Έτος

Μήνας

Ημ/νία

Ιστορικά γεγονότα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ- ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1943

Σελ.

Πηγή

1943

11

0

Ιδρύεται στο ΣΝΟΦ (τον Οκτώβριο στην Καστοριά και το ΝΟΕ στη Φλώρινα)Σλαβομακεδονικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο , αμιγής οργάνωση αυτονομιστών Σλαβοφώνων της ελληνικής Μακεδονίας. Έγινε κατόπιν πιέσεων από τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους του Τϊτο προς το ΕΑΜ , με φανερό στόχο τον συντονισμό των αντιστασιακών κινημάτων ανάμεσα στις δύο χώρες , αλλά με κρυφή ελπίδα πως μια τέτοια οργάνωση θα πετύχαινε να εμφυσήσει "μακεδονική εθνική συνείδηση " στους σλάβόφωνους.

343

Μιχαηλίδης Ιάκωβος

1943

11

0

(χ.η.) Ένας νεαρός αξιωματικός σύνδεσμος ονόματι Ντον Στοτ συναντήθηκε μυστικά με τον αρχηγό της γερμανικής Μυστικής Αστυνομίας του Στρατού στην Αθήνα για να συζητήσει μαζί του τη δυνατότητα συντονισμένης δράσης εναντίον των Ρώσων. […]ο Στοτ ενήργησε με δική του πρωτοβουλία και δεν ενημέρωσε τους ανωτέρους του της Βρεατανικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα. Οπωσδήποτε έβαλε σε κίνδυνο τη ζωή τους με αυτή τη συνάντηση , η οποία φαινόταν να επιβεβαιώνει τις χειρότερες υποψίες του ΕΛΑΣ αναφορικά με τη Βρετανική πολιτική. [...] δείχνει σαφώς ότι ορισμένοι τουλάχιστον αξιωματούχοι των Συμμάχων ήταν έτοιμοι να ακολουθήσουν τις συνέπειες μιας αντικομμουνιστικής θέσης έως τη λογική της κατάληξη - έως τις διαπραγματεύσεις με τους Γερμανούς.[...] ο Στοτ είχε συναντήσει επίσης εκπροσώπους όλων των αντιστασιακών οργανώσεων εκτός από το ΕΑΜ /ΕΛΑΣ , για να συζητήσουν πώς θα εφοδιάζονταν με βρετανικά όπλα.

357

Μαζάουερ Μαρκ

1943

11

1

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] 3 Γερμανικές φάλαγγες κατόρθωσαν να συνενωθούν στο Περτούλι.

459

Σαράφης Στέφανος

1943

11

1

Στη Διάσκεψη της Μόσχας , οι Υπουργοί των Εξωτερικών της Αμερικής , της Αγγλίας και της Ρωσίας υπέγραψαν τη Δήλωση της Μόσχας , η οποία μεταξύ των άλλων προέβλεπε τα ακόλουθα: […]όλοι οι Γερμανοί αξιωματικοί και άνδρες ως και τα μέλη του κόμματος των Νάτσι , οι οποίοι υπήραξαν υπεύθυνοι ή έλαβαν εκουσίως μέρος εις ωμότητας , σφαγάς ή εκτελέσεις θα σταλούν εις τας χώρας των απαισίων έργων των δια να δικαστούν και τιμωρηθούν συμγώνως προς τους Νόμους των χωρών τούτων[...]θα γνωρίζουν ότι θα μεταβούν εις την σκηνήν των εγκλημάτων των και θα δικασθούν επί τόπου από τους λαούς τους οποίους προσέβαλον.

558

Δορδανάς Στράτος

1943

11

2

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] [Οι Γερμανοί] κινήθηκαν προς Τύρνα Κοτρώνι όπου έγινε νέα μάχη με Τάγμα 1/38 Συντάγματος Ευζώνων που διέθετε και 2 ορειβατικά πυροβόλα. Ύστερα από σκληρό αγώνα οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να αποσυρθούν προς Καλαμπάκα και τις άλλες βάσεις τους αφού εγκατάστησαν ισχυρά φυλάκια στο δρόμο Καλαμπάκα, Μέτσοβο, Γιάννενα και εγκαταστάθηκαν ισχυρά στην Καλαμπάκα, Μέτσοβο και Μπελέτσι. Τα τμήματα του ΕΛΑΣΣ διατάχθηκαν και ξαναγύρισαν στις θέσεις τους που είχαν μπροστά από τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και δημιούργησαν νέο μέτωπο απέναντι στους Γερμανούς στο Μέτσοβο , Καλαμπάκα και Μπελέτσι. Κατά τις επιχειρήσεις αυτές τα τμήματα του ΕΛΑΣ αντιμετώπισαν δύο γερμανικές μεραρχίες με τμήματα Ες-Ες σε σύνολο 20-25.000. Σε αυτές τις επιχειρήσεις οι Γερμανοί είχαν περισσότερους από 1.000 νεκρούς και τραυματίες ο δε ΕΛΑΣ περί τους 500 νεκρούς , τραυματίες και αγνοούμενους,.

459

Σαράφης Στέφανος

1943

11

3

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Τμήματα Χ Μεραρχίας χτύπησαν γερμανικό τμήμα που επισκεύαζε τη γέφυρα Κουτσούφλιανης . Σκότωσαν 32 Γερμανούς , κατάστρεψαν 4 αυτοκίνητα και πήραν λάφυρα οπλισμό, τηλέφωνα και ιματισμό.

459

Σαράφης Στέφανος

1943

11

4

Ο Άντονι Ήντεν (ΥΠΕΞ Βρετανίας) φτάνει στο Κάϊρο . Τρεις μέρες μετά παραβρέθηκε σε σύσκεψη της Αμυντικής Επιτροπής Μέσης Ανατολής στη διάρκεια της οποίας συμφωνήθηκε "ότι θα πρέπει να γίνουν προσπάθειες να σχηματιστούν μη πολιτικές ομάδες στην περιοχή του ΕΛΑΣ"

119

Οικονομίδης Φ

1943

11

5

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ]Ισχυρή γερμανική δύναμη πλέον από 1500 με αυτοκίνητα , πυροβολικό και άρματα κινήθηκαν από Λαμία προς Καρπενήσι . Η κίνησή τους επιβαρύνθηκε από τις καταστροφές που έγιναν στο δρόμο και συγκρούσεις με τμήματα ΧΙΙΙ Μεραρχίας κατά τις 5 και 6 του Νοέμβρη. Ύστερα από σκληρό αγώνα στις 7 Νοέμβρη μπήκαν στο Καρπενήσι.

