ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΜΦΥΛΙΟΣ (1941-1949) [ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΑΡΘΡΑ ΜΑΖΑΟΥΕΡ-ΚΑΛΥΒΑ-ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗ 20-3-2004]

αναδημοσίευση από: http://www1.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=2485266&publDate=12/9/2004 &

http://www1.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=2497831&publDate=26/9/2004

‘ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ’, 12 & 26/9/2004

του Μάκη ΜΑΪΛΗ

Πενήντα πέντε χρόνια μετά το τέλος της δεκαετίας 1940-1949, η ιδεολογική διαμάχη γι' αυτή συνεχίζει να κατέχει σημαντική θέση στη γενικότερη ιδεολογική διαπάλη που διεξάγεται στην ταξική κοινωνία μας.

Κανένα άλλο ιστορικό γεγονός του 20ού αιώνα δε συγκέντρωσε τόσο έντονο ενδιαφέρον, όπως η Κατοχή (1941-1944) και ο εμφύλιος πόλεμος (1946-1949). Επιβεβαίωση αποτελεί το γεγονός ότι για την περίοδο 1941-1949 έχουν γραφτεί εκατομμύρια σελίδες από τους υποστηρικτές των αντιμαχομένων πλευρών και από τους λεγόμενους «ουδέτερους». Και συνεχίζεται να γράφονται, ενώ είναι σίγουρο πως το ενδιαφέρον όχι μόνο δε θα κατασιγάσει στην πορεία, αλλά και θα μεγαλώσει. Γιατί ακριβώς τότε σημειώθηκαν οι μεγαλύτερες ανατάσεις στην ιστορία του λαϊκού κινήματος κατά τον 20ό αιώνα.

Εδώ και πολλούς μήνες, στο «ΒΙΒΛΙΟΔΡΟΜΙΟ» της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», διεξάγεται μια οξύτατη συζήτηση για την ιστορία του εμφύλιου πολέμου στην Ελλάδα και για την Κατοχή.

Το έναυσμα της συζήτησης έδωσαν οι παρεμβάσεις στην εφημερίδα (20/3/2004) του Μαρκ Μαζάουερ(καθηγητή Ιστορίας στο Birkbeck College του Λονδίνου), του Στάθη Καλύβα (καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Γέιλ των ΗΠΑ, διευθυντή «διεθνούς διεπιστημονικού προγράμματος για τη μελέτη των εμφυλίων») και του Νίκου Μαραντζίδη (επίκουρου καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας). Επίσης, το βιβλίο «Μετά τον πόλεμο» που επιμελήθηκε ο Μαρκ Μαζάουερ, το οποίο περιέχει ανάμεσα σε άλλα και το κείμενο του Στάθη Καλύβα «Κόκκινη τρομοκρατία: Η βία της Αριστεράς στην Κατοχή» (Μαρκ Μαζάουερ, «Μετά τον πόλεμο», σελ.161-204, εκδόσεις «ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ»).

Ακολούθησε πλήθος απαντητικών και ορισμένων υπερασπιστικών παρεμβάσεων πανεπιστημιακών, ενώ υπήρξε και συνέχεια με το Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στη Σαμοθράκη (2-4 Ιουλίου 2004). Το Συνέδριο διοργανώθηκε από το «Δίκτυο Μελέτης Εμφυλίων Πολέμων» και είχε θέμα «Όψης του δοσιλογισμού στην Ελλάδα της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου».

Από τη συζήτηση έγινε πλατιά γνωστό ότι στη σύγχρονη ιστοριογραφία έχει διαμορφωθεί μια «νέα» τάση, που «αναθεωρεί» τη μέχρι τώρα κυρίαρχη ιστορική προσέγγιση της δεκαετίας του 1940. Ακόμη, ότι υπάρχουν μύθοι που γκρεμίζονται στο φως της έρευνας του «νέου κύματος», μύθοι που έπλασαν οι υποστηρικτές της ΕΑΜικής Αντίστασης και του ΚΚΕ...

Τι ακριβώς συμβαίνει; Τι περιέχουν τα κείμενα αυτών, που ανέλαβαν να φέρουν τα πράγματα στο ...ίσο;

Ακόμη και εκείνοι που γνωρίζουν στοιχειώδη πράγματα σχετικά με τα χρόνια 1941-1944, έχουν υπόψη τους το γενικό πλαίσιο αυτής της περιόδου. Οτι, δηλαδή, ο ελληνικός λαός βρισκόταν τότε υπό το βάρος της τριπλής κατοχής, που σήμαινε πογκρόμ, εκτελέσεις, εμπρησμούς, θηριωδίες, βασανιστήρια, πείνα (300.000 οι νεκροί από την πείνα). Οτι οι Γερμανοϊταλοί και οι Βούλγαροι κατακτητές διέπρατταν τα παραπάνω, έχοντας ένα επιπλέον οπλισμένο χέρι, τους συνεργάτες τους κυβερνητικούς και τα Τάγματα Ασφαλείας μαζί με άλλες συμμορίες. Και ότι εναντίον τους υψώθηκε ένα γιγάντιο λαϊκό κίνημα, το ΕΑΜ, κόντρα στις φωνές της «σύνεσης και της λογικής», που καλούσαν το λαό να κάτσει φρόνιμα για το ...καλό του! Το ΕΑΜ, που σήκωσε και το κύριο βάρος της Αντίστασης.

Ποια είναι η άποψη των εκπροσώπων του «νέου κύματος» γι' αυτά τα γεγονότα;

α) Συκοφάντηση του ΕΑΜ, αθώωση κατακτητών - ταγματασφαλιτών

Ο αναγνώστης μπορεί να κρίνει. Γράφει ο Καλύβας: «Η εκστρατεία δολοφονίας αμάχων που διεξήγαγε το ΕΑΜ το χειμώνα του 1943-'44 δεν περιορίστηκε στην Αργολίδα. Ένα παρόμοιο κύμα δολοφονιών σάρωσε ολόκληρη την Πελοπόννησο την ίδια εποχή, ενδεχομένως και ολόκληρη τη χώρα» («Μετά τον πόλεμο», σελ. 166), (υπογράμμιση Μ. Μ.). Και σε άλλο σημείο (ό.π., σελ. 174): «Όπως οι Γερμανοί, έτσι και οι αντάρτες έκαψαν ολοσχερώς ορισμένα χωριά. Στο Αραχναίο (Χέλι) συνέλαβαν εξήντα με ογδόντα ομήρους, κυρίως ηλικιωμένους και κάποιες γυναίκες, τους έσφαξαν και τους εγκατέλειψαν σε ένα πηγάδι της Νέας Επιδαύρου, σε μια από τις χειρότερες θηριωδίες που πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή»!

