ΜΕ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ

Η τραγωδία των παιδιών στα χρόνια του Εμφυλίου

«Παιδομάζωμα» 60 χρόνια μετά

Ασάφειες και σκιές

αναδημοσίευση από: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100039_09/03/2008_262362

Εξήντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από το «παιδομάζωμα», αλλά η επιστημονική ιστορική έρευνα δεν έχει ακόμη φωτίσει πλήρως την τεράστια επιχείρηση μεταφοράς από τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδος περίπου 25.000 παιδιών στις «Λαϊκές Δημοκρατίες». Το πλαίσιο εκείνης της απόφασης παραμένει ακόμη ασαφές, όπως και ο ακριβής αριθμός των παιδιών που πέρασαν στην άλλη «όχθη».

Με στρατιωτική λογική

Νίκος Μαραντζίδης[1]

αναδημοσίευση από: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100040_09/03/2008_262305

Με ανακοίνωσή της η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, στις 7 Μαρτίου 1948, αποφάσισε την αποστολή παιδιών στις ανατολικές χώρες. Χιλιάδες παιδιά (15.000 - 25.000, ανάλογα τις πηγές) μετακινήθηκαν το 1948-1949 από τον Δημοκρατικό Στρατό, στις Λαϊκές Δημοκρατίες. Επρόκειτο για μια πρωτόγνωρη εμπειρία που έζησε η ελληνική ύπαιθρος.

Υποστηρίχθηκε από το ΚΚΕ πως στόχος της επιχείρησης υπήρξε η σωτηρία των παιδιών από τα δεινά του πολέμου. Υποστηρίχθηκε, επίσης, πως τα παιδιά δόθηκαν εθελοντικά από τους γονείς τους. Τα παραπάνω επιχειρήματα δεν ευσταθούν. Επρόκειτο για μια αμυντική επιχειρηματολογία απέναντι στις καταγγελίες της κυβέρνησης της Αθήνας που υποστήριζε πως τα παιδιά «απήχθησαν βιαίως» με σκοπό τον αφελληνισμό τους.

Η απόφαση της μετακίνησης των παιδιών στηρίχθηκε σε στρατιωτική και όχι ανθρωπιστική λογική. Ο ΔΣΕ αντιμετώπιζε σοβαρότατο πρόβλημα προσέλευσης μαχητών. Από τα μέσα του 1947, η στρατολογία γίνεται βίαια. Η εθελοντική κατάταξη στο ΔΣΕ δεν έφτανε ούτε το 10%. Από ένα σημείο και μετά, οι αντάρτες δεν έβρισκαν άνδρες στα χωριά να στρατολογήσουν. Με την πάροδο του χρόνου ο αριθμός των γυναικών που στρατολογούνται αυξάνεται δραματικά. Από την άνοιξη του 1949, οι γυναίκες αποτελούν το 30% των μάχιμων και το 70% των βοηθητικών στις μονάδες του ΔΣΕ. Αυξάνεται επίσης ο αριθμός των ανηλίκων μαχητών. Το 1949, ένας στους πέντε μαχητές του ΔΣΕ ήταν σίγουρα 18 ετών και κάτω. Το ΚΚΕ αποφασίζει να μετακινήσει τα παιδιά προκειμένου οι γονείς τους (κυρίως οι μάνες) να μπορούν να πολεμήσουν στις γραμμές του. Επιπλέον, με τα παιδιά «μέσα», οι γονείς δεν μπορούσαν φυσικά να λιποτακτήσουν από τις γραμμές του ΔΣΕ. Οι λιποταξίες ήταν μια πληγή που μάστιζε το ΔΣΕ και η ηγεσία του σκεφτόταν διαρκώς τρόπους να την εμποδίσει.

Κάποια από τα μεγαλύτερα παιδιά επέστρεψαν με το όπλο στο χέρι προκειμένου να πολεμήσουν με το ΔΣΕ στην τελευταία φάση αυτού του πολέμου. Ποιος είναι ο ακριβής αριθμός αυτών των παιδιών δεν γνωρίζουμε, ούτε πόσα από αυτά σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή συνελήφθησαν με το όπλο στο χώρο και στάλθηκαν φυλακή ή εξορία. Παραμένουν θέματα ταμπού. Οπως δεν γνωρίζουμε πόσα παιδιά χάθηκαν στο δρόμο, πεθαίνοντας από κακουχίες, το κρύο ή τους βομβαρδισμούς.

Στις Λαϊκές Δημοκρατίες πολλά από αυτά τα παιδιά βρήκαν στοργή και ένα καλύτερο μέλλον από αυτό που πιθανόν θα είχαν, αν ο πόλεμος δεν εμφανιζόταν στη ζωή τους. Μορφώθηκαν και ενσωματώθηκαν στις κοινωνίες υποδοχής χωρίς να χάσουν την ελληνική τους ταυτότητα. Αρκετοί επούλωσαν τα τραύματά τους και θυμούνται τις παιδικές τους στιγμές στους παιδικούς σταθμούς με νοσταλγία. Ομως αυτό είναι πραγματικά μια άλλη ιστορία.



[1] Ο Ν. Μαραντζίδης είναι επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.