460

Σαράφης Στέφανος

1943

11

7

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ][ τμήματα ΧΙΙΙ Μεραρχίας […]από σκληρό αγώνα στις 7 Νοέμβρη μπήκαν στο Καρπενήσι.] Ταυτόχρονα γερμανική δύναμη πλέον από 600 άνδρες με αυτοκίνητα και πυροβολικό κινήθηκε από Αγρίνιο προς Άγιο Βλάση. Εκεί συγκρούστηκε με τμήματα ΧΙΙΙ Μεραρχίας και επιβραδύνθηκε 24 ώρες. Πέρασε τη γέφυρα Σίδερα συγκρούστηκε στις 7 με τμήματα ΕΛΑΣ νότια Φραγκίστας και τέλος προχώρησε προς Καλεσμένο. Ύστερα από σύγκρουση με τμήματα ΕΛΑΣ αφού έκαψαν μέρος από κεντρικό τμήμα Καρπενήσι και αρκετά χωριά στις 13 Νοέμβρη γύρισαν στη Λαμία και Αγρίνιο. Κατά τις επιχειρήσεις αυτές είχαν σοβαρές απώλειες. Δικές μας απώλειες επίσης σοβαρές.

460

Σαράφης Στέφανος

1943

11

9

Ίδρυση της UNRRA(United Nationw Relief and Rehabilitation Administration-Ηνωμένα Έθνη , Διεύθυνση Περίθαλψης και Αποκατάστασης)

205

Εμείς οι Έλληνες

1943

11

10

Μετά την ανταλλαγή πυρών με ομάδες του ΕΛΑΣ , τα τμήματα της Ομάδας Εμπερλάιν εισήλθαν στο Εμπόριο.

219

Δορδανάς Στράτος

1943

11

11

(& 12) Ανακοινωθέν ΕΛΑΣ: "Τμήματα του 28ου Συντάγματος της ΙΧ Μεραρχίας και Ιταλοί εθελοντές, ενήργησαν την νύχτα της 11/12 Νοεμβρίου 1943 αιφνιδιαστική επίθεση, εναντίον της πόλης Άργος Ορεστικό (Χρούπιστα) Καστοριάς, που την κατείχε φρουρά από 250 Γερμανοϊταλούς. Τα τμήματα του ΕΛΑΣ αφού εξουδετέρωσαν τους σκοπούς και σκότωσαν το Γερμανό Διοικητή της Φρουράς στο σπίτι του, κατέλαβαν το τηλεγραφικό κέντρο και σε συνέχεια κύκλωσαν την ιταλική δύναμη, που στρατωνίζονταν στο σχολείο και της πρότειναν να παραδοθεί. Όταν οι Ιταλοί αρνήθηκαν να παραδοθούν, χτυπήθηκαν με χειροβομβίδες και αυτόματα από τα παράθυρα του σχολείου και αρκετοί σκοτώθηκαν. Καταλήφθηκε ο σταύλος και πάρθηκαν 33 μουλάρια. Τα τμήματα του ΕΛΑΣ ύστερα από τρίωρη μάχη, αποχώρησαν αφού προκάλεσαν στον εχθρό απώλειες, 50 περίπου νεκρούς, και πολλούς τραυματίες. Πιάστηκαν 5 αιχμάλωτοι και πάρθηκαν λάφυρα: 1 βαρύ πολυβόλο, 2 οπλοπολυβόλα, αρκετά όπλα, 33 μουλάρια και πολλά πυρομαχικά. εχθρικές ενισχύσεις που κινήθηκαν το πρωί με αυτοκίνητα, έπεσαν σε ναρκοπέδιο και είχαν απώλειες πάνω από 40 νεκρούς και τραυματίες".

88

Σπανός Κοσμάς

1943

11

11

Επίθεση ΕΛΑΣ εναντίον Ιταλοκομιτατζήδων Άργους Ορεστικού

288

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

11

11

ΕΠΙΘΕΤΙΚΕΣ ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΑΧΕΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ --ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ-ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΚΟΜΙΤΑΤΟΥ : Άργος Ορεστικό ( 16ο σύνταγμα)

220

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

11

12

Διαταγή [ΓΣ ΕΛΑΣ] : " Κατά τις εκκαθαριστικές ενάντια στο ΕΔΕΣ επιχειρήσεις , ο ΕΛΑΣ δοκιμάστηκε […]αναλυομένη βαθειά η δράση και διαγωγή του ΕΛΑΣ μας δίνει τις διαπιστώσεις: […]Όλες μας οι δυνάμεις για την ανασυγκρότηση και τελοιοποίησή μας".

167

Φαράκος Γρηγόρης

1943

11

12

Τμήμα της ΠΑΟ (110 άτομα) (από 2/10/1943)βαδίζει με προορισμό το Κιλκίς , τόπο συγκέντρωσης των τμημάτων της.Οι Ελασίτες τους καταδίωξαν με απρόσμενο μένος […]Ο ταγματάρχης Παπαβασιλείου , ο Μιχάλαγας , ο Κολάρας και οι πιστοί οπαδοί τους (60 εν συνόλω άτομα) βρέθηκαν στο Κιλκίς σε άθλια επισιτιστική κατάσταση , χωρίς χειμερινή ένδυση και υπόδηση[...]Αναγκάστηκαν να παραδοθούν στους Γερμανούς ώστε να επιζήσουν και να επιστρέψουν στα σπίτια τους.[...] Αμήχανη η ΠΑΟ "κυκλοφόρησε " μερικούς μήνες αργότερα δήλωση , με την οποία εξηγούσε ότι όσοι επέμειναν να κρατήσουν τα όπλα τους εν γνώσει των Γερμανών , το έκαναν για να αμυνθούν κατά του ΕΑΜ , αλλά ταυτόχρονα αποκήρυσσε όσους το είχαν πράξει.

330

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

11

12

Τα τμήματα ΠΑΟ (που είχαν φτάσει στο Κιλκίς) άρχισαν να διαλύονται. Πρώτη ξεκίνησε για την πειοχή Δυτικής Μακεδονίας η ομάδα του Κολλάρα έχοντας μαζί της και τον καπετάν Αχιλλέα. Οι αξιωματικοί , ο Μιχάλαγας και ο Πεχλιβανίδης κατέφυγαν στη Θεσσαλονίκη , συναντήθηκαν με τη διοίκηση της ΠΑΟ [...]πάρθηκε η βαρύτατη ιστορικά απόφαση της συνεργασίας με τους Γερμανούς , με την οργάνωση να αλλάζει τον τίτλο της [από ΠΑΟ] σε Ελληνικός Εθνικός Στρατός (ΕΕΣ).

242

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

11

13

ΕΠΙΘΕΤΙΚΕΣ ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΑΧΕΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ --ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ-ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΕΔΕΣ : Λειψώ Ηπείρου

220

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

11

16

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Τμήμα ΧΙΙΙ Μεραρχίας χτύπησε γερμανικά αυτοκίνητα στη Μακρακώμη. Σκοτώθηκαν 6 γερμανοϊταλοί και πιάστηκαν 6 Ιταλοί αιχμάλωτοι. Λάφυρα 6 αυτοκίνητα και οπλισμός.

