ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΗΠΑ [ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΣΑΛ - ΑΦΙΕΡΩΜΑ «Κ »]

αναδημοσίευση από: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_2_17/06/2007_231043

Του Γιωργου Σταθακη[1]

Η εξαγγελία του Σχεδίου Μάρσαλ έγινε λίγες εβδομάδες μετά την εξαγγελία του Δόγματος Τρούμαν, το 1947. Τα δύο προγράμματα είχαν διαφορετικές βλέψεις. Το Δόγμα Τρούμαν αφορούσε το αμερικανικό δόγμα της «περιχαράκωσης του παγκόσμιου κομμουνισμού» στην περιφέρεια. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη περίπτωση, αλλά θα ακολουθούσε σύντομα η Κορέα και αμέσως μετά το Ιράν. Αντίθετα, το Σχέδιο Μάρσαλ αφορούσε την ανασυγκρότηση των βιομηχανικών οικονομιών της Δυτικής Ευρώπης, πρωτίστως της Δυτικής Γερμανίας. Αποτελούσε μία μορφή οικονομικής διπλωματίας με πολιτικούς σκοπούς. Αυτό όμως διήρκεσε μόνο δύο χρόνια, καθώς μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στην Κορέα το 1950, το Σχέδιο Μάρσαλ προσανατολίστηκε στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και τη στρατιωτική ετοιμότητα της Δυτικής Ευρώπης.

Στην Ελλάδα, τώρα, η αποχώρηση της Βρετανίας είχε αποφασιστεί ήδη από τα μέσα του 1946 και οι HΠA είχαν στείλει τα Χριστούγεννα στην Eλλάδα την Aποστολή Πόρτερ. Η περίφημη Έκθεση Πόρτερ ήταν ένα εξαιρετικά σημαντικό κείμενο για την εποχή. H Έκθεση ήταν ιδιαίτερα κριτική. Χαρακτήρισε το «καθεστώς της Aθήνας» απερίφραστα ως «αντιδραστικό» και «αυταρχικό». Θεώρησε τους Έλληνες πολιτικούς σχεδόν στο σύνολό τους «διεφθαρμένους» και κατηγόρησε τις επιχειρηματικές τάξεις ως ιδιοτελείς και αφοσιωμένες στην κερδοσκοπία. Θεώρησε την ελληνική γραφειοκρατία εντελώς αναποτελεσματική, διαβρωμένη από τα επιχειρηματικά συμφέροντα, και υποχείριο των πολιτικών.

Έτσι η Έκθεση απέκλεισε το ενδεχόμενο η αμερικανική οικονομική βοήθεια να δοθεί στην ελληνική κυβέρνηση να τη διαχειριστεί και πρότεινε ο πλήρης έλεγχος της οικονομίας να περάσει σε αμερικανικά χέρια. Mε το «καθεστώς άμεσου ελέγχου», το εξωτερικό εμπόριο, η νομισματική και η δημοσιονομική πολιτική θα βρίσκονταν υπό την άμεση εποπτεία της Αμερικανικής Οικονομικής Aποστολής. Παράλληλα, ζήτησε άμεση αλλαγή της Δεξιάς κυβέρνησης με την ενίσχυση των δυνάμεων του Κέντρου.

«Παράλληλη κυβέρνηση»

Τις ιδέες αυτές ακολούθησε πιστά η Aμερικανική Oικονομική Aποστολή (AMAG) που εγκαταστάθηκε στην Aθήνα τον Iούνιο του 1947 και η οποία οργανώθηκε ως «παράλληλη κυβέρνηση». Η οικονομική βοήθεια του Δόγματος Τρούμαν ήταν όμως μικρή. Μόλις 150 εκατομμύρια προορίζονταν για πολιτικούς σκοπούς, που συνιστούσε δραματική μείωση σε σχέση με τα 400 εκατ. που είχαν δαπανηθεί το 1946, ή τα 250 εκατ. του 1945.