Ενώ, από την άλλη, οι Γερμανοί ήσαν πιο ...ήπιοι! Γράφει: «Στα μάτια ενός απληροφόρητου παρατηρητή οι επιδρομές αυτές φαντάζουν σαν άσκηση αδιάκριτης βίας από τους κατακτητές σε βάρος αθώων πολιτών. Είναι όμως σαφές πως επρόκειτο επίσης για επιλεκτικές πράξεις αντιποίνων, στο πλαίσιο μιας κλιμακούμενης τοπικής διένεξης»!!! (ό.π., σελ. 171).

Κι όμως, κύμα δολοφονιών ασφαλώς και υπήρξε τότε, αλλά εξαπολύθηκε από τους Γερμανούς και όχι από το ΕΑΜ. Για παράδειγμα, στο χρονικό διάστημα που αναφέρονται, το κύμα δολοφονιών εκφράστηκε με τη θανάτωση όλου του ανδρικού πληθυσμού των Καλαβρύτων (8 και 9 Δεκεμβρίου 1943) ηλικίας 14 έως 70 χρόνων, δηλαδή περισσότερων των 1.000 ατόμων! Και αυτή η θηριωδία αποτελούσε μόνον ένα μέρος των όσων έγιναν εκείνο τον καιρό στην Ελλάδα από τους κατακτητές και τους εγχώριους συνεργάτες τους. Όχι ενδεχομένως, αλλά σίγουρα...

Και η συνέχεια: Οπός γράφει ο Μαζάουερ, «η Αριστερά, με τις συστηματικές δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων της, πυροδότησε τα αντίποινα των Γερμανών και των Ταγμάτων Ασφαλείας»! (ό.π., σελ. 26).

Το ΕΑΜ, λοιπόν, είναι ...υπόλογο και επειδή ...«δολοφονούσε» αθώους, και επειδή εξαιτίας του (!) έσφαζαν οι Γερμανοί! Τελικά, μήπως είναι υπόλογος ο λαός, που έκανε αντίσταση και πρέπει να καθίσει στο σκαμνί;

Το «νέο κύμα» δεν είναι καθόλου νέο. Έχει πολύ παλιές απόψεις. Στην πραγματικότητα, τα κείμενά του εκφράζουν την εδώ και 60 χρόνια γνωστή «ιστορία» και προπαγάνδα της πτωματολογίας. Περιέχουν την παλιά «ιδεολογία του κονσερβοκουτιού», που την έχουμε δει στα βιβλία και στους λόγους διαπρεπών αντικομμουνιστών και εχθρών του λαού.

β) Πηγές και γεγονότα

Ως βασική παράμετρο της επιστημονικής έρευνας, οι εκπρόσωποι του «νέου κύματος» θεωρούν την προσφυγή στις τοπικές ιστορίες και εμπειρίες. Είναι, όπως λένε, η «τάση προς το μερικό και το τοπικό». Γράφουν: «Εχει γίνει κατανοητό ότι οι γενικεύσεις χωρίς λεπτομερή έλεγχο, χωρίς σαφή εικόνα των δεδομένων σε κοινωνικό και τοπικό επίπεδο, όχι μόνο δεν προσφέρουν, αλλά συσκοτίζουν την εικόνα» («ΤΑ ΝΕΑ», 20/3/2004). Και ο Μαζάουερ: «Πολλά από τα πιο ενδιαφέροντα πρόσφατα έργα για την Ιταλία και τη Γαλλία στη 10ετία του 1940 υπογραμμίζουν τα όρια της κεντρικής εξουσίας, παραθέτοντας μικρο-ιστορίες χωριών και περιφερειών. Βεβαίως, η σοβαρή επιστημονική έρευνα στην τοπική ιστορία έχει αποκτήσει από καιρό σημαντική θέση στην πνευματική ζωή της Γαλλίας και της Ιταλίας, κάτι που δεν ισχύει ακόμα για την Ελλάδα. Το παρόν βιβλίο αποτελεί προσπάθεια να εφαρμοστούν οι προσεγγίσεις αυτές και στην Ελλάδα»! (ό.π. σελ. 17).

