Η ΑΠΟΚΑΘΗΛΩΣΗ (8/6/2010)

Γ Διαμαντόπουλος http://kozani.net/points.php?p_id=898, Ημερομηνία Καταχώρησης : 2010-06-08

Η Ελλάδα με την αποχώρηση των Γερμανών και την υπογραφή συμφωνίας της Βάρκιζας ΕΑΜ και Άγγλων Φλεβάρη του 1945 ετοιμάστηκε για πολιτική, κοινωνική και οικονομική οικοδόμηση της χώρας. Τα πράγματα όμως δεν έγιναν όπως επιθυμούσε ο λαός. Τα γεγονότα εξελίχθηκαν διαφορετικά και ραγδαία. Στα δραματικά γεγονότα του Δεκέμβρη του 44 στη κορύφωση των μαχών ΕΑΜ με Άγγλους και χωροφύλακες στο κέντρο της Αθήνας, ο Γ Παπανδρέου στο διάγγελμά του προς τον Ελληνικό λαό κατηγορεί το ΕΑΜ για ακραία αριστερή πρακτική. Η τοποθέτηση αυτή για πρώτη φορά στοχοποιεί τη μεγάλη αντιστασιακή οργάνωση ΕΑΜ σε ακραία αριστερή παράταξη με τεράστιες επιπτώσεις στα χιλιάδες μέλη. Στις 12 Φλεβάρη του 45 υπογράφετε η συμφωνία της Βάρκιζας με κυβέρνηση Πλαστήρα, Άγγλων και ΕΑΜ. Τη διακυβέρνηση της χώρας στη πράξη είχαν οι Άγγλοι με τον πρεσβευτή Λίπερ και αντιβασιλέα τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. Oι Άγγλοι διόριζαν μετριοπαθείς κυβερνήσεις, να κατευνάσουν τα πάθη εαμιτών και φιλοβασιλικών. Ο Πλαστήρας διαδέχτηκε τον Παπανδρέου, με απόφαση ρίχνει στα μαλακά τους δωσίλογους και κατοχικούς Έλληνες αξιωματούχους, αποτέλεσμα οι κατοχικοί πρωθυπουργοί και υπουργοί να καθαρίσουν με πέντε χρόνια φυλακή. Ταυτόχρονα ενεργοποιεί το άρθρο τρία της συμφωνίας της Βάρκιζας, που έλεγε ότι όσοι καταγγέλλονται για ποινικά αδικήματα(φόνους, ζημιές κλπ) στη περίοδο της εθνικής αντίστασης και στην εμφύλια σύγκρουση που ακολούθησε 1943-1944 ΕΑΜ με ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ και ΠΑΟ θα συλλαμβάνονται και θα τιμωρούνται. Χιλιάδες καταγγελίες άρχισαν να κατατίθενται στα αστυνομικά τμήματα επί δικαίων και αδίκων και εκατοντάδες εντάλματα συλλήψεων κοινοποιούνται σε πολλούς που συμμετείχαν στην αντίσταση. Την Άνοιξη του 45 αναφέρει στο βιβλίο,(στα φτερά του οράματος) ο Υψηλάντης βρέθηκε στα Νάματα, εκεί ένας ψηλός Βλάχος διορισμένος πρόεδρος, του πλησιάζει και του λέει, ότι έχει εντολή να τον συλλάβει, ο Υψηλάντης βγάζει το πιστόλι και του λέει αν τολμάς έλα, επενέβησαν οι πιο ψύχραιμοι και το επεισόδιο έληξε. Φεύγοντας από τα Νάματα, καταλάβαμε, γράφει ο Υψηλάντης, ότι τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά. Το