460

Σαράφης Στέφανος

1943

11

16

Ο Άλαμπουρκ (αρχηγός του Αυτοκρατορικού Γενικού Επιτελείου Βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων) συγκρούστηκε στο Πολεμικό Συμβούλιο με τον Ήντεν εξ αιτίας της επιμονής του ΥΠΕΞ "υπέρ της διακοπής της βοήθειας προς εκείνους τους αντάρτες που [κατά τους στρατιωτικούς] κάνουν την περισσότερη δουλειά , καθώς οι θέσεις τους είναι κομμουνιστικές και αντίθετες προς τη μελλοντική κυβέρνηση της Ελλάδας που στηρίζει το ΥΠΕΞ"

125

Σφήκας θανάσης

1943

11

16

Κατάληψη της Λέρου από τους Γερμανούς

173

Εμείς οι Έλληνες

1943

11

17

Εγκατάσταση του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ στο Κεράσοβο .[…] Η συμμαχική αποστολή προτιμούσε να μείνει στο χωριό Βίνιανη , χωριό επίσης καλό σ' απόσταση μιάμιση ώρα από το Κεράσοβο. Οι σχέσεις μας δεν ήταν καλές , το Κεράσοβο δεν χωρούσε περισσότερο κόσμο και έτσι συμφωνήσαμε η συμμαχική αποστολή να μείνει στη Βίνιανη , όπου στείλαμε και μια διμοιρία για φρουρά της.

218

Σαράφης Στέφανος

1943

11

17

(χ.η) Ύστερα από την εγκατάσταση του Γενικού Στρατηγείου στο Κεράσοβο ο συναγωνιστής Β. Σαμαρινιώτης με εντολή της Κεντρικής επιτροπής του ΕΑΜ έφυγε για τη Γιουγκοσλαβία σαν σύνδεσμος με το στρατάρχη Τίτο.

226

Σαράφης Στέφανος

1943

11

17

Μετά τη διάλυση της ΠΑΟ , ο ΕΛΑΣ κινήθηκε εναντίον του Κούκου για να ξεκαθαρίσει αυτό το "κέντρο της αντίδρασης" , οι κάτοικοι του οποίου είχαν οπλιστεί δια ιδίων μέσων […]οι αντάρτες συνάντησαν πεισματική αντίσταση και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν , παίρνοντας μαζί τους 140 με 150 ομήρους , κυρίως γυναικόπαιδα, μεταξύ των οποίων ήταν η γυναίκα και η κόρη του Κισά Μπατζάκ. (εκτελέστηκαν οκτώ από τον ΕΛΑΣ μεταξύ των οποίων η κόρη και η γυναίκα του Κισά Μπατζάκ)

258

Δορδανάς Στράτος

1943

11

18

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Στις 5 το πρωί Γερμανοί με 7 αυτοκίνητα και μοτοσυκλέτες κινήθηκα προς Μακρακώμη. Χτυπήθηκαν από τμήματα ΧΙΙΙ Μεραρχίας και αναγκάστηκαν να αποσυρθούν. Ενισχύθηκαν με 50 αυτοκίνητα γεμάτα στρατό , 3 θωρακισμένα , πυροβολικό και όλμους και έκαναν νέα επίθεση. Ύστερα από αγώνα οι δικοί μας συμπτύχθηκαν . Οι γερμανοί τη νύχτα έφυγαν. Είχαν πολλές απώλειες . Μονάχα στο δρόμο μετρήθηκαν 10 νεκροί.

460

Σαράφης Στέφανος

1943

11

19

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] 150Γερμανοί υποστηριζόμενοι από πυροβολικό κινήθηκαν προς Πόρτα. Ύστερα από αντεπίθεση τμημάτων Ι Μεραρχίας αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν με σημαντικές απώλειες.

460

Σαράφης Στέφανος

1943

11

19

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] 200-300 Γερμανοί με όλμους και πυροβολικό χτύπησαν τμήματά μας στα Λεπιανά. Ύστερα από 5 ώρες μάχη αναγκάστηκαν να συμπτυχτούνε σοβαρές απώλειες.

460

Σαράφης Στέφανος

1943

11

19

Κατάληψη της Ελαφίνας από τους Γερμανούς που αναγκάζει τον ΕΛΑΣ να απελευθερώσει τους ομήρους από τον Κούκο , εκτός από 8 που τους εκτέλεσε , μεταξύ των οποίων ήταν η γυναίκα και η κόρη του Κισά Μπατζάκ.

259

Δορδανάς Στράτος

1943

11

23

Την νύκτα της 23-11-43 ένοπλοι ελασίται απήγαγον την εξ 9 Οπλιτών δύναμιν του ΣΧ Αμυνταίου μετά του οπλισμού ως και δημοσίων και ιδιωτικών ειδών.

40

Βασιλική Χωροφυλακή (1941-50)

1943

11

23

Αναφορά της ΙΧ Μεραρχίας ΕΛΑΣ : " Αρ. ΕΠ 297/2 Νοεμβρίου 1943. Προς το Γενικόν Στρατηγείον . Εν σχέσει με την στάσιν του άγγλου αντισυνταγματάρχη Έγκς ως και μελών της υπ' αυτόν αποστολής λαμβάνομεν την τιμήν να αναφλερομεν τα κάτωθι. Ο αντισυνταγματάρχης Έγκς αναχωρών κατά τον μήνα Αύγουστον ε.ε. δια την περιοχήν Πιερίων και την πόλιν Θεσσαλονίκην είχε υποσχεθεί ότι θα εργαστεί δι αποστολήν αξιωματικών στον ΕΛΑΣ. Αντί να πράξη τούτο τουναντίον ηργάσθη δια την ίδρυσιν της ΠΑΟ. Συνέπεσε μάλιστα τότε να μην πραγματοποιήση την προσχώρισίν της στον ΕΛΑΣ ομάς αξιωματικών , η οποία ητοιμάζετοπρος τούτο. Ενδιαφέρθη πολύ δια να επιτρέψωμεν εις τον υπολοχαγόν Παπατσάντην , ίνα εργασθή δια λογαριασμόν της οργανώσεως ΕΔΕΣ χωρίς να είναι εξουσιοδοτημένος κανονικώς τόσον υπό του ΕΔΕΣ όσον και υπό του Κοινού Γενικού Στρατηγείου , επί πλέον εχορήγησεν εις τον Παπατσάντην 4 λίρες προτού αρχίσει την οργάνωσιν του ΕΔΕΣ καίτοι μας υπεσχέθη ότι δεν πρόκειται να ενισχύσει αυτόν προτού παρουσιάσει εργασίαν.[...]5) Συκοφαντεί τον ΕΛΑΣ ενώπιον των πυροπαθών και του λαού γενικώς ότι δήθεν ο ΕΛΑΣ δεν επιτρέπει εις τους Άγγλους να χορηγούν βοηθήματα εις τους πυροπαθείς.[...]7) Δεν έλαβε κανένα μέτρο εναντίον του Έλληνος υπολοχαγού Καραγεωργίου , μέλους της αγγλικής αποστολής , ο οποίος κινείται πάντοτε υπόπτως συναναστρεφόμενος με τους αντιδραστικούς τύπους. ΙΧ Μεραρχία".