Ερώτημα πρώτον: Αν η «τάση προς το μερικό και το τοπικό» έχει ως στόχο την αντικειμενική έρευνα, γιατί δεν αξιοποιούν τις 100άδες «τοπικών» βιβλίων, που έχουν γραφτεί από κομμουνιστές και ΕΑΜίτες, που αναγνωρίζουν τον αληθινό ρόλο του ΚΚΕ και του ΕΑΜ και που αναφέρονται σε τοπικά γεγονότα της περιόδου 1941-1949; Είναι πιο αξιόπιστα βιβλία, όπως του Γ. Παπαλιλή, το οποίο περιγράφει και την παραπάνω... «σφαγή» στο Χέλι, που και ο Καλύβας το χαρακτηρίζει «ιδιαίτερα μεροληπτικό»; (ό.π. σελ. 201). Ερώτημα δεύτερο: Αν «οι γενικεύσεις συσκοτίζουν την εικόνα», πώς η «τάση προς το μερικό και το τοπικό» ερευνά το Δεκέμβρη 1944, δίχως να σταθεί στη γενική πολιτική των Εγγλέζων, της ελληνικής αστικής τάξης, του τότε πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού κλπ.; Πώς ερευνά μέσα από το «τοπικό και το μερικό» το «σχέδιο Μάρσαλ», το «δόγμα Τρούμαν», τη «Συμφωνία της Βάρκιζας», και άλλα τέτοιας βαρύτητας γεγονότα, θεμελιακά, γενικής πολιτικής, που σημάδεψαν βαθιά τις εξελίξεις στην Ελλάδα, γενικά και τοπικά; Οι ισχυρισμοί των εκπροσώπων του «νέου κύματος» πάσχουν ως προς την αποδεικτική βάση τους. Κατά κανόνα, «στηρίζονται» σε μαρτυρίες κατοίκων (ποιων κατοίκων;) περιοχής της Αργολίδας, που αποτελεί και το μοναδικό χώρο των ερευνών του Καλύβα, ενώ οι... μαρτυρίες δίνονται γύρω στα 60 χρόνια μετά την Κατοχή! Στηρίζουν ακόμη τους ισχυρισμούς τους στα πρακτικά δικαστηρίων που δίκασαν ΕΑΜίτες μετά την ήττα! (Είναι τα δικαστήρια που καταδίκασαν κομμουνιστές και χιλιάδες άλλους ΕΑΜίτες, ΕΛΑΣίτες, για φόνους σε ποινές 10, 15, ορισμένους και πάνω από 200 φορές σε θάνατο!..). Και, τέλος, οι ισχυρισμοί «εδράζονται» στη μαρτυρία Εγγλέζων συνδέσμων στην Κατοχή! Ο Στάθης Καλύβας επικαλείται ως πηγή και απόφαση του ΚΚΕ, με την οποία διέγραψε τον Θεόδωρο Ζέγγο, γραμματέα Αργολιδοκορινθίας «...για εγκληματική διαστρέβλωση της κομματικής γραμμής. Χρησιμοποίησε εναντίον πολιτών μεθόδους, που δεν έχουν καμιά σχέση με την κομματική ηθική και συμπεριφορά και προξένησε ζημιά στο κόμμα» (ό.π. σελ. 182). Μα, αυτό ακριβώς καταρρίπτει τον ισχυρισμό, ότι το ΚΚΕ είχε ως πολιτική του την εφαρμογή «συστήματος τρομοκρατίας» κατά αμάχων, όπως γράφουν. Πέρα από το ότι δεν έχει βάση πως «μέσα σε ένα χρόνο (Σεπτέμβρης 1943 - Σεπτέμβρης 1944) και σε δύο μόνον επαρχίες του σημερινού νόμου Αργολίδας φονεύτηκαν πάνω από 650 άνθρωποι»! Το μόνο βέβαιο, ιστορικά αποδεδειγμένο, είναι ότι το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κυνήγησε ανελέητα τους ταγματασφαλίτες. Και καλώς έπραξε. Υπήρξαν υπερβάσεις; Ασφαλώς. Αλλά οι όποιες υπερβάσεις υπήρξαν (και εκεί και σε άλλες περιοχές) εξηγούνται: Πόλεμος γινόταν και σε έναν πόλεμο καίγονται και χλωρά μαζί με τα πολλά ξερά. Το «μερικό και τοπικό» δεν είναι δυνατό να ανατρέψει το γενικό, γιατί είναι συστατικό μέρος του. Το γενικό εκφράζεται στο σύνολο των τοπικών, τη δημιουργία των οποίων έχει προηγουμένως καθορίσει. Με βάση τη γενική συμφωνία ίδρυσης του ΕΑΜ, δημιουργήθηκαν οι περιφερειακές και οι τοπικές οργανώσεις του. Με κεντρική κατεύθυνση δημιουργήθηκε ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας. Τα κόμματα, τα κινήματα, οι παρατάξεις, οι στρατοί, χτίζονται από «πάνω», από τη μια ή την άλλη ταξική πολιτική δύναμη, ή από πολλές συνεργαζόμενες μαζί, και διαρθρώνονται παραπέρα, λιγότερο ή καθολικά. Δεν υπάρχουν πολιτικές αποφάσεις, που παίρνονται «από το λαό» γενικά. Το τοπικό μπορεί μόνο να επιβεβαιώσει το γενικό, εμπλουτίζοντας με τις ιδιομορφίες του πλευρές του. Και από αυτήν την άποψη, η έρευνα στο τοπικό πεδίο είναι όντως χρήσιμη. Αλλά οι του «νέου κύματος» προσπαθούν μέσα από το «φημολογούμενο» ή το υπερδιογκωμένο «τοπικό», να ανατρέψουν το επιβεβαιωμένο γενικό. Αυτό είναι «το παζλ», για το οποίο κάνει λόγο ο Ν. Μαραντζίδης.

γ) Η ταξική πάλη στον Καιάδα

Ισχυρίζονται ότι ο «ιδεολογικός λόγος αποτελεί παρελθόν». Θέλουν με αυτό να πουν ότι το περιεχόμενο άλλων γραπτών σχετικών με τα χρόνια εκείνα είναι μεροληπτικό, άρα όχι αντικειμενικό, γιατί γράφτηκε με ιδεολογικές ή και κομματικές παρωπίδες! Αρα, η αντικειμενική προσέγγιση πετυχαίνεται μέσω της «αποϊδεολογικοποίησης» της Ιστορίας! Αλλά, την ίδια στιγμή, η μεθοδολογία τους επιβεβαιώνει ότι οι «έρευνές» τους υπηρετούν ένα σαφέστατο ιδεολογικοπολιτικό χώρο. Γράφουν οι Καλύβας - Μαραντζίδης: «Η απομάκρυνση από επιστημονικά στείρες ανησυχίες συνδέεται αναμφίβολα με την ομαλοποίηση της πολιτικής ζωής, την εξασθένιση της πολιτικής και ιδεολογικής πόλωσης, τη βιωματική απομάκρυνση της νεότερης γενιάς από τις τραυματικές εμπειρίες των προηγούμενων δεκαετιών, την κατάρρευση του κομμουνισμού κ.ά.» («ΤΑ ΝΕΑ», 20/3/2004) (υπογράμμιση Μ. Μ.). Τι θα πει «εξασθένιση της πολιτικής και ιδεολογικής πόλωσης», το αντιλαμβάνεται ο καθένας. Πρόκειται για την υποχώρηση των ταξικών εργατικών και των κομμουνιστικών δυνάμεων παγκοσμίως, σε όφελος των δυνάμεων του κεφαλαίου. Αυτήν την υποχώρηση τη θεωρούν θετικό γεγονός. Και άρα, επειδή πιστεύουν ότι ο κόσμος μπήκε σε μια νέα εποχή, αντιμετωπίζουν ως ξεπερασμένη και επικίνδυνη για την επιστημονική έρευνα την ερμηνεία του κόσμου με βάση τη μεθοδολογία της ταξικής πάλης. Θεωρούν, ακόμη, ως μη αντικειμενική και την προσέγγιση με βάση απλώς την ιστορική αλήθεια, που αποδέχονται και τεκμηριώνουν και μη κομμουνιστές επιστήμονες, όπως δείχνει και ο σχετικός διάλογος. Και υποκαθιστούν τις κοινωνικές αντιθέσεις, που είναι η κινητήρια δύναμη προόδου των κοινωνιών, με αντιθέσεις δευτερεύουσας σημασίας ή και με αντιθέσεις, που ούτε καν επηρεάζουν την κοινωνική εξέλιξη, που τις ονοματίζουν ανθρωπολογικού - κοινωνικού χαρακτήρα. Αυτό είναι το νόημα των φράσεων πως «οι πολιτικές συμπεριφορές των υποκειμένων δεν προσδιορίζονται μόνο από ιδεολογικά κίνητρα» («ΤΑ ΝΕΑ», 29/5/04). Πολιτικές συμπεριφορές που δεν προσδιορίζονται από ιδεολογικά κίνητρα, είναι κάτι το ανεξήγητο και παράδοξο. Αλλά ποια είναι τα «άλλα κίνητρα», που οι ίδιοι παραθέτουν για να ερμηνεύουν πολιτικές συμπεριφορές;

Να μερικά παραδείγματα.