Η AMAG με τα χρήματα αυτά επέτρεψε μόνο εισαγωγές βασικών αγαθών πρώτης ανάγκης. Για να κρατήσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό, επέβαλε στην ελληνική κυβέρνηση ένα ισοσκελισμένο προϋπολογισμό με δραστικές περικοπές των δαπανών και γενναίες αυξήσεις των φορολογικών εσόδων, με την έκτακτη φορολόγηση των εμπορικών και βιομηχανικών τάξεων. Ισορρόπησε τους μισθούς, αλλά απέκλεισε οποιαδήποτε διαδικασία περαιτέρω αυξήσεων, με την ψήφιση του αντιαπεργιακού νόμου. Τέλος, στο νομισματικό τομέα, η AMAG επέβαλε ιδιαίτερα περιοριστική πολιτική. Στις συνθήκες αυτές τα έργα ανασυγκρότησης περιορίστηκαν σε βασικά έργα αποκατάστασης των δρόμων, του σιδηροδρομικού δικτύου, των λιμανιών και της διώρυγας της Kορίνθου. Κόστισαν σε δραχμές το αντίστοιχο 33 εκατ. δολαρίων και έγιναν υπό την επίβλεψη της αμερικανικής στρατιωτικής υπηρεσίας κατασκευών.

Με το Σχέδιο Μάρσαλ, το ύψος της οικονομικής βοήθειας αυξήθηκε λίγο, στα 213 εκατομμύρια δολάρια. Οι αμυντικές δαπάνες το 1948-1949 ήταν αυξημένες και είχαν προκύψει 700.000 πρόσφυγες από την πολιτική της εκκένωσης του πληθυσμού από τις περιοχές δράσης του Δημοκρατικού Στρατού. Ο νέος προϋπολογισμός ήταν κατά το ένα τρίτο ελλειμματικός. Έτσι, οι πιέσεις μεταφέρθηκαν στη νομισματική και την εισοδηματική πολιτική. Οι μισθοί έμειναν παγωμένοι μέχρι το καλοκαίρι του 1949 και έχασαν τη μισή τους αξία.

Tο 1948-1949 ήταν η πρώτη χρονιά του φιλόδοξου Tετραετούς Προγράμματος 1948-1952, το οποίο προέβλεπε σημαντικές επενδύσεις σε ενέργεια και βιομηχανία. Αυτό δεν είχε όμως καμία τύχη. Στα κεντρικά όργανα του Σχεδίου Μάρσαλ δεν το συζήτησαν ποτέ. Από κοινού με τα ελάχιστα έργα ανασυγκρότησης και τα περιορισμένα βιομηχανικά δάνεια, το αναπτυξιακό σκέλος του Σχεδίου Μάρσαλ αναβλήθηκε για αργότερα.

Με το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου αναπτερώθηκαν οι ελπίδες για μια πιο ταχεία στροφή στην ανάπτυξη. Ο Αμερικανός πρέσβης Γκρέιντι χαρακτήρισε το 1950 «έτος μεγάλων ευκαιριών για την Eλλάδα» και τον Iανουάριο υπέβαλε στην κυβέρνηση ένα πρόγραμμα που προέβλεπε τη συρρίκνωση των ενόπλων δυνάμεων στο μισό, σε διάστημα ενός χρόνου. Εξάλλου η ελληνική οικονομία είχε επιδείξει σημαντική ανάκαμψη στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου. Τόσο η αγροτική, όσο και η βιομηχανική παραγωγή είχαν σταθερή άνοδο που προσέγγιζε πλέον τα προπολεμικά επίπεδα.

Καταστροφική συγκυρία

H κατάσταση όμως άλλαξε απότομα με την έναρξη των εχθροπραξιών στην Kορέα και τη στροφή του Σχεδίου Μάρσαλ προς την «επαναστρατιωτικοποίηση» της Δυτικής Ευρώπης. Αυτό σήμαινε αύξηση των αμυντικών δαπανών, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και αντιπληθωριστική πολιτική. Η συγκυρία αυτή αποδείχθηκε καταστροφική για την ελληνική οικονομία. Οι ελληνικές αμυντικές δαπάνες πάγωσαν στα υψηλά επίπεδα του 1950. Η οικονομική πολιτική επικεντρώθηκε αποκλειστικά στη σταθεροποίηση της οικονομίας.

Τον Iανουάριο του 1951 μία Επιτροπή στην Ουάσιγκτον είχε καταλήξει σ’ ένα πρόγραμμα σταθεροποίησης της ελληνικής οικονομίας. Τον Φεβρουάριο του 1951 ξεκίνησε το πρόγραμμα σταθεροποίησης. Για τα επόμενα δύο χρόνια η πολιτική αυτή εφαρμόστηκε με άκαμπτο τρόπο και ολοκληρώθηκε με την υποτίμηση της δραχμής την άνοιξη του 1953. Για όλο αυτό το διάστημα η ελληνική οικονομία έμεινε στάσιμη.