κομμουνιστικό κόμμα όταν αντιλήφθηκε το ΕΑΜ φυλοροούσε και εκατοντάδες νέοι με πολλούς φιλοβενιζελικούς το εγκατέλειπαν, αντί να πάρει πολιτικές πρωτοβουλίες και να καταθέσει πολιτική πρόταση εξουσίας, ξεκίνησε τη πεπατημένη γνώριμη οδό, διαδηλώσεις για αμνηστία, ειρήνη, εργατικές απεργίες και ηρωική άμυνα. Επιμελώς απέκρυπτε τη συμφωνία της Γιάλτας και περίμενε την έλευση του Γραμματέα Ζαχαριάδη για σωτηρία. Από την άλλη μεριά τα κόμματα εξουσίας(φιλοβασιλικά και φιλοβενιζελικά) με επιμέλεια έχτιζαν τον κρατικό μηχανισμό και με την βοήθεια των Άγγλων οικοδομούσαν τον πολιτικό ιστό εξουσίας, αυτοί αν και αυτοεξόριστοι από την Ελλάδα στη διάρκεια της κατοχής ήξεραν την τέχνη της πολιτικής. Στις 8 Απρίλη του 45 ο Πλαστήρας υποβάλλει τη παραίτηση μετά από καταγγελία για ατυχή δήλωση σε ανύποπτο χρόνο υπέρ του καθεστώτος Μουσουλίνι στην Ιταλία. Στη συνέχεια πρωθυπουργός αναλαμβάνει ο Πέτρος Βούλγαρης ναύαρχος φιλοβενιζελικός. Τον Απρίλη του 44 εαμίτες φαντάροι της 1ης και 2ης ταξιαρχίας στασιάζουν στην Αλεξάνδρεια, συλλαμβάνουν τους αξιωματικούς και τη διοίκηση αναλαμβάνει επιτροπή φαντάρων και κατωτέρων αξιωματικών του ΕΑΜ. Ζητούν ο στρατός να υπαχθεί στην ΠΕΑΕΑ η οποία ήταν άτυπη κυβέρνηση των ελεύθερων Ελλήνων με έδρα το χωριό Κορυσχάδες. Οι Άγγλοι πολιορκούν το Ελληνικό στρατόπεδο και τούς κόβουν νερό και φαγητό. Ταυτόχρονα οι ναύτες καταλαμβάνουν τα πλοία του Ελληνικού στόλου στο ναύσταθμο τής Αλεξάνδρειας και ρίχνουν στη θάλασσα τους αξιωματικούς, ο Αγγλικός στόλος τους περικυκλώνει. Τότε ο ναύαρχος Βούλγαρης αναλαμβάνει με ομάδα επίλεκτων βατραχανθρώπων και χτυπάει τη ναυαρχίδα Αβέρωφ. Μετά την καταστολή οι στασιαστές συλλαμβάνονται και εξορίζονται από τους Άγγλους σε στρατόπεδα στην Αβησσυνία Στην Ελλάδα επέστεψαν όσοι επιβίωσαν μετά τον πόλεμο. Με τις περγαμηνές αυτές ο Βούλγαρης αναλαμβάνει τη πρωθυπουργία της χώρας. Με την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Βούλγαρη ο Βελουχιώτης πείθεται ότι η χώρα μπαίνει σε νέα κατοχή με τους Άγγλους. Ανακοινώνει με διακήρυξη την ίδρυση του ΜΕΑ(μέτωπο εθνικής ανεξαρτησίας) και προτείνει ξανά στα όπλα, διώξαμε τους Γερμανούς έλεγε, τώρα ήρθε η ώρα να διώξουμε και τους Άγγλους. Πήρε τα βουνά και έψαχνε να βρει αντάρτες, λίγοι όμως τον ακολούθησαν, οι περισσότεροι είχαν εξαφανιστεί. Αφού περιπλανήθηκε το Μάη του 45 στα βουνά της Λαμίας στα Άγραφα στην Ήπειρο μέχρι την Αλβανία, στην επιστροφή έμαθε το μαντάτο, ο Ζαχαριάδης γραμματέας του κόμματος ήρθε στην Ελλάδα και ο λαός πανηγυρίζει .