1. «Οι τοπικοί ηγέτες του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, που ήταν αδιάλλακτοι και παρανοϊκοί λόγω των διώξεων που είχαν υποστεί στη διάρκεια της προπολεμικής περιόδου, κατέφευγαν εύκολα στην ανελέητη βία. Μια τέτοια ερμηνεία φαίνεται να ταιριάζει στην περίπτωση της Αργολίδας»! («Μετά τον πόλεμο», σελ. 182).

2. «Η οικογένεια Δωρή είχε εμπλακεί σε μια πολύχρονη διαμάχη με την οικογένεια Παπαδημητρίου. Και είναι ευρέως γνωστό ότι οι μεν στράφηκαν στους Ιταλούς και οι δε στους αντάρτες προκειμένου να πάρουν εκδίκηση» (ό.π. σελ. 196).

3. «Η επιθυμία να δουν κάποιον γείτονά τους να ξυλοκοπείται ή να εξευτελίζεται πυροδοτούσε ένα αρχικά απρόβλεπτο μακελειό» (σελ. 198).

4. «Και συγγενείς των θυμάτων του ΕΑΜ, οι οποίοι μαζί με νεαρούς χωρικούς που παρενοχλούνταν από τις τοπικές επιτροπές του ΕΑΜ, συχνά λόγω προσωπικών διαφορών» (ό.π., σελ. 170) (υπογράμμιση Μ. Μ.). Μα είναι δυνατό μέσα από την ύβρη («παρανοϊκοί») και τη γενίκευση ελάχιστων φαινομένων, που απλώς δείχνουν χαμηλό επίπεδο συνείδησης κάποιων, να παρουσιάζεται η σαφέστατα πολιτική - ιδεολογική στάση εκατομμυρίων ανθρώπων με όραμα, ως προϊόν μη ιδεολογικών κινήτρων; Και όμως, φαίνεται πως είναι! Ιδιαίτερα τώρα, που το βασικό πρόβλημα επιλύθηκε: Η εξασθένιση της πολιτικής και ιδεολογικής πόλωσης, δηλαδή «η κατάρρευση του κομμουνισμού»!

δ) Στο πλαίσιο της «αντιτρομοκρατικής» εκστρατείας

Γράφει ο Μαζάουερ: «...οι σύγχρονες παγκόσμιες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα κάθε χώρα του κόσμου - είτε αυτές προέρχονται από το περιβάλλον, τη μετανάστευση, τα καπρίτσια των χρηματιστηριακών αγορών ή την απειλή της διεθνούς τρομοκρατίας (υπογράμμιση Μ. Μ.) - θέτουν και πάλι το κράτος υπό αμφισβήτηση». Να σημειώσουμε εδώ ότι ο υπ' αριθμόν ένα τρομοκράτης είναι τα καπιταλιστικά κράτη; Οτι οι διάφορες τρομοκρατικές οργανώσεις υπήρξαν δημιούργημα ιμπεριαλιστικών κρατών (ή διαβρώθηκαν από αυτά) και η δράση τους χρησιμοποιείται ως πρόσχημα γενικής επίθεσης κατά των λαών; Τέτοιες διαπιστώσεις ίσως να προκαλούν ανία στο «νέο κύμα»... Και να πώς οι συνθήκες, που διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια, βοηθούν την έρευνα, ώστε «η δεκαετία του 1940 να γίνεται αντικείμενο έγκυρης και σχολαστικής μελέτης»: Γράφει ο Μαζάουερ για τη Γιουγκοσλαβία: «Ενας άλλος παράγοντας για τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος των μελετητών υπήρξε η εμπειρία της Γιουγκοσλαβίας κατά τη δεκαετία του 1990, η οποία φώτισε με διαφορετικό τρόπο τους εμφυλίους πολέμους γενικότερα. Από τη μια πλευρά, τα γεγονότα στη Γιουγκοσλαβία οπωσδήποτε επέσπευσαν το μετα-ψυχροπολεμικό ενδιαφέρον για τον εθνικισμό και την εθνότητα, υπογραμμίζοντας εκ νέου την εθνοτική διάσταση των πραγμάτων στη δεκαετία του 1940» («Μετά τον πόλεμο», σελ. 17-18). Να υπενθυμίσουμε ότι υπήρξε ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία, ότι σφάχτηκε από Γερμανούς, ΑμερικανοΝΑΤΟικούς και Ευρωπαίους (και ...«αριστερούς») ένας λαός, ότι κόπηκε μια χώρα στα 5, με την εφαρμογή της πολιτικής του «διαίρει και βασίλευε» σε συνεργασία με τις γιουγκοσλαβικές αστικές τάξεις, με αποτέλεσμα να διαχωριστούν εκατομμύρια άνθρωποι που ζούσαν μαζί, ανεξάρτητα από θρησκεία, καταγωγή, γλώσσα κλπ.; Ανθρωποι, που και όποτε το δηλητήριο του εθνικισμού εισχωρούσε στη ζωή τους ήταν γιατί αυτό δουλευόταν από «πάνω». Αλλά αυτά παραπέμπουν σε ...παλιές εποχές και κατά συνέπεια δε συνάδουν με το «νέο πνεύμα»... Ομαλοποίηση της πολιτικής ζωής χαρακτηρίζει τις εξελίξεις, όπως υποστηρίζει το «νέο κύμα»; Οι βομβαρδισμοί κατά της Γιουγκοσλαβίας, του Αφγανιστάν, του Ιράκ, η παγκόσμια τρομοϋστερία και οι περιορισμοί στοιχειωδών δικαιωμάτων, η ολομέτωπη επίθεση που αφαιρεί ακόμη και στοιχειώδεις κατακτήσεις, όλα αυτά δεν αποτελούν βεβαίως ομαλοποίηση της πολιτικής ζωής, αλλά μέγιστη ανωμαλία. Οχι όμως και κατά την άποψη του «νέου κύματος». Είναι σαφές ότι οι έρευνες του «νέου κύματος» εντάσσονται από τα πράγματα στην ευρύτερη στόχευση της ιμπεριαλιστικής επίθεσης, που ξετυλίγεται εδώ και χρόνια, για να τσακίσει την ταξική εργατική συνείδηση, να συκοφαντήσει τον συλλογικό λαϊκό αγώνα, ιδιαίτερα την ανώτατη μορφή του, τη μαζική ένοπλη πάλη, και να διαμορφώσει νέες δικλείδες ασφαλείας της καπιταλιστικής κυριαρχίας. Σε ζητήματα που υποστηρίζει το «νέο κύμα» θα επανέλθουμε παρακάτω. Να σημειώσουμε εδώ μόνο αυτό: Οι νέες γενιές, που «βιωματικά έχουν απομακρυνθεί από τις τραυματικές εμπειρίες των προηγούμενων δεκαετιών», δεν πρόκειται να καταπιούν τη συκοφάντηση των λαϊκών αγώνων. Συμπεράσματα ασφαλώς και πρέπει να βγάλουν και θα βγάλουν. Αλλά εκείνα τα συμπεράσματα που θα κρατάνε από το παρελθόν τη συλλογικότητα, τον μαζικό ηρωισμό και την αλληλεγγύη των μαζών, δηλαδή μια ατομική επιλογή που μέσα από τη μαζική ταξική δράση φέρνει κατακτήσεις, ανοίγει νέους ορίζοντες, ακόμη κι αν έχει προσωρινές ήττες. Και από την άλλη, θα αντιμετωπίζουν με κριτική ματιά λάθη του κινήματος ιδεολογικού χαρακτήρα. Έτσι που η νέα ανάταση να μη γνωρίσει επιστροφή. Διαμαρτυρόμενος και παίρνοντας υπό την προστασία του τους εκπροσώπους του «νέου κύματος» βγήκε και ο πεζογράφος Θανάσης Βαλτινός, που μας εγκαλεί επειδή δε γίναμε ευφυείς (!) και δε διδασκόμαστε από τα λάθη (ποια είναι αυτά; Το ότι το ΕΑΜ κτύπησε τα Τάγματα Ασφαλείας και άλλες οργανώσεις ως εχθρούς του λαού;), ενώ ανάγει σε ιστορικό δίδαγμα την αντιμετώπιση των τότε συνθηκών με μια «ανθρωπιά» που αγνοεί τις συνθήκες του πολέμου, που λίγο απέχει από την ιδεολογική κακομοιριά και που ταυτόχρονα αποδέχεται όσα ισχυρίζονται Ταγματασφαλίτες. Διαβάζουμε: «Τα Τάγματα έγιναν αργότερα. Ως αντίδρασις των όσων συνέβησαν. Των συλλήψεων και εκτελέσεων» (Θανάσης Βαλτινός: «Ορθοκωστά», εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ, σελ. 127). «Οι αντάρτες χρησιμοποιούσαν πάντα μοναστήρια ως στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ήταν μεγαλύτερο στρατόπεδο και είχε πληθυσμό ανακατεμένο ...γέρους και νήπια» (ο.π., σελ. 137). Μέχρι και τα νήπια έπαιρναν οι αντάρτες ως ομήρους!... Ενώ είχαν και στρατόπεδα συγκέντρωσης!!! Αμάχων... Και σε άλλο σημείο: «Τότε δημιουργήθηκαν τα Τάγματα της Πελοποννήσου. Την άνοιξη του '44. Οταν ήταν σαφές ότι οι Γερμανοί χάνουν τον πόλεμο. Οταν έγινε επίσης σαφές πόσο θα κινδύνευαν όλοι όσοι θα ήσαν στο έλεος του ΕΛΑΣ, μετά την κατάρρευση των Γερμανών» (σελ. 22- 23)! Ολοι... Ωστε γι' αυτούς τους λόγους δημιουργήθηκαν τα Τάγματα Ασφαλείας;