Η οικονομική βοήθεια περικόπηκε το 1950-1951 και εκ νέου το 1951-1952. Την τελευταία χρονιά του Σχεδίου Μάρσαλ ήταν 182 εκατομμύρια δολάρια. H οικονομική κατάσταση προκάλεσε διαδοχικές κρίσεις στις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τις αμερικανικές υπηρεσίες στην Ελλάδα. Τον Mάρτιο του 1952 η κατάσταση είχε φτάσει στο απροχώρητο. H διατήρηση των αντιπληθωριστικών στόχων προϋπέθετε την πλήρη εγκατάλειψη του επενδυτικού προγράμματος, μηδενικές δηλαδή δημόσιες επενδύσεις για το τρέχον έτος.

Αυτό που φάνηκε να έχει καλύτερη τύχη ήταν οι θεσμικές αλλαγές που επεδίωξαν οι Αμερικανοί την περίοδο 1950-1953. Αυτές περιελάμβαναν την ίδρυση κρατικών εταιρειών κοινής ωφέλειας (ΔΕΗ, ΟΤΕ κ.λπ.), τη δημιουργία νέων οργανισμών (ΕΟΤ, κ.ά.) και τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις που θα προσείλκυαν ξένα κεφάλαια (νόμος περί ξένων επενδύσεων του 1953). Κυρίως είδαν την ελληνική οικονομία να εντάσσεται, έστω με μεταβατικές διατάξεις, στους διεθνείς θεσμούς: στο «σύστημα του Μπρέτον Γουντς», στην GATT και λίγο αργότερα στους υπό ίδρυση ευρωπαϊκούς θεσμούς.

«Το Σχέδιο Μάρσαλ άλλαξε την Ελλάδα»

Στην επέτειο των 60 ετών από την εξαγγελία του προγράμματος βοήθειας, μιλάει στην «Κ» ο υπεύθυνος για τη χώρα μας, Τζέιμς Γουόρεν

αναδημοσίευση από: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100001_17/06/2007_231044

Συνέντευξη στον Αθανασιο Ελλις

Το Σχέδιο Μάρσαλ έβγαλε την Ελλάδα από την εξαθλίωση και έθεσε τα θεμέλια για μια ταχεία οικονομική ανάπτυξη που επέτρεψε στη χώρα να ενσωματωθεί στην ενιαία Ευρώπη, δηλώνει με το πάθος του ανθρώπου που βίωσε από κοντά τα γεγονότα, ο 80χρονος σήμερα Τζέιμς Γουόρεν που στις αρχές της δεκαετίας του '50 ήταν ηγετικό στέλεχος της αμερικανικής οικονομικής αποστολής που υλοποίησε το σχέδιο Μάρσαλ στην Ελλάδα. Ενα χρόνο μετά την άφιξή του στην Αθήνα, σε ηλικία μόλις 24 ετών, ο Γουόρεν τοποθετήθηκε υπεύθυνος όλων των εισαγωγών στην Ελλάδα. Μιλώντας στην «Κ» με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 60 ετών από την εξαγγελία του σχεδίου τον Ιούνιο του 1947 από τον τότε υπ. Εξωτερικών Τζορτζ Μάρσαλ, ο Τζέιμς Γουόρεν δηλώνει πικραμένος για την «παραποίηση της ιστορίας από τους περισσότερους Ελληνες ακαδημαϊκούς που γράφουν με βάση τα ιδεολογικά πιστεύω τους και όχι την αντικειμενική έρευνα και γνώση». Λάτρης της Ελλάδας, διατηρεί εδώ και δεκαετίες φιλίες με Ελληνες και ομογενείς, και μιλάει αρκετά καλά τα ελληνικά. Στη διάρκεια συζήτησης στο μικρό κήπο της κατοικίας του που βρίσκεται λίγα τετράγωνα από το Καπιτώλιο, δηλώνει ότι από το '48 έως το '55 «έγιναν πραγματικές επαναστάσεις» ενδεικτικότερη των οποίων ήταν ίσως «η δραχμή που εμπιστεύθηκε ο κόσμος και ξεπέρασε την ασθένεια της χρυσής λίρας». Τέλος, πλέκει το εγκώμιο του Γεωργίου Καρτάλη, υπογραμμίζοντας ότι «αυτός έπαιξε τον καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση του Σχεδίου Μάρσαλ από ελληνικής πλευράς, και όχι ο Μαρκεζίνης όπως πιστεύουν πολλοί».