Όταν ανακοινώνουν στον Ζαχαριάδη τις ενέργειες του Βελουχιώτη, εκείνος τις απορρίπτει και ζητάει να βγει ανακοίνωση ότι αποσύρουν οποιαδήποτε στήριξη στον δηλωσία Βελουχιώτη. Δηλωσίας ήταν αυτός, που σε ανύποπτο χρόνο υπέγραψε στις αρχές χαρτί άρνησης του κομμουνισμού. Ο Ζαχαριάδης ξεκομμένος από την πραγματικότητα χωρίς γνώση εφαρμοσμένης πολιτικής δεν πήρε είδηση, ότι ο κρατικός μηχανισμός στήνονταν μεθοδικά και συντεταγμένα. Στην ύπαιθρο δημιουργήθηκαν φιλοβασιλικές οργανώσεις, ομάδες εθνικοφρόνων οι λεγόμενοι Χίτες και εθνοφρουρές(χωροφυλακή) που επιλέχτηκαν με ανθρώπους πιστούς σε φιλοβασιλικά αισθήματα και φανατικά ταγμένους να υπηρετήσουν τις ιδέες τους, σημαντικός αριθμός προερχόταν από τα πρώην τάγματα ασφαλείας επί Γερμανών. Στο στρατό καλούσαν σειρές νέων και δεν γίνονταν διαχωρισμός αριστερών και δεξιών φαντάρων, αυτά έγιναν αργότερα, άλλωστε ο στρατός δεν ήταν ακόμα οργανωμένος και μάχιμος. Στις 16 Ιουνίου ο Βελουχιώτης πέφτει σε ενέδρα των ταγμάτων εθνοφυλακής στο φαράγγι του Φάγγου κοντά στον Αχελώου ποταμό πλησίον του χωριού Μεσούντα της Άρτας.( από το βιβλίο, ο αρχηγός των ατάκτων) Η μάχη ήταν αιματηρή, οι αντάρτες φεύγουν στο βουνό, οι εθνοφρουροί βρίσκουν τα πτώματα του Βελουχιώτη και του πρωτοπαλίκαρου Τζαβέλα, τους κόβουν τα κεφάλια, τα βάζουν σε ντορβά και τα κρεμούν νύχτα σε φανοστάτη στη πλατεία των Τρικάλων. Το πρωί οι κάτοικοι αντικρίζουν το θέαμα, η είδηση απλώθηκε σε όλη τη Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ ήταν νεκρός, για άλλους ήταν μάρτυρας της αντίστασης και της ελευθερίας και για άλλους πλήρωσε με το ίδιο νόμισμα τα δεινά της εμφύλιας σύρραξης στην αντίσταση 1943-1944.Σημασία έχει τα κρεμασμένα κεφάλια σηματοδότησαν την έναρξη του εμφυλίου 1946-1949 ενός αδελφοκτόνου πολέμου με τεράστιες καταστροφές και χιλιάδες νεκρούς. Αυτή η κάκιστη συνήθεια να κόβουν τα κεφάλια των αντιπάλων, έμεινε από την εποχή της ληστοκρατίας και δημιουργούσε φριχτή εντύπωση, το εφάρμοσαν και οι δύο πλευρές. Ο Παπάγος καταφθάνει από το Νταχάου στην Αθήνα, ήθελε να τον αποκαλούν Ντε Γκώλ της Ελλάδας, στόχος