Το ΕΑΜ

Οι πρώτοι κομμουνιστές που δραπέτευσαν από τους τόπους εξορίας το 1941, καθώς και οι λίγοι παράνομοι, έσπευσαν αμέσως να συνεχίσουν τον αγώνα, να ανασυγκροτήσουν το ΚΚΕ, που είχε υποστεί φοβερά οργανωτικά χτυπήματα από τη δικτατορία του Μεταξά και να πρωτοστατήσουν στην Αντίσταση κατά των κατακτητών, με τη δημιουργία του Εργατικού ΕΑΜ στην αρχή, στη συνέχεια του ΕΑΜ (την 27η Σεπτέμβρη 1941).

Ξεκίνησαν μια χούφτα άνθρωποι και κατέληξαν να γίνουν εκατομμύρια, έστω κι αν στην Αντίσταση δεν πήρε μέρος «σύσσωμο το έθνος», όπως ειρωνεύεται ο Ν. Μαραντζίδης.

Το εύρος των λαϊκών δυνάμεων που συσπείρωσε το ΕΑΜ, το δείχνουν οι αριθμοί: Τις μέρες της απελευθέρωσης η οργανωμένη δύναμη του ΚΚΕ ξεπερνούσε τις 430.000 μέλη, του ΕΑΜ το 1.500.000, ενώ στις εκλογές για την ανάδειξη της ΠΕΕΑ (κυβέρνησης του Βουνού), παρότι δεν έγινε δυνατό να πραγματοποιηθούν σε ολόκληρη την Ελλάδα, ψήφισαν περισσότερα από 1.800.000 άτομα άνω των 18 χρόνων (για πρώτη φορά και οι γυναίκες) μέσα σε συνθήκες Κατοχής. Και βεβαίως όλοι αυτοί είχαν και την πολιτική τους επιρροή σε μη οργανωμένα τμήματα του λαού, γεγονός όχι αμελητέο...

Ποια είναι η ουσία, όσον αφορά στο ΚΚΕ; Οτι όλος αυτός ο κόσμος του αναγνώριζε την «πρωτοκαθεδρία» στο λαϊκό μέτωπο. Αυτή την «πρωτοκαθεδρία» το ΚΚΕ την κατέκτησε με το αίμα και τη δράση χιλιάδων κομμουνιστών. Για παράδειγμα, κάτι θα έχουν ακούσει οι του «νέου κύματος» για τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές στην Καισαριανή...

