Νίκος Ζαχαριάδης (από «Το κουτί της Πανδώρας», Αρχείο ΕΡΤ)

ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ «ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ-Α΄ ΜΕΡΟΣ»

http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=88990&autostart=0

Το επεισόδιο της εκπομπής «ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ» με τον ΚΩΣΤΑ ΒΑΞΕΒΑΝΗ αναφέρεται στη δράση και την προσωπικότητα του ιστορικού ηγέτη του ΚΚΕ ΝΙΚΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ, καθώς και στα αίτια του θανάτου του στο Σουργκούτ της Σιβηρίας όπου και ζούσε εξόριστος.
Το Α μέρος του ντοκιμαντέρ καταγράφει τα πρώτα χρόνια της ζωής του και την επαφή του με το κομμουνιστικό κίνημα στην Κωνσταντινούπολη μέχρι την ανάληψη της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Ακολούθως, τον διωγμό του από το καθεστώς της δικτατορίας του Μεταξά, εστιάζοντας στην ανοιχτή επιστολή του ΝΙΚΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ από τις φυλακές της Κέρκυρας (Οκτώβριος 1940), και την μεταφορά του στο στρατόπεδο του Νταχάου κατά την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής ώς τον επαναπατρισμό του στην Ελλάδα στα τέλη Μαΐου 1945.

Στη συνέχεια, διατρέχει τα γεγονότα μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας εξετάζοντας το ρόλο του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ, τη στάση της Αριστεράς στις εκλογές του 1946 και τα αίτια της απαρχής του εμφυλίου πολέμου. Μεταξύ άλλων γίνεται αναφορά στη συνάντηση ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ-ΣΤΑΛΙΝ την άνοιξη του 1946 και στους συσχετισμούς των Μεγάλων Δυνάμεων.

Παρακολουθεί επίσης τη διαφωνία του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ με τον ΜΑΡΚΟ ΒΑΦΕΙΑΔΗ μετά τη δημιουργία του Δημοκρατικού Στρατού, το στρατηγικό σχέδιο «Κορωνίς» του κυβερνητικού στρατού, τη σχέση του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ με τη Σοβιετική Ένωση στη διάρκεια του ένοπλου αγώνα, τις προσπάθειες για ειρηνική επίλυση του εμφυλίου το 1948, μέχρι την τελική επιχείρηση «Πυρσός» του Εθνικού Στρατού στο Γράμμο και το Βίτσι τον Αύγουστο του 1949 και τη φυγή του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ.


Τα γεγονότα σχολιάζουν η ιστορικός ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας όπως ο πρώην γ. γ. του ΚΚΕ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΦΑΡΑΚΟΣ, πρώην αξιωματικοί του ΕΛΑΣ και του Εθνικού Στρατού, ενώ περιλαμβάνονται μαρτυρίες των γιων του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ, ΚΥΡΟΥ και ΣΗΦΗ. Εμπεριέχεται πλούσιο αρχειακό οπτικοακουστικό και φωτογραφικό υλικό.

ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ «ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ-Β΄ ΜΕΡΟΣ»

http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=88992&autostart=0

Το επεισόδιο της εκπομπής «ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ» με τον ΚΩΣΤΑ ΒΑΞΕΒΑΝΗ αναφέρεται στη δράση και την προσωπικότητα του ιστορικού ηγέτη του ΚΚΕ ΝΙΚΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ, καθώς και στα αίτια του θανάτου του στο Σουργκούτ της Σιβηρίας όπου και ζούσε εξόριστος.
Το Β μέρος του ντοκιμαντέρ παρακολουθεί την ιστορία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας και την πορεία του Ν. Ζαχαριάδη μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου και τη φυγή του τελευταίου από το Γράμμο στην Αλβανία κι από κει στη Μόσχα. Γίνεται αναφορά στον προσδιορισμό των ευθυνών της ήττας –3η Συνδιάσκεψη του Κόμματος, 1950-και την χάραξη της νέας τακτικής του ΚΚΕ, στη μεταφορά του μεγαλύτερου τμήματος του Δημοκρατικού Στρατού στη Σοβιετική Ένωση και στις συνθήκες ζωής των πολιτικών προσφύγων στην Τασκένδη. Μέσα από μαρτυρίες στελεχών του ΚΚΕ περιγράφονται τα γεγονότα της Τασκένδης τον Σεπτέμβριο του 1955, μετά το θάνατο του Στάλιν, καθώς και η καθαίρεση και διαγραφή του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ από την 6η και 7η Ολομέλεια του ΚΚΕ.
Το τελευταίο μέρος του επεισοδίου αφορά την περίοδο της εξορίας του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ στο Μποροβιτσί, και από το 1962 ως το 1973 στη Σιβηρία με το ψευδώνυμο Νικολάι Νικολάγιεβιτς. Αποσπάσματα συνεντεύξεων του γιου του ΣΗΦΗ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ, και ντόπιων κατοίκων φωτίζουν πλευρές της τελευταίας περιόδου της ζωής του Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ και αναφέρονται μεταξύ άλλων στο κρυφό ταξίδι του στη Μόσχα και την ελληνική πρεσβεία (1962), στις απόπειρες δραπέτευσής του, τις απεργίες πείνας προκειμένου να αποκατασταθεί από το κόμμα του, το 1966 και 1967, την τελευταία επίσκεψη που δέχτηκε από εκπροσώπους του σοβιετικού και ελληνικού κομμουνιστικού κόμματος και τα γραπτά ντοκουμέντα που κατάφερε να διασώσει πριν το θάνατό του.

Στην εκπομπή σχολιάζουν επίσης τα γεγονότα η ιστορικός ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ και ο πρώην γ. γ. του ΚΚΕ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΦΑΡΑΚΟΣ ενώ παρεμβάλλεται πλούσιο αρχειακό οπτικοακουστικό και φωτογραφικό υλικό.