233

Σαράφης Στέφανος

1943

11

23

Την νύκτα της 23-24 Ν/βρίου 1943 ισχυρά ομάς Ελασιτών εν η περιελαμβάνοντο και οπλίται του Βουλγαρικού και Σερβικού Στρατού απήγαγε βιαίως και αλληλοδιαδόχως την δύναμιν των ΣΧ Μεσσοκάμπου, Αγίου Παντελεήμονος, Ακρίτα (Μπούφι) και Σκοπού ως και των Φυλακίων Χωρ/κής Κάτω Καλλινίκης, Μαρίνης, Αχλάδας και 55 Συνοριακού Φυλακίου, αποτελουμένην συνολικώς εκ τριάκοντα επτά (37) ανδρών. Επίσης ελεηλάτησε τα δημόσια και ιδιωτικά είδη των ανδρών και ετράπη ακολούθως εις άγνωστον κατεύθυνσιν.

41

Βασιλική Χωροφυλακή (1941-50)

1943

11

25

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Ισχυρή γερμανική δύναμη με άρματα και όλμους κινήθηκε προς Χαλαμπρέζι , Σμόκοβο .27 Νοέμβρη άλλη φάλαγγα με πυροβολικό και όλμους σε σύνολο πλέον από 1600 κινήθηκε από Καρδίτσα προς Νευρόπολη . 28 Νοέμβρη άλλη φάλαγγα κινήθηκε από Τρίκαλα προς Πόρτα. Έγιναν σκληρές μάχες. Οι προς Πόρταν αποκρούστηκαν. Οι άλλοι κατόρθωσαν να φτάσουν στο οροπέδιο Νευρόπολης και την 1η Δεκεμβρίου να στραφούν προς Νευροβούνιτσα , αλλά αποκρούστηκαν. Τέλος ενισχύσεις ιππικού και της Σχολής Εφέδρων αξιωματικών τους χτύπησαν πλευρικά και τους ανάγκασαν να γυρίσουν στις βάσεις τους με μεγάλες απώλειες στις 2 Δεκέμβρη , αφού έκαψαν αρκετά σπίτια στο Νεοχώρι, Νεράιδα, Μπελούζα και τα λουτρά Σμοκόβου. Γερμανοί νεκροί 120, τραυματίες 70, καταστράφηκε ένα γερμανικό πολυβόλο και αρκετά οχήματα. Δικοί μας νεκροί και τραυματίες 50.

461

Σαράφης Στέφανος

1943

11

25

Ώραν 19ην της 25-11-43 ένοπλοι αντάρται ματαβάντες εις χωρίον Νικούσιον-Φλωρίνης απήγαγε την εκ των τριών οπλιτών δύναμιν ταύτης.

41

Βασιλική Χωροφυλακή (1941-50)

1943

11

25

Περί ώραν 23ην της 25-11-43 ένοπλοι αντάρται μεταβάντες εις χωρίον Ματίστα Φλωρίνης απήγαγε βιαίως την δύναμιν του εκεί Φυλακίου Χωρ/κής.

41

Βασιλική Χωροφυλακή (1941-50)

1943

11

26

Περί ώραν 2αν πρωινήν της 26-11-43 ένοπλοι αντάρται απήγαγον βιαίως την δύναμιν του Σ.Χ. Μεσκόβου-Φλωρίνης.

41

Βασιλική Χωροφυλακή (1941-50)

1943

11

26

Ώραν 1ην πρωινήν της 26-11-43 ένοπλοι αντάρται απήγαγον βιαίως εκ του χωρίου Κάτω Καλλινίκιον Φλωρίνης την εκ των τριών οπλιτών δύναμιν του εκεί Φυλακίου Χωρ/κής.

41

Βασιλική Χωροφυλακή (1941-50)

1943

11

27

Διάσκεψη της Τεχεράνης (έως 1/12) , ο Στάλιν θέτει στους δύο συμμάχους του το θέμα μιας ευνοϊκής , για την ΕΣΣΔ , εδαφικής ρύθμισης, χωρίς οι Τσώρτσιλ και Ρούσβελτ να προβάλλουν αντίρρηση.

27

Ψαρομηλίγκου

1943

11

28

(Έως 1/12/1943) Συνέδριο της Τεχεράνης. Συνάντηση Τσόρτσιλ-Ρούσβελτ-Στάλιν για τη δημιουργία δυτικού Μετώπου ( με συμμαχικές αποβάσεις στη Νορμανδία και τη προβηγκία) , την εξασφάλιση της σοβιετικής επιρροής στις χώρες της Βαλτικής και της ανατολικής Ευρώπης , την ανεξαρτησία του Ιράν

205

Εμείς οι Έλληνες

1943

11

28

Δελτίο πληροφοριών [ΓΣ ΕΛΑΣ] : " Οι ομάδες ΕΔΕΣ , μετά την σύμπτιξίν των δυτικώς του Αράχθου , εγκατέστησαν φυθλάκια[πολύ κοντά στα γερμανικά]. Αυτοκίνητα[γερμανικά] φορτηγά πλήρη τροφίμων εξ Ιωαννίνων φθάνουν εις θέσεις φυλακίων ΕΔΕΣ[…] Διαταγή του Ζέρβα[...] να μην βάλλουν κατ' αυτού [γερμανικού αυτοκινήτου] [...] Ζέρβας απέστειλεν [...]Ταγματάρχην του ο οποίος συνεργάσθη με Γερμανόν Διοικητήν".

168

Φαράκος Γρηγόρης

1943

11

28

Η Ομάδα Μάχης Εμπερλάιν [των Γερμανών] ανέλαβε την καταδίωξη των ανταρτών στη Δυτική Μακεδονία. Ένα τμήμα της καταδίωξης του Εμπερλάιν κατέλαβε και πυρπόλησε , "μετά από σκληρή μάχη" , δύο χωριά που βρίσκονταν νοτιοδυτικά της Πτολεμαΐδας . Εκτός από τους καταμετρημένους σαράντα "εχθρούς νεκρούς" , τα γερμανικά στρατεύματα λαφυραγώγησαν πολλά οπλοπολυβόλα , όλμους , όπλα , νάρκες . σφαίρες , ενώ ανακάλυψαν και κατέστρεψαν μία αποθήκη με εφόδια.