Δεν αντέχει στην κριτική ο ισχυρισμός του Μαζάουερ, ότι «πολλά από τα μέλη του ΕΑΜ, που αυξάνονταν με γρήγορους ρυθμούς, δεν αντιλαμβάνονταν ότι πίσω από αυτό βρισκόταν το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο εκμεταλλευόταν για δικούς του σκοπούς τη γενική δυσφορία απέναντι στην κυριαρχία του Άξονα, πολύ πιο επιτυχημένα από τους προπολεμικούς αντιπάλους του» (ό.π., σελ. 12). Όπως δεν αντέχει και του Θ. Βαλτινού, ο οποίος γράφει το ακριβώς αντίθετο: ότι κυνηγήθηκε από τον ΕΛΑΣ κάποιος, επειδή του ζητήθηκε να οργανωθεί στο ΚΚΕ και εκείνος αρνήθηκε! Γιατί ήθελε να πολεμήσει για την πατρίδα, ενώ το ΚΚΕ πάσκιζε να τον στρατολογήσει με το ζόρι!..

Επίσης δεν αντέχει στην κριτική και ο άλλος ισχυρισμός του Μαζάουερ, ότι «σε αντίθεση με τη Γαλλία, για παράδειγμα, η κομμουνιστική τακτική στην Ελλάδα έμελλε να μονοπωλήσει την ένοπλη αντίσταση και να επιμείνει στη στράτευση σε ένα και μοναδικό κίνημα Λαϊκού Μετώπου, όπου κυριαρχούσαν το κόμμα και τα στελέχη του» (ό.π., σελ. 13).

Στο ΕΑΜ είχε συγκροτηθεί η συμμαχία ανάμεσα στην εργατική τάξη, την αγροτιά και άλλα λαϊκά στρώματα των πόλεων. Το ΕΑΜ ήταν κοινωνικοπολιτική συμμαχία και όχι μια οργάνωση που την αποτελούσαν το ΚΚΕ και μερικά πολιτικά πρόσωπα. Αυτό δεν μπορεί να παραγνωρίζεται και μάλιστα επιπόλαια (ή... όχι;), όπως κάνει ο Μαζάουερ.

Το ΚΚΕ δεν έκρυψε ποτέ τους σκοπούς του. Το κομμουνιστικό κίνημα σε όλο τον κόσμο διακηρύσσει φανερά τους σκοπούς του από τότε που γράφτηκε το Κομμουνιστικό Μανιφέστο (1848). Έχουν διαβάσει τα κείμενα του ΚΚΕ των χρόνων της Κατοχής (αποφάσεις της Κεντρικής Επιτροπής και άλλες);

Όσο για τη «μονοπώληση της Αντίστασης», τι να πει κανείς; Εδώ, μέχρι και στον Γ. Παπανδρέου είχε προταθεί να αναλάβει την ηγεσία του ΕΑΜ! Μέχρι και στο Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής είχε εντάξει ο ΕΛΑΣ τις δυνάμεις του! Όχι μόνο δεν υπήρξε μονοπώληση, αλλά ακολουθήθηκε πολιτική «εθνικής ενότητας»!..

Το κυρίαρχο πολιτικό ρεύμα της εποχής, το ΕΑΜ, συσπείρωσε χιλιάδες και χιλιάδες απλούς ανθρώπους, που πάλευαν κατά της Κατοχής, αλλά και προσβλέποντας σε καλύτερες μέρες για το λαό μετά την Κατοχή. Δεν έδιναν τη ζωή τους για να επανέλθει ο τόπος σε χρόνια σαν της 4ης Αυγούστου (1936 - 1941, δικτατορία Μεταξά), ούτε και στα χρόνια πριν απ' αυτή, που ο λαός γνώρισε απίστευτες στερήσεις, περιπέτειες, εξαθλίωση.

Βεβαίως, δεν υπήρχε ο ίδιος βαθμός συνειδητοποίησης σε όλα τα τμήματα αυτού του πελώριου κινήματος, πράγμα φυσικό. Όμως, έτσι ή αλλιώς, το ΕΑΜικό κίνημα κινιόταν στην παραπάνω ιδεολογικοπολιτική κατεύθυνση.

Αντικειμενικά, ο αντιφασιστικός και εθνικοαπελευθερωτικός χαρακτήρας της πάλης του ΕΑΜ συνδεόταν με το ζήτημα του χαρακτήρα της εξουσίας, ανεξάρτητα από το πόσο πετυχημένα το έθετε το ΚΚΕ και πώς το προωθούσε μέσα στο ΕΑΜ. Δηλαδή, όπως έδειξε και η εξέλιξη των γεγονότων, ανεξάρτητα από τις αδυναμίες του ΚΚΕ στην επεξεργασία και προώθηση της στρατηγικής, στο θέμα της εξουσίας.

Ομως, ακριβώς επειδή το ΕΑΜ καλούσε σε δράση για καλύτερες μέρες, ακριβώς γι' αυτό μπορούσε και η πάλη του κατά των Γερμανοϊταλών και Βουλγάρων κατακτητών να είναι πιο αποφασιστική, πιο μαζική, πιο ουσιαστική, να συνεπαίρνει χιλιάδες εργάτες και αγρότες, τη νεολαία. Αυτό δεν το μπορούσαν οι άλλες αντιστασιακές οργανώσεις. Γιατί δεν το ήθελαν...

Το ΕΑΜ απόκτησε τεράστια μαζικότητα γιατί υπήρξε λαϊκό δημιούργημα. Στάθηκε δίπλα στο λαό στις πιο δύσκολες συνθήκες. Οργάνωσε τη μαζική ένοπλη πάλη του, τον έσωσε από την πείνα, έβγαλε πλατιές μάζες από την πολιτική καθυστέρηση, καλλιέργησε αξίες, δημιούργησε φύτρα λαϊκής εξουσίας στα εδάφη της ελεύθερης Ελλάδας.

Το έργο του ΕΑΜ και πώς το δέχτηκε ο λαός, υποχρεώνεται να το αναγνωρίζει ακόμη και ο Κρις Γουντχάουζ, που έκανε αναφορά στα πλεονεκτήματα που πρόσφερε στην ορεινή Ελλάδα η κυριαρχία του ΕΑΜ: «Τα οφέλη του πολιτισμού και της κουλτούρας εισέρευσαν στα βουνά για πρώτη φορά. Σχολεία, τοπική κυβέρνηση, δικαστήρια και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, των οποίων η λειτουργία είχε διακοπεί με τον πόλεμο, επαναλειτούργησαν. Θέατρα, εργοστάσια, κοινοβουλευτικές συνεδριάσεις άρχισαν για πρώτη φορά» (Μαρκ Μαζάουερ, ό.π., σελ. 165).

Πώς, λοιπόν, γίνεται να «μαζικοποιήθηκε το ΕΑΜ τρομοκρατώντας τον πληθυσμό», αλλιώς ότι «χρειάστηκε να επιστρατεύσει πρωτοφανείς μεθόδους πειθαναγκασμού και βίας για να εξαναγκάσει ή να παρακινήσει το λαό σε υποστήριξη και υπακοή» (σελ. 25); Οι του «νέου κύματος» έχουν έτοιμη την απάντηση: «Άρχισε να αλλάζει τότε ο συσχετισμός των δυνάμεων σε βάρος του ΕΑΜ»!