Απίστευτη η διαφορά μέσα σε επτά χρόνια

- Τι σήμαινε το Σχέδιο Μάρσαλ για την Ελλάδα;

- Δυστυχώς, έχει επικρατήσει ένα μονοπώλιο από εκπροσώπους μιας ομάδας που ονομάζω «η επανάσταση που χάθηκε», οι οποίοι θεωρούν ότι έχουν το δικαίωμα να ξαναγράφουν την ιστορία όπως τη βλέπουν αυτοί. Αν είσαι ένας ανεξάρτητος νεαρός ακαδημαϊκός που θέλει να διοριστεί στο ελληνικό πανεπιστήμιο, είσαι αναγκασμένος να επαναλαμβάνεις τα ψέματά τους, αλλιώς είσαι καταδικασμένος. Δυστυχώς, στην Ελλάδα η πραγματική και σε βάθος ακαδημαϊκή έρευνα γύρω από την περίοδο εκείνη είναι πολύ φτωχή. Ο,τι έχει γραφτεί προέρχεται από τους ιδεολογικούς υποστηρικτές της «επανάστασης που χάθηκε». Είναι μια συνεχής και επίπονη προσπάθεια ανάδειξης των σφαλμάτων που έγιναν, και έγιναν μερικά, και πιεστικής υποβάθμισης της σημασίας του σχεδίου για το οποίο δεν χρειάζεται να απαντήσω εγώ, αρκεί όλοι να κοιτάξουν την Ελλάδα του 1947, και στη συνέχεια την Ελλάδα του 1954, και θα διαπιστώσουν μια απίστευτη διαφορά.

- Ποια ήταν η εικόνα της χώρας όταν φθάσατε στην Ελλάδα;

- Η Ελλάδα βγήκε από τον πόλεμο κατεστραμμένη. Το 1948 η Ελλάδα χρειαζόταν εισαγωγές αξίας 480 εκατομμυρίων δολαρίων για τροφή, καύσιμα και τις βασικές λειτουργίες της οικονομίας, αλλά είχε τη δυνατότητα απορρόφησης μόλις 150 εκατομυρίων. Τα τραπεζικά αποθέματα ήταν σχεδόν ανύπαρκτα. Οι άνθρωποι έδιναν μάχη να επιβιώσουν.

- Πώς αντιμετώπιζαν την κατάσταση οι Ελληνες πολιτικοί;

- Ηταν σαν να χορεύουν στο κατάστρωμα ενός βυθιζόμενου πλοίου. Εθελοτυφλούσαν και απέφευγαν τη λήψη των αναγκαίων αποφάσεων. Εδειχναν να μην ξέρουν τι να κάνουν. Και φυσικά υπήρχε διαφθορά και εκμετάλλευση των απλών ανθρώπων.

- Πότε άλλαξε αυτή η στάση;

- Οταν ήρθε η αμερικανική αποστολή, που γνώριζε ότι για να σωθεί η χώρα χρειάζονταν σκληρά μέτρα. Κατέληξαν με την κυβέρνηση Τσαλδάρη σε μια πολύ αυστηρή συμφωνία, πολλές πτυχές της οποίας αποτελούσαν σαφή παρέμβαση στα εσωτερικά της Ελλάδας. Μπορεί κάλλιστα να πει κανείς ότι επρόκειτο όχι για απλή παρέμβαση, αλλά για επέμβαση στην εθνική κυριαρχία της χώρας. Προσωπικά πιστεύω ότι επρόκειτο για μια πολύ έξυπνη και επιτυχή κίνηση από την πλευρά των Ελλήνων ιθυνόντων. Ηταν μια μικρή ομάδα Ελλήνων πατριωτών -και δεν χρησιμοποιώ τη λέξη τυχαία- που τόλμησαν να κάνουν βήματα που θα απέτρεπαν την καταστροφή της χώρας τους, η οποία κινδύνευε να εξελιχθεί σε Αλβανία ή Βουλγαρία. Η επιτυχία ήταν ότι έφεραν τους Αμερικανούς, όχι απλά ως συμβούλους, αλλά ως ελεγκτές και υπεύθυνους των αποφάσεων. Για τα επόμενα χρόνια η Ελλάδα έπρεπε να καταπιεί την περηφάνια της και να αποδεχθεί ευρείες παρεμβάσεις. Aυτό ήταν το πνεύμα της συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών.