305

Δορδανάς Στράτος

1943

11

29

Διακήρυξη του Γιάιτσε , καθόρισε την ομοσπονδιακή διάρθρωση της μεταπολεμικής Γιουγκοσλαβίας , που συμπεριλάμβανε έξι ομόσπονδες σοσιαλιστικές Δημοκρατίες. Η ίδια διακήρυξη αναγνώριζε την ύπαρξη " μακεδονικού έθνους" και απέρριπτε τις βουλγαρικές διεκδικήσεις στην περιοχή. Στην πραγματικότητα , αυτή υπήρξε η γενέθλια πράξη της θεσμικής συγκρότησης του "Μακεδονισμού". [...]

27

Λυγερός Σταύρος

1943

11

29

Στις 29 Νοεμβρίου 1943, πραγματοποιήθηκε στο Γιάιτσε η σύγκληση του Αντιφασιστικού Συμβουλίου για την Εθνική Απελευθέρωση της Γιουγκοσλαβία, στην οποία καταδικάστηκε ο διαμελισμός της Γιουγκοσλαβίας από τους "φασίστες ιμπεριαλιστές" και ταυτόχρονα αποφασίστηκε η οργάνωση της Γιουγκοσλαβίας σε ομοσπονδιακή βάση μετά την Απελευθέρωση. Στις αποφάσεις του Συμβουλίου γινόταν ρητή αναφορά στην ύπαρξη "Μακεδονικού έθνους" και στη μεταπολεμική δημιουργία "Μακεδονικού κράτους" στο πλαίσιο της Γιουγκοσλαβίας. Συγκεκριμένα στην ιστορική αυτή συνεδρίαση αναφερόταν ρητά: "Για να καταστεί δυνατή η τήρηση των αρχών της εθνικής κυριαρχίας των εθνών της Γιουγκοσλαβίας και να κατορθώσει η Γιουγκοσλαβία να γίνει πραγματική πατρίδα όλων των λαών της και όχι αρένα για τις μηχανορραφίες αντιδραστικών στοιχείων, οικοδομείται η χώρα βάσει μιας ομοσπονδιακής αρχής, η οποία θα εξασφαλίσει απόλυτη ισότητα των εθνών της Σερβίας, της Κροατίας, της Σλοβενίας, της Μακεδονίας, του Μαυροβουνίου , της Βοσνίας και της Ερζεγοβίνης". Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι οι αποφάσεις του Γιάιτσε εγκρίθηκαν δημοσίως από τη Μόσχα, κάτι που σήμαινε ότι ο Τίτο είχε τη σοβιετική υποστήριξη.

98

Αλβανός Ραϋμόνδος

1943

11

29

(& 30) κατά τη δεύτερη σύνοδο του Αντιφασιστικού Συμβουλίου Εθνικής Απελευθέρωσης της Γιουγκοσλαβίας ( AVNOJ) στο Jaice , αποφασίστηκε ότι η μεταπολεμική Γιουγκοσλαβία θα περιλάμβανε και τη Μακεδονία ως ένα από τα Ομόσπονδα τμήματά της. Ο διορισμός στο AVNOJ του Ντίμιταρ Βλάχοφ και του Βλαντιμίρ Ποπτόμοφ ως εκπροσώπων της Μακεδονίας του "Αιγαίου" (ελληνικής) και του "Πιρίν" (βουλγαρικής) αντίστοιχα ήταν αποκαλυπτικός για το είδος της "Μακεδονίας" την οποία οραματίζονταν οι Γιουγκοσλάβοι παρτιζάνοι.

16

ΙΜΧΑ

1943

11

30

Ο Πούλος επισκέφτηκε τη Γαλάτεια (και το Δροσερό) και ομίλησε για μιάμιση ώρα εκθειάζοντα τον χιτλερισμό και την εθνικοσοσιαλιστική Ελλάδα. Καταφέρθηκε εναντίον των Βρετανών και των Αμερικανών προτρέποντας τους κατοίκους να πάρουν τα όπλα εναντίον τους. Στο Σώμα του όμως κατατάχθηκαν μόνο δύο νεαροί και δύο διωκόμενοι από τους αντάρτες Πρόσφυγες από την Κρυόβρυση (ένας 47 χρονος Καυκάσιος κι ένας 19χρονος Μικρασιάτης) που είχαν καταφύγει για ασφάλεια στη Γαλάτεια.

311

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

11

30

Β συνδιάσκεψη ΠΕ ΚΚΕ Γλώρινας

288

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

12

0

Ενέδρα ΕΛΑΣ σε Παλιογράτσανο , 2 Γερμανοί νεκροί

288

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

12

0

(Δεκέμβριος 1943) Η απόφαση [Γιάιτσε] των Γιουγκοσλάβων κομμουνιστών για το μέλλον της Μακεδονίας προκάλεσε την αντίδραση του Βουλγαρικού Πατριωτικού Μετώπου, του συνασπισμού δηλαδή των ομάδων αντίστασης, εντός των οποίων το ΚΚΒ έπαιζε ηγεμονικό αλλά όχι κυρίαρχο εκείνη την εποχή ρόλο[ΠΜ: το αντίστοιχο ΕΑΜ της Βουλγαρίας, που συγκροτήθηκε το 1942 από το ΒΚΚ, τους Σοσιαλδημοκράτες, τη στρατιωτική οργάνωση "Ζβενό" για τη διεξαγωγή αντίστασης στη Βουλγαρία κατά των Γερμανών, αλλά μόλις το 1944 άρχισε να σημειώνει κάποιες επιτυχίες 469/16]. Οι Βούλγαροι κομμουνιστές σε καμιά περίπτωση δεν ήθελαν να φανεί στο βουλγαρικό λαό ότι υποχωρούν σε ένα τόσο βασικό εθνικό θέμα, όπως το Μακεδονικό, και έτσι πρόβαλαν το παλαιό σύνθημα για την "ενιαία και ανεξάρτητη Μακεδονία" της ΕΜΕΟ. Σε διακήρυξη του Πατριωτικού Μετώπου που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1943 τονίζονταν ότι η Μακεδονία "είναι το λίκνο της βουλγαρικής παλιγγενεσίας" και ότι για να δοθεί τέλος στην εχθρότητα μεταξύ των τριών βαλκανικών κρατών η Μακεδονία δεν έπρεπε ούτε να κατατμηθεί ούτε να προσαρμοστεί σε κάποιο από αυτά αλλά θα έπρεπε να είναι "ενιαία ελεύθερη και ανεξάρτητη".

