Θεοδώρα Τζήκα «Αριστερά και εκπαίδευση 1941-1949: Θεωρητικές απόψεις και εκπαιδευτική δράση»



αναδημοσίευση από: http://invenio.lib.auth.gr/record/128471?ln=el

Μεταπτυχιακή εργασία, ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2011

Η εργασία μελετά τις απόψεις και τις δράσεις της ελληνικής αριστεράς για την εκπαίδευση, στα χρόνια 1941-1949. Αφού πρώτα σκιαγραφεί την ιστορική περίοδο του μεσοπολέμου, προκειμένου να γίνει κατανοητή η συγκρότηση και η ενδυνάμωση της αριστεράς, στη συνέχεια περιγράφει το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου. Κατά την περίοδο αυτή η ελληνική αριστερά επιχείρησε να παίξει και έπαιξε σε μεγάλο βαθμό πρωταγωνιστικό ρόλο στα κοινωνικά και εθνικά τεκταινόμενα της χώρας. Από το 1942 μέχρι το 1944 πρωταγωνίστησε στην οργάνωση της Εθνικής Αντίστασης, συγκρότησε το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ), τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (ΕΛΑΣ), την Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ) και αργότερα την «κυβέρνηση του βουνού», την Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ) και προέβη στη ανασύσταση και λειτουργία θεσμών πάνω σε λαϊκές βάσεις. Ανάμεσα στους θεσμούς αυτούς ήταν και ο εκπαιδευτικός. Την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου η αριστερά επιχείρησε να καταλάβει την εξουσία, ή τουλάχιστον να ασκήσει εξουσία σε μέρος της ελληνικής επικράτειας, και προέβη ξανά στη λειτουργία ορισμένων θεσμών, ανάμεσά τους και εκπαιδευτικών. Στην εργασία παρουσιάζονται, επίσης, οι απόψεις του Μαρξ για τον πολυδιάστατο άνθρωπο και βασικές αρχές της μαρξιστικής παιδαγωγικής και της πολυτεχνικής εκπαίδευσης. Στη συνέχεια ερευνώνται οι απόψεις της ελληνικής αριστεράς για την εκπαίδευση, όπως η σχέση του σχολείου με την κοινωνία, ο ρόλος, τα χαρακτηριστικά και τα ιδανικά της παιδείας, η σύνδεση της θεωρίας με την πράξη, ο ρόλος του δασκάλου, η σχολική κοινότητα και η πρόταση που διατυπώνεται για την οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος. Επίσης, περιγράφονται οι εκπαιδευτικές δράσεις στις οποίες η αριστερά προέβη για την ανασυγκρότηση του εκπαιδευτικού θεσμού στις περιοχές που βρίσκονταν κάτω από τον έλεγχό της, όπως η λειτουργία των σχολείων, η ίδρυση σχολών εκπαίδευσης δασκάλων, η οργάνωση διδασκαλικών συνεδρίων, η έκδοση σχολικών εγχειριδίων, η λειτουργία σχολών αναλφαβήτων κ.ά. Η έρευνα έγινε μέσα από τη μελέτη εντύπων, κυρίως εφημερίδων και περιοδικών, που εξέδιδε η αριστερά την εποχή αυτή. Η εργασία κλείνει με την εξαγωγή συμπερασμάτων για τη σχέση των απόψεων και των δράσεων της ελληνικής αριστεράς για την εκπαίδευση με τη μαρξιστική παιδαγωγική.

Το πλήρες κείμενο της εργασίας  εδώ