να χτίσει ανεξάρτητη χώρα από τους Άγγλους με βασιλευομένη δημοκρατία και ισχυρή πολιτική ηγεμονία από τη συντηρητική παράταξη, προϋπόθεση χρειαζόταν ισχυρός στρατός με σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό. Αμέσως αναλαμβάνει την οργάνωση του ΙΔΕΑ(ιερός δεσμός Ελλήνων αξιωματικών) με πίστη ότι η χώρα δεν θα περάσει στο κομμουνιστικό στρατόπεδο και σκοπός η ανάδειξη αξιόμαχων στρατιωτικών, διαφορετικά όπως έλεγε η Ελλάδα δεν θα έχει τύχη. Ο Ζαχαριάδης ετοίμαζε συνέδριο για την ιδεολογική καθαρότητα και εγκαθίδρυση της λαϊκής δημοκρατίας στην Ελλάδα, τις πολιτικές απόψεις έντυνε με μαρξιστικά ιδεολογήματα και πασπάλιζε μυθεύματα για στήριξη των αγώνων από τη μεγάλη σοσιαλιστική πατρίδα τη Σοβιετική Ένωση. Οι καπετάνιοι του ΕΛΑΣ Γιαννούλης, Σκοτίδας, Υψηλάντης, Φωτεινός, Λιάκος, Χείμαρος, Παπαїωάννου) και μερικοί άλλοι συναντήθηκαν κρυφά το καλοκαίρι του 45 στο Γράμμο. Αφού εξέτασαν την κατάσταση που διαμορφώνονταν, το λόγο πήρε ο Γιαννούλης, αυτός που θα προλάβει πρώτος να κάνει στρατό και πάρει τη νεολαία μαζί του θα νικήσει, πρότεινε την ίδρυση στρατού των καταδιωκομένων ανταρτών, με ορμητήριο το Γράμμο και Βόϊο να καταλάβουν τα υψίπεδα των Γρεβενών, της Κοζάνης, της Έδεσσας της Βέροιας και προσανατολισμό τη Θεσσαλονίκη.(από το βιβλίο, Η παρέλαση των γιγάντων, του Αχιλλέα Παπαϊωάννου). Ο Γιώργος Γιαννούλης από το Επταχώρι γνώριζε καλά τα σχέδια των συντηρητικών πολιτικών, αφού η οικογένειά του ήταν παλιά συνεργάτης των γνωστών πολιτικών Ίωνα και Στέφανου Δραγούμη από το Βογατσικό. Ο ίδιος ήταν νομικός και άριστος έφεδρος αξιωματικός του Αλβανικού πολέμου. Η πρόταση δεν θα ληφθεί υπόψη, όλοι περίμεναν τις αποφάσεις του κόμματος και του αλάθητου γραμματέα Ζαχαριάδη. Τη πρόταση ανέδειξε πολλές φορές ο Γιαννούλης στη διάρκεια του εμφυλίου στο Βαφειάδη, αλλά εκείνος την απέρριπτε και δεν τον χώνευε. Τον ενοχοποίησαν και τον εκτέλεσαν το 1948 στο Γράμμο, με εντολή του Ζαχαριάδη και του Γούσια καταθέτοντας διάφορες ανυπόστατες κατηγορίες. Μετά τη εκτέλεση του Γιαννούλη ο Ζαχαριάδης αποφάσισε, το 48 να οργανώσει το δημοκρατικό στρατό σε τακτικό από αντάρτικο, αλλά ήταν αργά , ο Παπάγος τους πρόλαβε, είχε φτιάξει ισχυρό εθνικό στρατό και επιστράτευσε όλους τους νέους, αρχές του 1949 ανέλαβε αρχιστράτηγος του εθνικού στρατού.