100

Αλβανός Ραϋμόνδος

1943

12

0

(χ.η.) Στην Αθήνα μέλη του ΕΔΕΣ κατετάγησαν στα Τάγματα Ασφαλείας , ενώ αρκετοί εξέχοντες ανώτεροι αξιωματικοί του ΕΔΕΣ διατηρούσαν στενές σχέσεις με την Κυβέρνηση Ράλλη. Πιεζόμενοι από το ΕΑΜ /ΕΛΑΣ , οι Βρετανοί επέμειναν να διακόψει ο Ζέρβας κάθε προσωπικό δεσμό με τους αποστάτες συναδέλφους του στην πρωτεύουσα , και το Δεκέμβριο του 1943 εκείνος το έκανε πράγματι. Για πόσο καιρό όμως , αυτό εξακολουθεί να αμφισβητείται. Όντως περιέγραψε μία καταγγελία από κοινού των Ταγμάτων το Φεβρουάριο του 1944 , που καλούσε όλους όσους είχαν καταταγεί σε αυτά να παραιτηθούν αμέσως. Από την άλλη ο Ντερτιλής -ο διοικητής των Ταγμάτων- θεωρούνταν απ' όλους το "άλτερ έγκο" του Ζέρβα , γιατί τους δύο άνδρες τους έδενε εικοσάχρονη φιλία. Επιπλέον , ο ίδιος ο Ζέρβας έπειζε διπλό παιχνίδι πάνω στο βουνό , αφού δεν έκανε επιθέσεις στις τοπικές γερμανικές δυνάμεις και διατηρούσε αξιωματικό σύνδεσμο στο αρχηγείο τους στα Γιάννενα . Το μόνο που παραμένει αβέβαιο είναι αν οι βρετανοί αξιωματικοί σύνδεσμοι που ήταν με τον ζέρβα γνώριζαν αυτούς τους δεσμούς.

358

Μαζάουερ Μαρκ

1943

12

4

Δελτίον πληροφοριών (ΓΣ ΕΛΑΣ) : " Στα ΚΑΣΤΑΝΟΧΩΡΙΑ , τρομοκρατία και πλιάτσικο , σε σπίτια Εαμιτών και γενικώτερα"

166

Φαράκος Γρηγόρης

1943

12

5

Από το κατασχεμένο από τον ΕΛΑΣ αρχείο του Ζέρβα : "Αριθ. 286. 5 Δεκεμβρίου 1943. Τηλεφωνική κρυπτογραφική αναφορά ταγματάρχη διοικητή τάγματος ΕΔΕΣ στο 12 σύνταγμα. "Εν συνεχεία προφορικής μου αναφοράς αναφέρω στοπ κλοπαί , λεηλασίαι , αυθαίρετοι έρευναι και αρπαγαί συνεχίζονται στοπ. Παπαχρήστου αδύνατον επιβληθή στοπ. Εάν όλεθρος συνεχισθή συγκράτησις κατοίκων προβληματική ".

228

Σαράφης Στέφανος

1943

12

6

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Τμήματα Ι Μεραρχίας χτύπησαν αιφνιδιαστικά φυλάκιο Κλεισούρας. Γερμανοί νεκροί και τραυματίες 20.

461

Σαράφης Στέφανος

1943

12

6

Το μεγαλύτερο μέρος των τμημάτων του Εμπερλάιν μετακινήθηκε στην Κλεισούρα , με αποστολή να εκδιώξει τους αντάρτες από την περιοχή και να απελευθερώσει για μια ακόμη φορά τα στενά , γνωστά ως "Νταούλι" […]τα στενά ελέγχονταν πλεόν από γερμανικά στρατεύματα [...]

304

Δορδανάς Στράτος

1943

12

7

Διαταγή [ΓΣ ΕΛΑΣ] : "Να τονιστεί η εξειτρετική σημασία της διατασσομένης επιχειρήσεως […] θα επιφέρει γερό κτύπημα εις τον ΕΔΕΣ".

167

Φαράκος Γρηγόρης

1943

12

9

Από το κατασχεμένο από τον ΕΛΑΣ αρχείο του Ζέρβα : "Πόρισμα ανακρίσεως του λοχαγού του ΕΔΕΣ Γ. Παπαποστόλου, Αριθ. ΔΥ 9 Δεκεμβρίου 1943[…]" Την ευθύνη φέρουν αυτοί ούτοι οι χωρικοί διότι χορηγούν εις τους αντάρτας οινοπνευματώδη ποτά δι ων ούτοι μεθύσκονται[...] ".(πρόκειται για πόρισμα ανακρίσεων με κλοπές , λεηλασίες , αρπαγές κλπ)

228

Σαράφης Στέφανος

1943

12

9

Οι περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας οι οποίες μέχρι τότε αποτελούσαν το χώρο ευθύνης του Εμπερλάιν , πέρασαν κάτω από τον έλεγχο του Αντισυνταγματάρχη Σύμερς και των SS .

305

Δορδανάς Στράτος

1943

12

9

Οι Γερμανοί αρμόδιοι σημείωναν για τη σπουδαιότητα της προπαγάνδας , τους στόχους της , καθώς και για τα μέσα που μπορούσε να μετέλθει : […] Με τη σωστή χρήση αυτού του πολεμικού μέσου μπορούμε να εξοικονομήσουμε αίμα […] Θεμελιώδης στόχος στην Ελλάδα είναι η εκ των έσω διάσπαση της θέλησης αντίστασης του εχθρού[...]Έτσι , στην άσκηση της προπαγάνδας έναντι του εχθρού οι αρμόδιοι στρατιώτες θα πρέπει να έχουν το θάρρος να πουν ψέματα , χρησιμοποιώντας τη φαντασία τους. Τους πρώτους μήνες του 1943 , στο επίκεντρο της Γερμανικής προπαγάνδας βρέθηκαν οι κομμουνιστές και οι Θεσσαλονικείς Εβραίοι , οι δεύτεροι για ένα συγκεκριμένο διάστημα μέχρι την έναρξη της μαζικής εκτόπισής τους. Ο διμέτωπος αυτός αγώνας έδωσε την ευκαιρία στο αρμόδιο γραφείο Προπαγάνδας Θεσσαλονίκης να ταυτίσει τους κομμουνιστές με τους Εβραίους , παρουσιάζοντάς τους ως κοινό εχθρό υπό την ονομασία "εβραιομπολσεβικισμός"

149

Δορδανάς Στράτος

1943

12

11

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] 11 και 12 Δεκέμβρη. Ισχυρές γερμανικές δυνάμεις κινήθηκαν από Σέρβια-Βελβεντό προς Παλιογράτσανο , Μοσχοχώρια και Καταφύγι. Ύστερα από σκληρές μάχες με τμήματα Χ Μεραρχίας ανατράπηκαν και αναγκάστηκαν να αποσυρθούν με μεγάλες απώλειες.

