Το δράμα και η αγριότητα ενός αντάρτικου

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΡΟΥΣΑΛΗΣ

Οι Ανυπότακτοι

Το Δεύτερο Αντάρτικο στην Πελοπόννησο

Εκδ. «ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ»

αναδημοσίευση από:

http://archive.enet.gr/online/ss3?q=&a=%D6%EF%DF%E2%EF%F2+%CF%E9%EA%EF%ED%EF%EC%DF%E4%E7%F2&pb=0&dt1=&dt2=&r=1&p=0&id=42561708

Ο συγγραφέας Κωνσταντίνος Μπρούσαλης, που εργάζεται ως καθηγητής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μας προσφέρει τώρα το νέο βιβλίο του για τον εμφύλιο πόλεμο στον Μοριά, κυρίως κατά την περίοδο 1946-1949. Είχε προηγηθεί το βιβλίο του «Η Πελοπόννησος στο Πρώτο Αντάρτικο, 1941-1945» (1997). Τα τελευταία χρόνια ο εμφύλιος πόλεμος στην Πελοπόννησο έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον αρκετών ερευνητών που κατάγονται κατά κύριο λόγο από αυτήν την περιοχή. Ισως ένας από τους λόγους αυτού του ενδιαφέροντος να απορρέει και από την αγριότητα και τη δραματικότητα του αντάρτικου αγώνα στην Πελοπόννησο.

Το Αντάρτικο στον Μοριά είχε πολλές ιδιαιτερότητες. Κατ' αρχάς, την περίοδο της Κατοχής, οι ισχυρές δυνάμεις της Εθνικής Αντίστασης βρέθηκαν αντιμέτωπες με εξίσου ισχυρές δυνάμεις Ελλήνων συνεργατών του κατακτητή.

Στη διάρκεια του Δεύτερου Αντάρτικου οι αριστεροί εξεγερμένοι ήταν «αιωρούμενοι» και από μια στιγμή και μετά αποκλεισμένοι, μη μπορώντας εύκολα να διαφύγουν από τον υπόλοιπο κορμό της Ελλάδας.
Σε αντίθεση με τις ισχυρές και εννιαίες ανταρτικές δυνάμεις στη Βόρεια Ελλάδα, οι οποίες ακουμπούσαν τις πλάτες τους σε φιλικές χώρες, όπου και κατέφυγαν όταν υποχώρησαν, μεταλλασσόμενοι σε πολιτικούς πρόσφυγες, οι αντάρτες της Πελοποννήσου, όντας αποκλεισμένοι, δεν μπορούσαν παρά να καταφεύγουν σε ορεινές περιοχές, όπου οι κυβερνητικές και οι παρακρατικές δυνάμεις τούς καταδίωκαν σε διαρκή βάση από μια χρονική στιγμή και μετά.

Αφού από το 1947 η ανταρτική ηγεσία, χωρίς βέβαια να το γνωστοποιήσει, μιλούσε για την απελευθέρωση της Βόρειας Ελλάδας, στην οποία στόχευε να εγκαθιδρύσει ένα καθεστώς Λαϊκής Δημοκρατίας, οι ανταρτικές δυνάμεις της Πελοποννήσου έπαιζαν εκ των πραγμάτων έναν ρόλο παρενόχλησης των κυβερνητικών δυνάμεων, με κύριο στόχο τον κατακερματισμό τους. Επομένως, ο αγώνας τους ήταν πάρα πολύ δύσκολος και είχε χαρακτηριστικά θυσίας.
Ο συγγραφέας παραθέτει διάφορα ενδιαφέροντα στοιχεία για να κατανοήσουμε αυτήν την ηρωική υπερπροσπάθεια των ανταρτών να ξεπεράσουν ή να τα βγάλουν πέρα μ' αυτές τις ιδιαίτερα αντίξοες αντικειμενικά συνθήκες. Κάτι που δεν κατάφεραν τελικά, και όλοι ή σχεδόν όλοι αφανίστηκαν ή συνελήφθησαν ή παραδόθηκαν. Ο Κ. Μπρούσαλης τελειώνει το εμπεριστατωμένο βιβλίο του με τον θάνατο του Ετεοκλή Δουμουλάκη, από την Πολίχνη Μεσσηνίας, «του τελευταίου απροσκύνητου», που σε ηλικία 26 χρόνων, τρία χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου, βρέθηκε νεκρός σε μια σπηλιά όπου ζούσε καταδιωκόμενος (σελ. 744-745).

Ο Κ. Μπρούσαλης, ύστερα από πολύχρονη έρευνα, με το βιβλίο του «Οι Ανυπότακτοι, το Δεύτερο Αντάρτικο στην Πελοπόννησο», με μια έκδηλη συναισθηματική απόκλιση υπέρ των ανταρτών και την επιθυμία του να προβάλει τη θυσία τους, μας δίνει ένα σημαντικό μήνυμα για μια εποχή που μοιάζει να είναι μακρινή αλλά και τόσο κοντινή.
Στις σελίδες του βιβλίου οι διάφορες φωτογραφίες απεικονίζουν τις περισσότερες φορές αγωνιστές-αντάρτες του εμφύλιου πολέμου, που οι περισσότεροι έπεσαν στο πεδίο μάχης.

Για παράδειγμα, στη σελ. 579 διακρίνουμε τη φωτογραφία του αρχικαπετάνιου Κώστα Κανελλόπουλου (1912-1949), ο οποίος σκοτώθηκε ακαριαία σε μάχη. Το εντυπωσιακό είναι ότι αρκετοί από τους ηγέτες των ανταρτών είναι παλιοί μόνιμοι αξιωματικοί του ελληνικού Στρατού. Οι δραματικές περιπέτειες του Δεύτερου Αντάρτικου στην Πελοπόννησο θυμίζουν κάτι από τις αντίστοιχες περιπέτειες αγωνιστών του '21.

Ορισμένες φωτογραφίες του βιβλίου, όπως των «σταυρωμένων» Πέρδικα και Ξυδέα, οι οποίοι νεκροί πάνω σε πασσάλους εκτέθηκαν σε κοινή θέα, τις έχουμε βέβαια ξαναδεί, όπως στο συγκινητικό βιβλίο του Γρηγόρη Κριμπά για τον Πέρδικα (Δημ. Γιαννακούρα), άλλες όμως είναι ανέκδοτες. Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον βιβλίο, που σε μεγάλο βαθμό αποτελεί μια προσφορά και αποτίει φόρο τιμής σ' εκείνους που σκοτώθηκαν στα πεδία των μαχών «τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ - 06/02/2009