Στις 22 Νοεμβρίου του 1945 αναλαμβάνει πρωθυπουργός ο Θεμιστοκλής Σοφούλης με σκοπό να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές, ένα μήνα νωρίτερα 1 με 6 Οκτωβρίου 45 το κομουνιστικό κόμμα διοργανώνει στην Αθήνα το 7ο συνέδριο με στόχο τη λαϊκοδημοκρατική νίκη του λαού και την ανάδειξη της εθνικής αντίστασης των μετωπικών οργανώσεων ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ. Στην πράξη το αναδυόμενο μεταπολεμικό κράτος με μοναδική μαεστρία και τη βοήθεια των Άγγλων οδηγούσε τους αριστερούς στις παρυφές της παρανομίας. Εκατοντάδες παλιοί αντάρτες άρχισαν να βγαίνουν στο βουνό και να ξεθάβουν τα κριμένα όπλα. Άλλοι εγκατέλειπαν τη ύπαιθρο και έβρισκαν καταφύγιο στην ανωνυμία της πόλης. Οι εκλογές ορίζονται για 31 Μαρτίου του 1946. Ο Ζαχαριάδης άρχισε να μαδάει τη μαργαρίτα, αν θα κατεβεί ή όχι στις εκλογές και με ποιο σχήμα, θα είναι το ΕΑΜ ή κάποια ευρύτερη συμμαχική παράταξη με πολιτικές δυνάμεις του κέντρου. Το Φλεβάρη του 46 η 2η ολομέλεια του κομμουνιστικού κόμματος με αντίθετη άποψη του Δημητρόφ αποφασίζει να μη κατεβεί στις εκλογές το ΕΑΜ. Με απόφαση ανακοινώνει αυθόρμητη κινητοποίηση των πατριωτών σε μαζική λαϊκή αυτοάμυνα, αν δεν σταματήσουν οι διώξεις των αριστερών. Το μοιραίο δεν άργησε να έρθει, το βράδυ 30 με 31 Μάρτη παραμονή των εκλογών του 46 μια μικρή ομάδα ανταρτών με επικεφαλής τους Υψηλάντη και Φωτεινό χτυπάνε το σταθμό χωροφυλακής στο Λιτόχωρο, η μάχη δεν κράτησε πολλές ώρες, το γεγονός μαθεύτηκε σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Την άλλη μέρα ο Ζαχαριάδης αναφέρεται στην επίθεση του Λιτόχωρου και κλείνει ότι αν δεν σταματήσει η τρομοκρατία θα υπάρξουν και άλλοι Μπαρουτάδες. Ο Θωμάς Μπαρούτας (Λιόλιος)ήταν ένας καταδιωκόμενος αντάρτης στο Καϊμακτσαλάν και δεν πήρε μέρος στο Λιτόχωρο, τον ανέφερε έτσι για να μπερδέψει τα ίχνη και έγινε γνωστός στο πανελλήνιο χωρίς να το καταλάβει. Οι εκλογές έγιναν την άλλη μέρα και η Ενωμένη Παράταξη Εθνικοφρόνων με επικεφαλής το Λαϊκό κόμμα και αρχηγό τον Παναγή Τσαλδάρη ήταν νικητές με 55% των ψήφων. Για πρώτη φορά ο όρος εθνικόφρονας γίνεται τίτλος και ιδεολόγημα του κράτους, χαράζει διαχωριστική γραμμή μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας, η ιστορία αυτή θα κρατήσει 30 ολόκληρα χρόνια και θα σηματοδοτήσει τη μεταπολεμική Ελλάδα. Μετά τις εκλογές οι εθνικόφρονες γίνονται κυρίαρχοι της υπαίθρου και στρέφονται σε οργανωμένες διώξεις των παράνομων όπως τους έλεγαν αριστερών. Το δημοψήφισμα έγινε 1 Σεπτέμβρη του 46 και για επιστροφή του βασιλιά ψήφισε το 69% με το μεγαλύτερο ποσοστό να διαμορφώνεται στην ύπαιθρο, αντίθετα στις πόλεις το ποσοστό δεν ξεπερνούσε το 50%. Με την επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου κλείνει η πολιτική άνευ όρων μάχη για τον έλεγχο και την ηγεμονία του κράτους από τη παράταξη των εθνικοφρόνων, στη συνέχεια αρχίζει η ένοπλη αντιπαράθεση του εμφυλίου.