Πότε συνέβη αυτό; Το χειμώνα του 1943 - 1944, λένε...

Όμως τα γεγονότα και οι αριθμοί (αναφέρονται παραπάνω) υπογραμμίζουν το αντίθετο: Ότι η πολύ γρήγορη μαζικοποίηση του ΕΑΜ άρχισε μετά τη μάχη του Στάλινγκραντ, όταν έπνευσε ισχυρότατος ο άνεμος που σάρωνε την ηττοπάθεια.

Η μαζικοποίηση συνεχίστηκε ιδιαίτερα στο διάστημα που εκείνοι αναφέρουν ως περίοδο αλλαγής του συσχετισμού δυνάμεων σε βάρος του ΕΑΜ. Και έφτασε στο αποκορύφωμα τον Απρίλη 1944 και στις μέρες που ζύγωνε η απελευθέρωση. Οχι φυσικά τρομοκρατώντας τους αμάχους...

Για τη βία

Όπως έχει ήδη σημειωθεί, γίνεται προσπάθεια σε πανευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο να «ξαναγραφτεί» η ιστορία του Β' παγκόσμιου πολέμου. Στα πλαίσια της κυριαρχίας της αντεπανάστασης (1989 - 1991) επιδιώκεται να σβηστεί ο καθοριστικός ρόλος της Σοβιετικής Ενωσης στη συντριβή του χιτλερικού φασισμού και των συμμάχων του, να ξεχαστούν οι τεράστιες θυσίες της σε ανθρώπους και σε άψυχο υλικό, αλλά και να διασυρθεί το κομμουνιστικό κίνημα ως εγκληματικό! Από τη μια «ο κόκκινος και από την άλλη ο μαύρος φασισμός»!!

Η 9η Μάη, Μέρα της Νίκης κατά του χιτλερικού φασισμού (1945), έγινε «Μέρα της Ευρώπης» με απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα ναζιστικά σύμβολα αναβιώνουν σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και της άλλης Ευρώπης. Στη Λιθουανία και στην Εσθονία κτίστηκαν μνημεία για τους πεσόντες (!) φασίστες και τους συνεργάτες τους, γκρεμίστηκαν μνημεία αντιφασιστών, ενώ στήθηκαν άλλα προς τιμή των Ες-Ες!! Συνεργάτες των Γερμανών ή αμερικανοθρεμμένοι απόγονοί τους έχουν αναδειχτεί σε υψηλά κρατικά αξιώματα πρώην σοσιαλιστικών χωρών. Η προσπάθεια να ξαναγραφτεί η ιστορία του Β' παγκόσμιου πολέμου εντείνεται και στην Ελλάδα.

Κατά την άποψη ορισμένων «μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου άρχισαν στη Γηραιά Ήπειρο μεγάλες ανακατατάξεις της δημόσιας ιστορίας και μνήμης» (Αντ. Λιάκος, «ΤΑ ΝΕΑ», 4-5 Σεπτέμβρη 2004)! Γράφει: «Στις Ανατολικές χώρες τα κριτήρια του τι αποτελούσε φασιστικό και τι αντιφασιστικό, τι αντίσταση και τι συνεργασία με τον κατακτητή, ήταν πάρα πολύ ελαστικά και χειραγωγήσιμα, ώστε να χωρούν σχεδόν κάθε αντίπαλο του μεταπολεμικού καθεστώτος. Όπως λοιπόν τότε, μαζί με τους εγκληματίες πολέμου εκκαθαρίστηκαν γενικώς οι αντίπαλοι των κομμουνιστών, έστω κι αν ήταν αθώοι του αίματος, έτσι και τώρα, η αναψηλάφηση εκείνων των υποθέσεων από τους ιστορικούς περιλαμβάνει και μεγάλο μέρος αναδρομικής δικαίωσης των συνεργατών του Άξονα ως αντιστασιακών έναντι του νέου κατακτητή, δηλαδή των κομμουνιστών»! (ό.π.).

Και παρακάτω: «Οι καινούριες χώρες της Κεντροανατολικής Ευρώπης φέρνουν στη συζήτηση μια περιγραφή της πολιτικής των κομμουνιστικών καθεστώτων, εξίσου ζοφερή με εκείνη του ναζισμού. Μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια, να σφυρίζουμε αδιάφορα, ή να απαντήσουμε νευρικά με το επιχείρημα των αντισταθμιστικών εγκλημάτων του καπιταλισμού;»! (ό.π.).

Ωστε «οι καινούριες χώρες (!) φέρνουν στη συζήτηση μια περιγραφή της πολιτικής των κομμουνιστικών καθεστώτων»;

Δεν πρόκειται για τις χώρες, αλλά για τις αντικομμουνιστικές κυβερνήσεις τους και τις διάφορες «μελετητικές» υπηρεσίες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ που κατοικοεδρεύουν στις «καινούριες χώρες», «συμβουλεύοντας» τους θιασώτες του Βάτσλαβ Χάβελ, της δήθεν «Ανοιξης της Πράγας» του Ντούμπτσεκ (ιδού η... Άνοιξη) και άλλους αλλού, για το πώς πρέπει να κατασκευαστούν τα ιστορικά γεγονότα και να πλασαριστούν ως επιστημονική έρευνα.

Είναι οι ίδιοι μηχανισμοί που «επεξεργάζονται» κατασχεμένα ιστορικά Αρχεία, με στόχο να κάνουν το μαύρο άσπρο. Αλλά φαίνεται, ότι από τις τέτοιου τύπου «έρευνες» θέλγονται και ντόπιοι ιστοριογράφοι...

