΜ στη Βάρκιζα μια συμφωνία που καταφανέστατα το αδικούσε, επιβεβαιώνει του παραπάνω λόγου το αληθές.


[1] Ο Μιχάλης Λυμπεράτος είναι ιστορικός.