Στην Εράτυρα μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας οργανώνεται η φιλοβασιλική οργάνωση με τις προπολεμικές πολιτικές δυνάμεις. Με διορισμό αναλαμβάνει νέα διοίκηση στην κοινότητα και με τη χωροφυλακή κοινοποιούν εντάλματα σύλληψης σε αριστερούς, που ενοχοποιούνται σε τυχόν παράνομες πράξεις και εκτελέσεις στη Μπέστια. Τα εντάλματα δεν ήταν εύκολο να εκτελεστούν, το ρόλο αυτόν αναλάμβαναν τοπικές ομάδες κυνηγών, που συνεργάζονταν με την εθνοφρουρά για εντοπισμό και σύλληψη καταδιωκομένων. Μετά την απελευθέρωση στην Εράτυρα δεν άνοιξαν γραφεία του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ, όπως έγινε αλλού. Οι περισσότεροι εαμίτες ήταν φιλοβενιζελικοί που επέστρεψαν στον πολιτικό τους χώρο. Η αντιπαράθεση οξύνθηκε όταν γύρισαν οι εκτοπισμένοι από τους εαμίτες στο Ζιουπάνι, (Πεντάλοφος) και κινδύνεψαν να πεθάνουν από πείνα ή να εκτελεστούν. Ολόκληρο το 1945 ήταν φορτισμένο με πολιτικές και όχι μόνο αντιπαραθέσεις, όσοι ενοχοποιήθηκαν έφυγαν από το χωριό και προτίμησαν την ανωνυμία στη ζωή των πόλεων. Στις εκλογές του Μάρτη του 46 στην Εράτυρα πρώτο κόμμα εκλέχτηκε η ενωμένη παράταξη εθνικοφρόνων, ακριβή στοιχεία σε ποσοστά δεν υπάρχουν, το αρχείο της κοινότητας κάηκε στον εμφύλιο του 48 στη μάχη της Εράτυρας. Στη θέση του σχολείου που κάηκε το 44 στον Αϊ Γιώργη, αποφασίστηκε να γίνει πλατεία και το νέο σχολείο να χτιστεί από δωρεές εύπορων οικογενειών στο μέρος που είναι σήμερα. Τα σχολεία θα λειτουργήσουν στο κτίριο του πρώτου δημοτικού σχολείου που ήταν στο παζάρι στη σημερινή θέση της κοινότητας στα τέλη του 50 στο χώρο αυτό θα εγκατασταθεί το ιδιωτικό εξατάξιο γυμνάσιο Εράτυρας. Το νέο σχολείο μετά από χρόνια ολοκληρώθηκε σε διώροφο κτίριο και αργότερα εγκαινιάστηκε με τυμπανοκρουσίες από τη βασίλισσα Φρειδερίκη. Η οικονομική ζωή του χωριού ξεκίνησε με αργούς ρυθμούς, τα λεφτά ήταν λίγα , το εμπόριο και η βιοτεχνία αδυνατούσαν από έλλειψη κεφαλαίων και δουλειές για μεροκάματο δεν υπήρχαν. Στο χωριό ήρθε κλιμάκιο της ΟΥΝΡΑ(υπηρεσία ενωμένων εθνών για την ανακούφιση και αποκατάσταση αμάχων) με Αμερικανίδα διευθύντρια και ξεκίνησε η διανομή εφοδίων, υποζυγίων, αρότρων, ρουχισμού μέχρι και στεγνωτήρια καπνού. Τη διανομή ανέλαβαν οι συνεταιρισμοί(Φάρος, Σκαπάνη-Πρόοδος) και το διορισμένο κοινοτικό συμβούλιο. Η