Όχι, δεν απαντάμε «με το επιχείρημα των αντισταθμιστικών εγκλημάτων του καπιταλισμού». Τα εγκλήματα του καπιταλισμού εκφράζονται σε δύο παγκόσμιους πολέμους που αυτός έφερε και σε 10άδες τοπικούς. Εκφράζονται στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι, στις σφαγές εκατομμυρίων ανά τον κόσμο, σε πολιτικές δολοφονίες, σε προβοκάτσιες ων ουκ έστιν αριθμός, στον κίνδυνο να ζήσει η ανθρωπότητα κι έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο! Εκφράζονται στην εκμετάλλευση της εργατικής τάξης από το κεφάλαιο καθημερινά. Τι σχέση έχουν όλα αυτά και άλλα με την αγωνιώδη προσπάθεια να γίνει άλμα του ανθρώπου στο μέλλον, με την κατάργηση της εκμετάλλευσης; Τι σχέση έχουν με τα εγκλήματα του καπιταλισμού, λάθη που ασφαλώς έγιναν (και σοβαρά) κατά τη διάρκεια της οικοδόμησης του σοσιαλισμού που γνωρίσαμε; Και ας σημειωθεί, ότι αυτή η γιγάντια προσπάθεια γινόταν σε συνθήκες περικύκλωσης, υπονόμευσης, ψυχρού πολέμου, τον οποίο οι Αγγλοαμερικανοί ξεκίνησαν και στη συνέχεια συμμετείχαν όλα τα καπιταλιστικά κράτη.

Η ταξική πάλη είναι σκληρή. Το θέμα δε βρίσκεται σε αυτή τη διαπίστωση (αν και φαίνεται ότι πρέπει συχνά να τη θυμόμαστε), αλλά, έχοντας ως δεδομένη αυτή τη σκληρότητα, να βλέπουμε πού βρίσκεται κάθε φορά το δίκιο, από τη σκοπιά των λαϊκών συμφερόντων. Άλλος τρόπος και δρόμος δεν υπάρχει. Αν απορριφθεί αυτός, δε μένει παρά εκείνος της «κοινωνικής συναίνεσης», δηλαδή της υποταγής των λαϊκών στρωμάτων στο κεφάλαιο, κάτι που συστήνουν οι του «νέου κύματος».

Γράφει ο Στ. Καλύβας: «Δεν είναι εύκολο να μη διαπιστωθεί το παράδοξο του γεγονότος, πως όλη αυτή η βία του ΕΑΜ αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι του αγώνα για την "εθνική και κοινωνική απελευθέρωση" της Ελλάδας» (Μαζάουερ, ό.π., σελ. 182).

«Παράδοξο γεγονός» η χρησιμοποίηση βίας από το ΕΑΜ! Ισως έπρεπε το ΕΑΜ να ρίχνει ροδοπέταλα...

Τι άποψη έχουν οι του «νέου κύματος» για τις αστικές επαναστάσεις στη Γαλλία, στις ΗΠΑ, στην Αγγλία και αλλού; Τι λένε για τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων κομμουνάρων (1871); Τι για το «λουτρό αίματος» που ακολούθησε μετά την απελευθέρωση στη Γαλλία και στην Ιταλία κατά των δοσιλόγων Γάλλων και Ιταλών; Σε σύγκριση με το τι έγινε σε αυτές τις χώρες, η πάλη του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατά των Ταγμάτων Ασφαλείας, των Χιτών, των ΠΑΟτζήδων και των άλλων, είναι μάλλον συγκρατημένη...

Η ταξική πάλη δε γινόταν να μπει στο ράφι στα χρόνια της Κατοχής. Ταξική πάλη έκανε, για τα δικά της συμφέροντα φυσικά, η εγχώρια αστική τάξη, το ίδιο και οι Εγγλέζοι. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η τόση προσπάθεια Εγγλέζων και Ελλήνων αστών πολιτικών να συμφωνήσουν ΚΚΕ και ΕΑΜ στο Λίβανο και στην Καζέρτα και να υπογράψουν τις σχετικές συμφωνίες. Το ίδιο και του Γ. Παπανδρέου, όταν καλούσε τον Τσόρτσιλ να στείλει στρατό στην Αθήνα «προ της διαμορφωθείσης κρισίμου καταστάσεως...».

Το θέμα, λοιπόν, είναι να κρίνεται κάθε φορά ποιος και για ποιο λόγο ασκεί τη βία. Γιατί υπάρχει βία δίκαιη και άδικη. Που δεν ασκείται μόνο με τα όπλα. Είναι πολύμορφη. Σήμερα, για παράδειγμα στην Ελλάδα, σε αυτό το πρότυπο δημοκρατίας, όπως λένε οι του «νέου κύματος», δεν ασκείται βία; Ας κάνουν μια βόλτα στους τόπους δουλιάς, να το διαπιστώσουν...

Δίκαιη είναι η βία των πολλών, των λαϊκών πλειοψηφιών εναντίον της βίας των εκμεταλλευτών, των καταπιεστών κλπ. Βία ασκεί και η ιρακινή αντίσταση κατά των κατακτητών. Βία μετέρχεται και ο παλαιστινιακός λαός, αλλά ασκεί τη βία του αδικημένου στη βία του αδικητή. Το ίδιο έκανε και ο λαός του Βιετνάμ και δεκάδες άλλοι σε αγώνες επαναστατικούς, εθνικοαπελευθερωτικούς κ.ά.

Από αυτή την άποψη δεν υπάρχουν πολλές αλήθειες για το ίδιο πράγμα. Υπάρχουν διαφορετικές αλήθειες που αντιστοιχούν σε διαφορετικά συμφέροντα. Ο ΕΑΜικός αγώνας ήταν δίκαιος για τη λαϊκή πλειοψηφία της Ελλάδας. Δίκαιος ήταν ο αγώνας του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και τις ημέρες του Δεκέμβρη 1944, όπως και ο αγώνας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Οσο κι αν αναθεματίζονται, αποτελούν ορόσημα της ταξικής πάλης, ανεξάρτητα από τα όποια λάθη έγιναν πριν και κατά τη διεξαγωγή τους.

Όμως οι εμφύλιες συγκρούσεις, που ασφαλώς υπήρξαν στα χρόνια 1941 - 1944, δε βάζουν τη σφραγίδα τους σε εκείνη την περίοδο. Το κυρίαρχο των χρόνων 1941 μέχρι την απελευθέρωση της Αθήνας (12 Οκτώβρη 1944) είναι η Κατοχή και η πάλη του ΕΑΜ κατά των κατακτητών. Αντίθετα, οι 33 ημέρες των μαχών του Δεκέμβρη 1944 και τα χρόνια 1946 - 1949 ήταν ημέρες και χρόνια εμφύλιου πολέμου, παρά την ενεργό στρατιωτική παρουσία των Εγγλέζων αρχικά και των Αμερικανών αργότερα.

Οι εκπρόσωποι του «νέου κύματος» χαρακτηρίζουν την αντίθετη σκέψη ως «ανοίκεια επίθεση». Και παίρνουν υπό την προστασία τους τον Στεφάν Κουρτουά, που πήγε προσκαλεσμένος στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, να μιλήσει για τα «εγκλήματα του κομμουνισμού»!