ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗΝ

ΤΙ ΕΙΔΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΕΤΟΜΗΛΙΤΣΑΝ

Ένα βλέμμα εις την πρρωτεύουσαν του

Καταλυθέντος ερυθρού ψευδοκράτους

εφ. «ΕΜΠΡΟΣ». 7/9/1948, σελ. 3

ΤΟΥ κ. Δ. ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΥ

Στις πρώτες εκβολές του Πιστιλιάπη που χύνεται στο Σαραντάπορο, και ακριβώς 2 χιλιόμετρα νοτίως της Μαύρης Πέτρας (υψ. 2.231) βρίσκεται η Αετομηλίτσα.

Είναι, όπως είναι σ’ όλους γνωστόν, το χωριό που ο Μάρκος είχε κατά καιρούς το Στρατηγείον του και τον περισσότερο καιρό βρισκόταν η έδρα της «δημοκρατικής κυβέρνησης».

Πήγα στην Αετομηλίτσα όταν ακόμη η 35η ταξιαρχία βρισκόταν στα πρώτα αντερείσματα της Μαύρης Πέτρας, και οι συμμορίτες ήλεγχαν, τη χαμένη πλέον γι αυτούς πρωτεύουσα του αρχηγού τους, από την Κιάφα και το 2442. Είναι τα πελώρια γυμνά υψώματα που κλείνουν σαν πέταλο την Αετομηλίτσα και που τη βρέχει στο αριστερόν το ρέμμα της Γκούρας που ξεχύνεται που ξεχύνεται απ’ την Αρένα.

Λίγα είναι τα σπίτια της Αετομηλίτσας. Δεν θα υπερβαίνουν τα διακόσια. Εκεί ζούσε κάποτε ένας κόσμος-κτηνοτρόφοι οι περισσότεροι- που αποζούσαν από τη δουλειά τους και μόνον. Μια δουλειά εντατική, σκληρή γεμάτη μονοτονία. Μα η ζωή των κατοίκων κυλούσε ήρεμα, χωρίς πολλές αξιώσεις , χωρίς πολλές απαιτήσεις. Πολλοί ήσαν ευκατάστατοι γερά. Τσελιγγάδες πραγματικοί με ατράνταχτη περιουσία από κοπάδια ολάκαιρα.

Όμως την Αετομηλίτσα, και τα κοπάδια-200.000 κεφάλια- και τους αγαθούς ανθρώπους του ήσυχου χωριού, χρειαζόταν ο Μάρκος και το σκυλολόϊ του. Κι έτσι «εν μια νυκτί» η Αετομηλίτσα ερήμωσε. Ούτε σανίδα δεν άφησαν οι «δημοκράτες» απ’ το χωριό.

Η Αετομηλίτσα, είπαν τα πρωτοπαλλήκαρα των Σλαύων , θα γίνη ένα μεγάλο κέντρον. Θα εγκατασταθή η προσωρινή «Κυβέρνηση» του Μάρκου κι αργότερα οι κάτοικοι θα ξαναγυρίσουν στα… ειρηνικά τους έργα.

Ούτε ψυχή δεν αντικρύσαμε στην Αετομηλίτσα. Ούτε ένας κάτοικος δεν βρέθηκε να υποδεχτή τα εθνικά τμήματα όπως συνέβη στη Πυρσόγιαννη, στη Βούρμπιανη, ακόμα και στη Λυκόρραχη όπου η μοναδική οικογένεια που γλύτωσε κρυμμένη στις χαράδρες, βγήκε να υποδεχτή το στρατό μας. Κι ήσαν πέντε εν όλω- Έλληνες πραγματικοί- σαν φαντάσματα από την πείνα.

Γυρίζουμε στα «καλντερίμια» του χωριού. Όλα τα σπίτια, όλοι οι τοίχοι, ακόμα και η τελευταία καλύβα, αποτελούσαν το μόνιμο πλακάτ της κομμουνιστικής προπαγάνδας. Ακόμα κι η μοναδική εκκλησία της Αετομηλίτσας είχε ρυπανθή από τα κομμουνιστικά συνθήματα. Σλαυϊκές επιγραφές, σλαυομακεδονικά ρητά, αποφθέγματα μεγάλων ανδρών, όπως του Στάλιν , του Γκόρκυ και του …Μάρκου.

Διαβάζουμε μερικές χαρακτηριστικές επιγραφές γεμάτες ανορθογραφίες: «Ζήτω η Ενότητα Σλαυομακεδόνων και Ελλήνων». «Μόνο στην πάλη ενάντια στις δυσκολίες σφυριλατούνται πραγματικά στελέχη (Στάλιν)». Άλλη επιγραφή:

«Η μάθηση είναι το φως και η αμάθεια το σκότος (Γκόρκυ)». «Ο στρατός που στηρίζεται στο λαό δεν νικιέται ποτέ». «Κρατάμε τον κόσμο στα δυό μας χέρια». Και ένα ακόμη ρητόν …μεγάλου ανδρός πλημμυρισμένο φιλανθρωπία και συμπόνοια: «Αγαπάτε τον άνθρωπον (Υπογραφή-Μάρκος)». Τι ειρωνία αλήθεια!...