Δραστικά μέτρα παντού

- Τι μέτρα εφαρμόσατε;

- Είχαμε να κάνουμε με μια ασθένεια. Και χρειάζονταν δραστικά μέτρα που θα χτυπούσαν το κακό στη ρίζα του. Αυτό σήμαινε αποκατάσταση τηλεπικοινωνιών, δημιουργία ενιαίου συστήματος παραγωγής και παροχής ηλεκτρικής ενέργειας που θα προερχόταν από ελληνικές πηγές, δίκτυο μεταφορών μέσω σιδηροδρόμων, οδικών αρτηριών, γεφυρών, λιμανιών.

Το δεύτερο κύμα επενδύσεων αφορούσε τη γεωργία. Στόχος ήταν η αλματώδης αύξηση της οικονομικής πίτας, όχι απλά η αναδιανομή της. Δεν υπήρχε ούτε ένας τομέας της ελληνικής οικονομίας που να μην επηρεάσθηκε από το Σχέδιο Μάρσαλ. Ακόμη και ο φορολογικός κώδικας έπρεπε να γίνει λιγότερο άδικος. Μεγάλη μάχη, που ήταν επιτυχής, δόθηκε στον τομέα της υγείας. Εξαλείφθηκε η ελονοσία, σημειώθηκε δραστική μείωση των περιστατικών φυματίωσης, πνευμονίας και τύφου.

- Γιατί ξαφνικά οι Αμερικανοί ήθελαν να λύσουν τα προβλήματα των Ελλήνων;

- Γιατί η Ελλάδα βρισκόταν σε ένα στρατηγικό σημείο. Και παρέμενε στρατηγικά σημαντική έως το 1989, όταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ενωση.

- Υπήρχαν διαφωνίες στα κέντρα αποφάσεων της Ουάσιγκτον για τη σημασία που έπρεπε να δοθεί στην Ελλάδα;

- Φυσικά υπήρχαν. Οι Ρεπουμπλικανοί, όπως πάντα, ήταν υπέρ του απομονωτισμού και κατά της παροχής οικονομικής βοήθειας σε τρίτες χώρες. Αλλά επικράτησαν τα πολύ ισχυρά επιχειρήματα του Τρούμαν, του Ατσεσον, του Μάρσαλ, του Κέναν.

- Πώς έβλεπε η αμερικανική κοινή γνώμη το Σχέδιο Μάρσαλ;

- Η κοινή γνώμη είχε πολύ μεγάλη σημασία για την υλοποίηση του Σχεδίου Μάρσαλ που διήρκεσε τέσσερα χρόνια. Ηταν ένα τεράστιο πρόγραμμα. Εάν μεταφράσουμε τα ποσά στη σημερινή τους αξία, το σχέδιο Μάρσαλ για την Ευρώπη ήταν ύψους 130 δισ. δολαρίων, από τα οποία τα 20 δισ. αφορούσαν την Ελλάδα. Αν προσθέσουμε και τη στρατιωτική βοήθεια, που δεν περιλαμβανόταν στο σχέδιο Μάρσαλ, ήταν άλλα 10 δισ. Μιλάμε για συνολική βοήθεια 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε σημερινές τιμές. Αν για την Ευρώπη ήταν ένα πολύ χρήσιμο πρόγραμμα, για την Ελλάδα ήταν καθοριστικό.

- Πώς λειτουργούσε στην πράξη η διανομή της βοήθειας;

- Υπήρχε ένας Αμερικανός και ένας Ελληνας ειδικός στον κάθε τομέα, όπως π.χ. στη γεωργία, την ύδρευση κ.ά. Ο Αμερικανός, που είχε και τα χρήματα, θεωρούσε ότι έπρεπε να υλοποιηθεί ένα έργο, αλλά μερικές φορές ο Ελληνας δεν μπορούσε να πάρει το «πράσινο φως» από το υπουργείο του λόγω της γραφειοκρατικής κωλυσιεργίας. Τελικά, η απόφαση υλοποιείτο μετά την παρέμβαση του Αμερικανού αξιωματούχου. Μερικές φορές γινόταν και το αντίθετο.

Ταύρος εν υαλοπωλείω

- Μήπως οι Αμερικανοί παρενέβησαν υπερβολικά στα εσωτερικά της Ελλάδας;

- Νομίζω ναι. Εμειναν περισσότερο και έκαναν επεμβάσεις, όχι απλά παρεμβάσεις. Θα έλεγα ότι αρκετές φορές λειτουργούσαν ως ταύρος εν υαλοπωλείω. Αλλά από την άλλη, αν είμαστε δίκαιοι θα πρέπει να δούμε τα αποτελέσματα. Μέσα σε επτά χρόνια άλλαξε ριζικά η δομή της ελληνικής οικονομίας. Από τη σχεδόν μηδενική παραγωγική δυνατότητα, φθάσαμε σε μια οικονομία που άρχισε να παράγει και να εξάγει. Η εισροή συναλλάγματος αυξήθηκε από 150 εκατ. δολάρια σε 300 εκατ.