διανομή των εφοδίων δεν έγινε με αντικειμενικά κριτήρια, άλλοι καρπώθηκαν και άλλοι δεν πήραν τίποτα. Τα παιδιά βοηθούσε ο Ερυθρός Σταυρός με μικτή Ελβετό Σουηδική επιτροπή και συνεργάζονταν με σχολεία για συσσίτια ,κατασκηνώσεις και κατασκευή σχολικών κτιρίων, αυτοί όμως είχαν μια νοοτροπία, ερευνούσαν ψευδό επιστημονικά τα χαρακτηριστικά της φυλής των παιδιών στα χωριά και δημιούργησαν σε παρανοήσεις καταγωγής με πολλές εντάσεις. Το χωριό είχε το πλεονέκτημα της γεωργίας και κτηνοτροφίας, αυτό βοήθησε στην επιβίωση των κατοίκων. Την εποχή αυτή η Εράτυρα χαρακτηρίζονταν αστικό κέντρο μαζί με τη Σιάτιστα, τη Κοζάνη, τα Σέρβια, το Βελβενδό. Σαν κεφαλοχώρι είχε περισσότερες ευκαιρίες να αναπτυχθεί σε αντίθεση με τα γύρω χωριά. Μετά τον πόλεμο το χωριό είχε μεγάλο ποσοστό σε νέους και νέες, ένα εργατικό δυναμικό που ασφυκτιούσε στα στενά όρια του οικισμού, οι δουλειές στις πόλεις δεν είχαν ανοίξει, ο εμφύλιος ήταν ορατός. Στο δημοψήφισμα του 46 για το βασιλιά η Εράτυρα ψήφισε με μεγάλο ποσοστό την επαναφορά του Γεωργίου. Η επιστροφή του βασιλιά στην Εράτυρα γιορτάστηκε από τους φιλοβασιλικούς με δημοτικές ορχήστρες και τραγούδια, του αετού ο γιος, Γρίβα σε θέλει ο βασιλιάς, και άλλα. Τα σύννεφα του εμφυλίου είχαν μαζευτεί πάνω στα βουνά της Δυτικής Μακεδονίας, στο Γράμμο, στο Βίτσι, στο Βέρμιο, στο Σινιάτσικο, στο Καιμακτσαλάν, στα Χάσια, στον Όλυμπο, οι καταδιωκόμενοι αντάρτες σχημάτισαν ομάδες, στην αρχή ήταν ασύνδετες μεταξύ τους, κινούνταν διαρκώς από στάνη σε στάνη και καραούλι σε καραούλι. Στα χωριά κατέβαιναν για προμήθειες τη νύχτα με προφυλάξεις, απέφευγαν να χτυπήσουν τους αντιπάλους, εκτός αν ήθελαν να διαφύγουν. Από τον Ιούνιο του 46 οι ομάδες συγχωνεύονται και γίνονται συγκροτήματα του Γράμμου, των Χασίων, του Σινιάτσικου κλπ. Τον Οκτώβρη του 46 οι αντάρτες οργανώνονται σε ομάδες μάχης, συγκροτήματα, αρχηγείο περιοχής, αρχηγείο περιφέρειας και γενικό αρχηγείο ανταρτών. Στις 8 Δεκεμβρίου του 46 στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας στο νότιο Όλυμπο ανακοινώνεται η έκδοση της εφημερίδας των ανταρτών Εξόρμηση. Στις 27 Δεκεμβρίου του 46 δημιουργείται ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας με απόφαση του Ζαχαριάδη και αρχηγό τον Μάρκο Βαφειάδη. Ο εμφύλιος που θα ρημάξει τη χώρα είναι γεγονός.