461

Σαράφης Στέφανος

1943

12

11

Στην περιοχή Αττικής ο Άγγλος λοχαγός Ντον πήγε στην Αθήνα στο σπίτι του δημάρχου Γεωργάτου , όπου φιλοξενήθηκε επί δέκα και πλέον ημέρες και έκανε συνεννοήσεις με Γερμανούς της Γκεσταπό. Γι αυτό έχει υποβληθεί έκθεση του Γεωργάτου μετά την απελευθέρωση όταν είχε συλληφθεί. "ΕΛΑΣ V Ταξιαρχία Αρ. 22 Α' Σώμα Στρατού Αθήνας. Περί κινήσεως του Άγγλου Λοχαγού Ντον. Λαμβάνομεν την τιμήν να αναφέρωμεν ότι όπως αναφέρει το 2/34 τάγμα μας περί τα μέσα Νοεμβρίου ε.ε. στη θέση Παραλία μονής Ταξιαρχών Χοστίων επί του Κορινθιακού επαρχίας Θηβών βενζινόπλοιον απεβίβασε τον λοχαγόν Ντον και δύο Γερμανούς αξιωματικούς. οι ανωτέρω εγένοντο αντιληπτοί και συνάμα ο διερμηνεύς των Άγγλων ερωτώμενος από χωρικούς είπεν ότι πρόκειται περί δύο Γερμανών αξιωματικών που είναι δικοί μας. Οι Γερμανοί αξιωματικοί παρέμειναν μέσα στο βενζινόπλοιο δεν επετράπη δε σε κανένα να πλησιάση και ο λοχαγός Ντον βγήκε και πήγε στην έδρα της αγγλικής αποστολής Αττικοβοιωτίας στη θέση Μαμπούλη Ελικώνος. Την επομένην ανεχώρησε με τους Γερμανούς . Σ.Τ. !! Δεκεμβρίου 1943. V Ταξιαρχία".

234

Σαράφης Στέφανος

1943

12

12

Εκτελέσεις σε Παλαιογράτσανο από Γερμανούς

288

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

12

13

Οι μονάδες της 117 Μεραρχίας [Γέγκερ]"Κυνηγών" [του Λε Σουίρ] κατέστρεψαν εκ θεμελίων τα Καλάβρυτα , ως αντίποινα για τη σύλληψη και εκτέλεση[78 στρατιωτών ] από τον ΕΛΑΣ των αντρών του 5 ου λόχου του 749 Συντάγματος "Κυνηγών" , που στις αρχές Οκτωβρίου είχε επιφορτησθεί με την εκκαθάριση της ευρύτερης περιοχής των Καλαβρύτων. Συνολικά , μέσα σε μια βδομάδα που διήρκησε η επιχείρηση τιμωρίας , [...]εκτελέστηκαν από τα Καλάβρυτα και τα γειτονικά χωριά περίπου 695 άτομα , καταστράφηκαν ολοσχερώς πολλά χωριά , καθώς και ιστορικές μονές της Αγίας λαύρας και του Μεγάλου Σπηλαίου.

211

Δορδανάς Στράτος

1943

12

16

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Τμήμα ΧΙΙΙ Μεραρχίας χτύπησε μηχανοκίνητο τμήμα στο δρόμο Αγρίνιο- Άγιος Βλάσης . Γερμανοί νεκροί 25 , αιχμάλωτος 1, Καταστράφηκαν 4 αυτοκίνητα.

461

Σαράφης Στέφανος

1943

11

17

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Γερμανική δύναμη με αυτοκίνητα , μοτοσυκλέτες , 8 όλμους και 4 πυροβόλα κινήθηκε από Βόλο και Αγριά προς Ζαγορά και χωριά Πηλίου για εκκαθάριση. Χτυπήθηκε από ΕΛΑΣ Πηλίου και αναγκάστηκε να αποσυρθεί. Γερμανοί νεκροί 16, τραυματίες 23, αυτοκίνητα και 4 μοτοσυκλέτες καταστράφηκαν. Λάφυρα 2 οπλοπολυβόλα και 2 όπλα.

461

Σαράφης Στέφανος

1943

12

17

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Σημαντικές δυνάμεις Γερμανών από Σέρβια και Ελασσόνα επιτέθηκαν κατά τμημάτων Χ Μεραρχίας προς Καταφύγι , Λειβάδι , Άγιο Δημήτρη και από Κατερίνη προς στενά Πέτρας. Ύστερα από τριήμερο σκληρό αγώνα κατέλαβαν Λειβάδι και Άγιο Δημήτριο. Τέλος ύστερα από σκληρούς αγώνες οι Γερμανοί , που ήταν στο σύνολό τους περί τους 7000 με πυροβολικό και άρματα, αναγκάστηκαν να αποσυρθούν στις βάσεις τους. Γερμανοί νεκροί 600 και 2 αξιωματικοί. Λάφυρα αυτοκίνητα και πολεμικό υλικό . Δικοί μας νεκροί 45 και τραυματίες 40.

461

Σαράφης Στέφανος

1943

12

18

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Γερμανική δύναμη με 50 αυτοκίνητα , πυροβόλα και όλμους επανάλαβε επίθεση στο Πήλιο και ύστερα από σκληρή μάχη αποκρούστηκε με 100 νεκρού και τραυματίες.

462

Σαράφης Στέφανος

1943

12

19

Οι Γερμανοί έκαψαν τα πιο πολλά σπίτια στο Παλαιογράτσανο. Αιτία ήταν μια αψιμαχία μεταξύ Γερμανών και ανταρτών στα ριζά των Πιερίων προς την πλευρά του Παλαιογράτσανου , όπου σκοτώθηκε ένας Γερμανός.

99

Φυλακτός Δημήτρης

1943

12

21

Κάψιμο Καταφυγίου από Γερμανούς

288

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

12

21

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] 21 Δεκέμβρη 1943-15 Γενάρη 1944. Τμήματα Ολύμπου κατάστρεψαν 4 ατμομηχανές , 6 βαγόνια με πετρέλαιο , 9 βαγόνια με διάφορα υλικά , μια γέφυρα στο Καρά-Τσάι. Γερμανοί νεκροί 7, τραυματίες 14.

463

Σαράφης Στέφανος

1943

12

22

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Φάλαγγα με 17 αυτοκίνητα κινήθηκε από Νεάπολη προς Παναρέτη και αποκρούστηκε. Άλλη φάλαγγα κινήθηκε από Τσοτύλι προς Μόρφη. Ύστερα από 6 ώρες μάχη με τμήματα ΙΧ Μεραρχίας αποκρούστηκε. Γερμανοί νεκροί 50 και τραυματίες.