Φθάνουμε σ’ ένα μεγάλο διώροφο οίκημα. Στο μπαλκόνι μια πρόχειρη επιγραφή με τη λέξι «Κυβερνείο» φανερώνει ότι εδώ θα συνεδρίαζαν ο Μάρκος και η παρέα του. Κι αυτό το επιβεβαιώνει η διαρρύθμισις ενός δωματίου που έμοιαζε με αίθουσα υπουργικού συμβουλίου. Στον κάτω όροφο υπήρχε το Σλαυομακεδονικόν σχολείον στο οποίον φοιτούσαν υποχρεωτικά όλα τα στελέχη και οι υποψήφιοι αξιωματικοί. Ένα δωμάτιο είχε διατεθή για γραφεία της ΝΟΦ, ενώ μια τεράστια σλαυϊκή λεζάντα έδινε όλον τον ενθουσιασμό των «αδελφών» Γιουγκοσλάβων, για το «δημοκρατικό στρατό, την Κυβέρνηση και τον ηρωϊκό Μάρκο».

Στην Αετομηλίτσα όμως υπήρχε και «Σχολή αξιωματικών». Το κτιριακόν συγκρότημα της Σχολής αποτελείτο από τρεις συνεχόμενες και ομοιόμορφες μονοκατοικίες που οι τοίχοι όλων των δωματίων ήσαν ζωγραφισμένοι με σφυροδρέπανα και διάφορα ρητά. Διοικητής της Σχολής , η οποία είχε δύναμιν 250 αξιωματικών, ήταν ο αρχισυμμορίτης Πύραυλος, τον οποίον είχα την τιμήν (!) να γνωρίζω από πέρυσι που πήγα στην Αγόριανη μ’ ένα κλιμάκιο της επιτροπής του ΟΗΕ.

Παραδόξως όμως εις το …πολύ αυστηρόν περιβάλλον της στρατιωτικής πειθαρχίας της «Σχολής» οι στρατιώτες μας που κατέλαβαν την Αετομηλίτσα βρήκαν σ’ ένα από τα δωμάτια των υποψηφίων αξιωματικών, ρούχα γυναικεία και μάλιστα εσώρρουχα εξαιρετικώς καλής ποιότητος. Το συμπέρασμα μπορεί να το βγάλη μόνος του ο αναγνώστης.

Προχωρώ εις το κέντρον της «πρωτεύουσας». Μπροστά από ένα κάπως ευπρόσωπο κτίριο που ήταν η κατοικία των ψευδοϋπουργών, όπως μου είπαν, ήταν ένα κηπάριον που η διαρρύθμισις των λουλουδιών αποτελούσε κομμουνιστικά εμβλήματα , και ρωσικά σήματα. Εις την κορυφήν του κηπαρίου και επί κεκλιμένου εδάφους ένα τεράστιον σφυροδρέπανον. Ακριβώς απέναντι βρισκόταν μια εξέδρα που εχρησιμοποιείτο για να παίρνη τον καφέ του ο Μάρκος και το χαρέμι του. Εις την εξέδραν αυτήν, κατά τις πληροφορίες μου, ουδείς επετρέπετο εκ των μη στρατιωτικών ν’ ανέβη. Ούτε και οι «υπουργοί» του. Γι αυτούς είχε διατεθή ειδικός χώρος , εις το δυτικόν του χωριού, δια την ψυχαγωγίαν τους. Εις το ίδιον σημείον περί τα 20 μέτρα πιο κάτω, υπήρχε και το θέατρον των κυβερνητών της «Ελεύθερης Ελλάδας». Το Αλβανικόν «λαϊκό θέατρο» έστελνε από καιρού εις καιρόν αντιπροσώπους του, οι οποίοι συγχρόνως μετέφεραν και το «πνεύμα της νέας Αλβανίας ενάντια στο φασισμό όλου του κόσμου». Και το «πνεύμα» αυτό, εξεδηλώνετο εις οργιώδη γλέντια των αρχηγών του συμμοριτισμού με τις καλλιτέχνιδες της «δημοκρατικής» Αλβανίας.

Σ’ ένα άλλο επίσης οίκημα βρισκόταν το τακτικόν στρατηγείον του Τομπουλίδη, του Υψηλάντη, του Παλαιολόγου και του Γιαννούλη. Ο τελευταίος, ως γνωστόν, υπεβιβάσθη εν δημοσία τελετή την 16/8/48 εις το χωρίον Γράμμος αφαιρεθείσης της 102 ταξιαρχίας του επειδή έχασε τις μάχες Κάμενικ, Γκόλιο, Στενό.

Όταν την άλλη μέρα φεύγαμε από την Αετομηλίτσα (18 Αυγούστου) η Κιάφα, το Σκύρτσι και η Αρένα είχαν καταληφθή από το στρατό μας. Οι όλμοι που μας έβαζαν όλη τη νύχτα είχαν σταματήσει. Οι συμμορίτες πανικόβλητοι έφευγαν προς Σούφλικαν και Μεγάλη Πέτρα.

Στην άκρη του χωριού ένα «πλακάτ» των συμμοριτών αιωρείτο ακόμη: «Ο στρατός, έλεγε, που στηρίζεται στο λαό δεν νικιέται ποτέ».

Πράγματι! Ήταν το πιο σωστό σύνθημα που είχα διαβάσει ως τώρα!

Δ. ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