- Υπήρξε διασπάθιση της οικονομικής βοήθειας;

- Είμαι βέβαιος ότι υπήρξε. Γνωρίζετε ότι η Ελλάδα ήταν προσηλωμένη στον κρατισμό. Αλλά η Ελλάδα είναι σήμερα μια τελείως διαφορετική χώρα και αυτή η διαφορά άρχισε με το Σχέδιο Μάρσαλ.

- Ποιος ακριβώς ήταν ο δικός σας ρόλος;

- Ενας από τους στόχους μου ήταν να πιέσω την Ελλάδα προς την ΕΟΚ. Εάν ήθελε κάποιος να εισάγει ένα προϊόν, έπρεπε να μου αποδείξει ότι αυτό δεν παράγεται στην Ελλάδα, αλλά ούτε και στην Ευρώπη. Μόνο τότε επέτρεπα την εισαγωγή από την Αμερική.

Στόχος ήταν η ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας και εν συνεχεία η ενσωμάτωσή της στην ενιαία δημοκρατική Ευρώπη, συχνά και εις βάρος των αμερικανικών εξαγωγών.

- Γιατί;

- Γιατί η στρατηγική μας ήταν να δημιουργήσουμε μια ενιαία Ευρώπη μέρος της οποίας θα ήταν και η Ελλάδα. Οταν πήγα στην Ελλάδα το '50 στους δρόμους έβλεπες μόνο «Σεβρολέτ». Οταν έφυγα, το '55, υπήρχαν παντού «Βόλβο» και «Σιτροέν».

- Πώς εξηγείτε την αμφιλεγόμενη στάση αρκετών Ελλήνων έναντι του Σχεδίου Μάρσαλ;

- Νομίζω ότι οφείλεται σε γεγονότα άσχετα προς το Σχέδιο Μάρσαλ, όπως την πολιτική των ίσων αποστάσεων που τήρησε η Αμερική στο πογκρόμ της Κωνσταντινούπολης το '55 και στο Κυπριακό. Μέχρι τότε ήμαστε στη συνείδηση του κόσμου η χώρα που έσωσε την Ελλάδα και ξαφνικά στο μυαλό πολλών μετατραπήκαμε σε αντίπαλο.

Ζητούσαν... αποζημίωση από τις ΗΠΑ επειδή εξαφάνισαν τα αφροδίσια νοσήματα!

«Προς τον διευθυντή της αμερικανικής αποστολής στη Θεσσαλονίκη,

Η Ενωση Ιατρών Θεσσαλονίκης έχει την τιμή να σας γνωστοποιήσει τα κάτωθι: Στην Ελλάδα, όπως φανταζόμαστε και στην Αμερική, όποτε ανθρώπινες ανακαλύψεις και η βιομηχανική πρόοδος τείνουν να πλήττουν μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα, η πολιτεία έχει την ηθική υποχρέωση να αποζημιώνει τους επαγγελματίες που πλήττονται από την πρόοδο.

Καθώς κατά τη μεταπολεμική περίοδο η πενικιλλίνη έχει εξαφανίσει τα αφροδίσια νοσήματα, προς όφελος της πολιτείας και της κοινωνίας, αλλά έχει προκαλέσει οικονομική ζημία στους ιατρούς που ασχολούνται με το θέμα, ζητήσαμε από το κράτος να χρεώνει κάθε χάπι αντιβιοτικού επιπλέον 200 δραχμές με τις οποίες να αποζημιώνει αυτούς που έχουν πληγεί. Το κράτος συμφωνεί επί της αρχής να ικανοποιήσει το αίτημά μας, αλλά υποστηρίζει ότι η Αμερικανική Αποστολή δεν το επιτρέπει. Γι' αυτό θα θέλαμε να σας παρακαλέσουμε να προβείτε στα απαραίτητα βήματα για τη θετική επίλυση του ζητήματος».



[1] Ο κ. Γιώργος Σταθάκης διδάσκει Πολιτική Oικονομία στο Πανεπιστήμιο Kρήτης και είναι συγγραφέας του βιβλίου «Το Δόγμα Τρούμαν και το Σχέδιο Μάρσαλ. Η ιστορία της αμερικανικής βοήθειας στην Ελλάδα», εκδ. Βιβλιόραμα.