462

Σαράφης Στέφανος

1943

12

22

Νίκος Καραγιάννης: " […] Ήταν ακόμα νύχτα βαθιά. Όπως μου διηγούνταν αργότερα αντάρτες των φυλακίων , οι Γερμανοί οδηγούμενοι από Έλληνες συνεργάτες τους , πιθανότατα Βελβεντινούς, που ήξεραν καλά το μέρος , φορώντας στα άρβυλά τους λινάτσες για να μην ακούγεται το βάδισμά τους στην απόλυτη ησυχία της νύχτας, ανέβηκαν αθόρυβα τα καγκέλια και έφτασαν ψηλά στα πρόθυρα του χωριού [Καταφύγι].[...]Έτσι οι Γερμανοί μπόρεσαν να προχωρήσουν και να μπουν στα πρώτα σπίτια του χωριού και έπιασαν τη θέση "Καραούλι", δηλ. την αριστερή πλευρά του χωριού. Στην πλατεία και στη δεξιά πλευρά του χωριού δεν μπόρεσαν να προχωρήσουν , γιατί δεξιά σ' ένα ύψωμα , έξω από το χωριό, ένα πολυβόλο δεν τους άφηνε να σηκώσουν κεφάλι. Μείνανε στις θέσεις αυτές , βαλλόμενοι από τους αντάρτες ως τις 4 το απόγευμα και μετά γλίστρησαν αριστερά προς την πλευρά της Σκούλιαρης και εγκατέλειψαν το χωριό. Κατέβηκαν στη Σκούλιαρη , τη βρήκαν έρημη από κατοίκους -είχαν αποσυρθεί όλοι στο δάσος- την έκαψαν , και από κει κατέβηκαν στο Βελβεντό. .[...]"

100

Φυλακτός Δημήτρης

1943

12

23

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Ανατινάχτηκε γέφυρα στο δρόμο Άγιος Δημήτριος Αικατερίνης καθώς και αμαξοστοιχία μεταξύ Αικατερίνης -Θεσσαλονίκης με αποτέλεσμα να καταστραφούν 7 βαγόνια και διακοπεί η συγκοινωνία 7 ώρες.

462

Σαράφης Στέφανος

1943

12

24

Νίκος Καραγιάννης: " […] Ύστερα από δύο μέρες , νύχτα πάλι, ξανανέβηκαν με μεγάλες δυνάμεις [οι Γερμανοί] στο Καταφύγι . Στο μεταξύ οι πιο πολλοί Καταφυγιώτες είχαν ξαναγυρίσει στο χωριό, γιατί η παραμονή των οικογενειών στο δάσος με παιδιά , αρρώστους , γυναίκες και γέροντες κάτω από τόσο δύσκολες συνθήκες , ήταν προβληματική αν όχι αδύνατη.[...][οι Γερμανοί] Έβαλαν φωτιά στα σπίτια και ολόκληρο το Καταφύγι με τα 400 ωραιότατα και νοικοκυρεμένα σπίτια μεταβλήθηκε σε σωρούς από καπνίζοντα ερείπια. Δεν άφησαν τίποτε όρθιο. Μαζί με τα σπίτια κάηκαν και αρκετοί γέροι και άρρωστοι , που δεν μπόρεσαν να βγουν στην πλατεία, γύρω στους 25. [...]"

100

Φυλακτός Δημήτρης

1943

12

24

Τας πρωινάς ώρας της 24-12-43 ακαθόριστος αριθμός ενόπλων ανταρτών επέδραμε κατά των εις τα χωρία Αχλάδα και Σκοπός Φλωρίνης Υπηρεσιών Χωρ/κής, και διήρπασεν άπαντα τα δημόσια υλικά των εν λόγω Σταθμών , απαγαγόντες και την εξ 7 οπλιτών δύναμιν τούτων.

43

Βασιλική Χωροφυλακή (1941-50)

1943

12

25

[Επιχειρήσεις ΕΛΑΣ] Τμήματα Χ Μεραρχίας κατάστρεψαν στη σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης -Γευγελή μια γέφυρα , 2 ατμομηχανέ4ς , πολλά βαγόνια και αρκετό μήκος σιδηροδρομική γραμμή. Άλλο τμήμα κατάστρεψε κατά το μεγαλύτερο μέρος τις εγκαταστάσεις μεταλλείων μολύβδου στο Μαυρονέρι Γουμένιτσας.

462

Σαράφης Στέφανος

1943

12

26

Διαταγή [ΓΣ ΕΛΑΣ] : "Θέλομεν την όσον το δυνατόν ταχυτέραν περάτωσιν της εναντίον του ΕΔΕΣ εκστρατείας , όμως τούτο δεν είναι εύκολον μα τας υπαρχούσας δυνάμεις".

167

Φαράκος Γρηγόρης

1943

12

26

Δημητρόφ προς Τίτο (μετά τη Συνδιάσκεψη της Τεχεράνης ,για τον αναταγωνισμό ΕΑΜ με ΕΔΕΣ ΕΚΚΑ ):" Σας παρακαλώ να μας στείλετε στοιχεία για το ελληνικό αντάρτικο κίνημα. Είναι αλήθεια ότι ο ΕΛΑΣ , του οποίου ηγείται ο στρατηγός Σαράφης ανήκει στις πραγματικά συνεπείς δημοκρατικές δυνάμεις; Είναι αλήθεια ότι η άλλη αντάρτικη δύναμη , το ΕΔΕΣ , υπό το σχη Ζέρβα , είναι σαν το κίνημα των τσέτνικ του Μιχαϊλοβιτς;"

37

Μπάεφ Ιορτάν

1943

12

28

Ο Παζιώνης (ΑΕΚΜΘ) -στα πλαίσια της πολιτικής προσεταιρισμού από Γερμανούς των αντικομμουνιστών του Οκτωβρίου 1943- στέλνει υπόμνημα στον Νώυεμπαχερ (πληρεξούσιο του Ράιχ στην Ελλάδα) όπου υποστήριζε τη δημιουργία μιας ισχυρής Ελλάδας στα Βαλκάνια , με την επιστροφή των εδαφών της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης και την εδαφική επέκταση στη σερβική Μακεδονία. Το αντάλλαγμα για τη γερμανική συγκατάθεση στις διεκδικήσεις αυτές θα ήταν ο πολιτικός προσανατολισμός της Ελλάδας στο Γ Ράιχ ως σταθερού και ειλικρινούς συμμάχου στη βαλκανική. Για να γίνει αυτό απαιτείτο η οικοδόμηση ενός εθνικοσοσιαλιστικού κράτους , προσαρμοσμένου στην ελληνική πραγματικότητα.

133

Δορδανάς Στράτος

1943

12

30

Επίθεση ΕΛΑΣ σε Πελαργό

288

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

12

30

ΕΠΙΘΕΤΙΚΕΣ ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΑΧΕΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ --ΠΟΛΙΟΡΚΙΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΟΥ ΕΕΣ : Πελαργός (τάγμα Μπαρμπαγιώργου ) , Λεύκαρα - Σκάφη (53 σύνταγμα)

220

Καλλιανιώτης Αθ.

1943

12

31

ΕΠΙΘΕΤΙΚΕΣ ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΑΧΕΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ -ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ-ΕΝΕΔΡΕΣ: Νέος Καύκασος

219

Καλλιανιώτης Αθ.