Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΑΡΑΦΗΣ

Η συγγενής και ιστορικός Λη Σαράφη μιλάει στην «Ε» με αφορμή την αρκετά αξιόλογη έκθεση « ο Στέφανος Σαράφης και η εποχή του», με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 χρόνων από το θάνατό του

αναδημοσίευση από: εφ. Η ΕΡΕΥΝΑ 27 Μαΐου 2007, αρ. φύλλου 14624, σελίδα 9, http://www.e-erevna.gr/portal/story.aspx?ID=4751

Συνέντευξη στον Αποστόλη Ζώη

Άνοιξε τις πύλες της στο Τρικαλινό κοινό και όχι μόνο, η αρκετά αξιόλογη έκθεση « ο Στέφανος Σαράφης και η εποχή του», με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 χρόνων από το θάνατο του στρατηγού Στέφανου Σαράφη η οποία πραγματοποιείται στο χώρο του Μύλου Ματσόπουλου. Την επιμέλεια της ενδιαφέρουσας έκθεσης στην οποία παρουσιάζεται ένα σπάνιο υλικό, έχει η συγγενής του στρατηγού ιστορικός Λη Σαράφη, ενώ η έκθεση πήρε σάρκα και οστά με τη συνδρομή του Πολιτιστικού Οργανισμού του δήμου Τρικκαίων. Για αυτή την έκθεση αλλά και για το στρατηγό Στέφανο Σαράφη μιλά σήμερα στην «Ε» η ιστορικός Λη Σαράφη, η οποία μεταξύ άλλων σημειώνει:
«Η ανάληψη της στρατιωτικής ηγεσίας του ΕΛΑΣ ήταν κορυφαία στιγμή στη διαδρομή του Στέφανου Σαράφη. Η συμβολή του στον ΕΛΑΣ ήταν σημαντική και ο Σ.Σ. χρησιμοποίησε όλη την στρατιωτική του εμπειρία και καλλιέργεια ώστε να οργανώσει τον ΕΛΑΣ με τέτοιο τρόπο που να γίνει ο πληρέστερος αντιστασιακός στρατός της κατεχόμενης Ευρώπης».

Η συνέντευξη

Πώς προέκυψε αυτή η σημαντική και ενδιαφέρουσα έκθεση; Ποια τα βασικά της χαρακτηριστικά;

«Στις 31 Μαΐου κλείνουν 50 χρόνια από τον θάνατο του στρατηγού Στέφανου Σαράφη. Αυτή η επέτειος σκέφτηκα πως θα μπορούσε να αποτελέσει την αφορμή να παρουσιαστεί ο Σ.Σ. στα Τρίκαλα τον τόπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε και στον οποίο επέστρεψε ξανά και ξανά σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Στο κέντρο της πόλης έχει στηθεί από χρόνια το άγαλμα του Σαράφη, κεντρικός δρόμος φέρει το όνομά του όμως πιστεύω πως οι νεότεροι σε ηλικία Τρικαλινοί πιθανόν να μην γνωρίζουν παρά σε γενικές γραμμές τη διαδρομή αυτού του ανθρώπου.
Έχοντας στα χέρια μου φωτογραφικό υλικό που μου κληροδότησε η χήρα του στρατηγού, Αγγλίδα αρχαιολόγος Μάριον Σαράφη, υλικό το οποίο καλύπτει τις σημαντικές φάσεις της ζωής του Στέφανου Σαράφη, σκέφτηκα να το επεξεργαστώ και να το παρουσιάσω σε μια έκθεση. Ξεκινώντας από το 1910, χρονιά που ο Σ. Σαράφης εγκατέλειψε τα νομικά και κατατάχτηκε εθελοντής στο στρατό επηρεασμένος από το κίνημα του Στρατιωτικού Συνδέσμου στο Γουδί το 1909, έως τον θάνατό του το 1957, στην έκθεση μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τη ζωή ενός σημαντικού ανθρώπου η δραστηριότητα του οποίου ταυτίζεται χρονικά με μια 50ετία της νεότερης ελληνικής ιστορίας εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και κρίσιμη».

Γιατί αυτός ο τίτλος της έκθεσης;

«Η έκθεση έχει τίτλο «ο Στέφανος Σαράφης και η εποχή του» - επειδή η εποχή και οι συνθήκες είναι που διαμορφώνουν, καθορίζουν και επηρεάζουν τις επιλογές και τη στάση του καθενός ανθρώπου. Με τις σπουδές μου στην νεότερη ελληνική ιστορία (και ειδικά με την διατριβή μου που επικεντρώνεται στην δεκαετία 1940-1950) είχα το υπόβαθρο να παρουσιάσω τις ιστορικές εξελίξεις στην Ελλάδα εμβαθύνοντας σε ορισμένες αποφασιστικές στιγμές και περιόδους. Έτσι στην έκθεση μπορεί να παρακολουθήσει κανείς την ιστορία του στρατηγού Σαράφη μέσω των ελληνικών ιστορικών εξελίξεων.
Η έκθεση στεγάζεται στον Μύλο του Ματσόπουλου (έναν χώρο που έχει την δική του ξεχωριστή ιστορία για την Δυτική Θεσσαλία) και θα λειτουργήσει ως τις 10 Ιουνίου, καλύπτοντας και την ημέρα της επετείου των 50 χρόνων από τον θάνατο του στρατηγού Σαράφη οπότε και θα γίνει ειδική εκδήλωση στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου με ομιλητές που θα αναδείξουν τον στρατηγό. Στήνοντας όμως την έκθεση είχα διαρκώς στο μυαλό μου τους μαθητές και το πόσο χρήσιμο και διαφωτιστικό θα ήταν να γνωρίσουν τον άνθρωπο που βλέπουν στο άγαλμα. Οι μαθητές είναι βέβαια σε περίοδο εξετάσεων οπότε η έκθεση θα λειτουργήσει ξανά το ερχόμενο φθινόπωρο ειδικά και αποκλειστικά για τα σχολεία».

Ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης τι αποτέλεσε πριν 60 χρόνια περίπου, τι αποτελεί σήμερα για την σύγχρονη ελληνική κοινωνία; Λείπουν σήμερα οι αρχές και τα ιδανικά από τους ανθρώπους;
«Ο στρατηγός Σαράφης ήταν άνθρωπος που δεν έπαυε να καλλιεργεί την προσωπικότητά του ώστε να είναι χρήσιμος στην πατρίδα, και να παλεύει για τα πιστεύω του. Πριν από 60 χρόνια θεωρώ ότι στο πρόσωπό του οι Έλληνες έβλεπαν τον ΕΛΑΣ, έναν λαϊκό αντιστασιακό στρατό με υψηλό φρόνημα και ευρύτατη λαϊκή υποστήριξη που πολέμησε αποτελεσματικά τον ξένο κατακτητή. Η ανάληψη της στρατιωτικής ηγεσίας του ΕΛΑΣ ήταν κορυφαία στιγμή στη διαδρομή του Στέφανου Σαράφη. Η συμβολή του στον ΕΛΑΣ ήταν σημαντική και ο Σ.Σ. χρησιμοποίησε όλη την στρατιωτική του εμπειρία και καλλιέργεια ώστε να οργανώσει τον ΕΛΑΣ με τέτοιο τρόπο που να γίνει ο πληρέστερος αντιστασιακός στρατός της κατεχόμενης Ευρώπης.
Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου οι άμαχοι αναδείχθηκαν μέσω των αντιστασιακών κινημάτων σε πρωταγωνιστές των εξελίξεων και σε νέα μεγάλη πολιτική δύναμη. Στην Ελλάδα ειδικά, το ΕΑΜ κυρίως, αλλά και ο ΕΛΑΣ, μέσω της συμμετοχής στο πολιτικό γίγνεσθαι, μέσω του συστήματος αυτοδιοίκησης στην Ελεύθερη Ελλάδα καλλιέργησαν πολιτικά μεγάλα στρώματα του πληθυσμού που έως τότε είχαν ζήσει μακριά από την άσκηση της πολιτικής, αφού το Αθηνοκεντρικό κράτος που περισσότερο τους απειλούσε παρά τους υποστήριζε. Το ΕΑΜικό κίνημα εισήγαγε νέες μεθόδους άσκησης της πολιτικής, εισήγαγε την συμμετοχή, την αυτοδιοίκηση, την οργάνωση της καθημερινότητας πάνω στη βάση των πραγματικών αναγκών της κοινωνίας.
Η εικόνα αυτή αμαυρώθηκε πρώτα από την Λευκή Τρομοκρατία και στη συνέχεια από τον Εμφύλιο πόλεμο και τα παράγωγά του με αποτέλεσμα να μην εδραιωθεί στη συνείδησή μας ότι εμείς οι Έλληνες καταφέραμε κάτι ανεπανάληπτα ηρωικό και ώριμο με την Αντίσταση».

Τι ήταν τελικά η Αντίσταση;

«Επιμένω στην ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε το κορυφαίο επίτευγμα της Αντίστασης. Η Αντίστασή μας ήταν ένα μεγάλο λαϊκό κίνημα, εμπεριείχε σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, όλων των ηλικιών και των κοινωνικών στρωμάτων, που σε συνθήκες αντίξοες, δύσκολες και επικίνδυνες κινητοποιήθηκε για να σταθεί στα πόδια του, να επιβιώσει και να παλέψει με αξιοπρέπεια εναντίον του κατακτητή. Ο Στ. Σαράφης σαν ένας από τους ηγέτες αυτού του κινήματος πρέπει να παίζει αυτόν τον ρόλο και σήμερα, όπως και τότε, και να βλέπουμε στο πρόσωπό του τη δύναμη που έχουμε εμείς οι Έλληνες να αγωνιζόμαστε με πίστη. Μπορεί οι εχθροί να είναι διαφορετικοί για τον καθέναν, ή μπορεί να είναι καλά κρυμμένοι σήμερα και όχι φανεροί όπως τότε κι αυτό να μας αποπροσανατολίζει. Όμως όταν φτάνει το μαχαίρι στο κόκαλο τότε ξέρουμε να μονοιάζουμε, να βλέπουμε καθαρά τον εχθρό και να προσφέρουμε με αυτοθυσία και ανιδιοτέλεια τους εαυτούς μας».