Τον Φλεβάρη του 47 υπουργός δημόσιας τάξης αναλαμβάνει ο Ναπολέων Ζέρβας και ανακοινώνει την ίδρυση Μ.Α.Υ. (μονάδες ασφάλειας υπαίθρου). Ο Αχιλλέας Τριανταφυλλίδης αναφέρει στο βιβλίο,<<Η δεκαετία 1940-1950 στη Δυτ. Μακεδονία σελίδα 249>> μετά την απελευθέρωση από το στρατόπεδο των εαμιτών στο Ζιουπάνι(Πεντάλοφος) τον Απρίλη του 45 σχημάτισα απόσπασμα κυνηγών αριστερών, με ζήτησαν να συλλάβω τον Υψηλάντη αλλά τον εκτιμούσα και δεν το έκαμα, στη συνέχεια ανέλαβα αρχηγός στους μάϋδες στα χωριά του δρόμου Κοζάνης Βέροιας. Στις 25 Μαρτίου 1947 ο διοικητής της 15ης μεραρχίας στρατηγός Μαντάς καλεί τους οπλαρχηγούς της πρώην ΠΑΟ και τους αναθέτει διορισμό για ίδρυση ΜΑΥ στα χωριά τους. Στην Εράτυρα αρχηγός των μάϋδων αναλαμβάνει ο Χαρίσης Καρανίτσιος με υπαρχηγό τον Κώστα Τζιότζιο(Ζαμάνι). Ο παλιός πυρήνας των παππούδων φιλοβασιλικών αντέδρασε στο άκουσμα να οπλιστεί ξανά η Εράτυρα, αυτοί είχαν κακή εμπειρία του 44 όταν χτυπήθηκε το χωριό από τους αντάρτες με νεκρούς, κάψιμο του σχολείου και ανυπολόγιστες ζημιές. Τα διπλανά χωριά που δεν οπλίστηκαν, δεν χτυπήθηκαν από τους αντάρτες, τώρα τα ίδια χωριά αδυνατούν να οργανώσουν μάϋδες, τον πόλεμο κερδίζει ο στρατός και όχι οι ανεκπαίδευτοι μάϋδες και ήταν σωστή η παρέμβασή τους. Εκείνος όμως έδειξε το διορισμό και τους είπε, ότι για τη προσφορά στην εθνική αντίσταση η πατρίδα τον κάλεσε, να προστατέψει το χωριό, στα χέρια του είχε ισχυρό χαρτί και μπορούσε να ηγεμονεύει στη περιοχή. Έτσι αποφασίστηκε ένα παιδί από κάθε οικογένεια να ενταχτεί στους μάϋδες. Την εποχή αυτή οι παλιοί(ταγοί) φιλοβασιλικοί δεν είχαν καλές σχέσεις με τον Καρανίτσιο, εκείνος στις εκλογές του 46 στήριξε στη περιοχή <<το εθνικό κόμμα>> του Ζέρβα. Στην Εράτυρα ο Ζέρβας πήρε δύο ψήφους και πανελλαδικά 5,5%. Τα κεντρώα κόμματα του Θεμιστοκλή Σοφούλη, Σοφοκλή Βενιζέλου, Παναγιώτη Κανελλόπουλου και το δημοκρατικό σοσιαλιστικό κόμμα του Γεωργίου Παπανδρέου δεν ξεπέρασαν όλα μαζί το 35% των ψήφων.

Σε συνεργασία με τη χωροφυλακή οι μάϋδες της Εράτυρας στήσανε φυλάκια στη δεξαμενή, στο παζάρι, στο καμπαναριό, στο σχολείο και στο μύλο του συνεταιρισμού. Όσοι νέοι δεν πειθαρχούσαν και δεν πήγαιναν εκ περιτροπής να φυλάξουν, ο υπενοματάρχης άνευ θητείας Σταύρος Τσακαλίδης αναλάμβανε με σφαλιάρες και κλωτσιές να τους συνετίσει, ήταν τόσος βίαιος που είχε τρομοκρατήσει όλο το χωριό, σκοτώθηκε στη μάχη της Εράτυρας το 1948. Το 1947 ο δημοκρατικός στρατός με το σχέδιο <<Λίμνες>> ελέγχει το Γράμμο και στοχεύει να δημιουργήσει ελεύθερη περιοχή μεταξύ Κόνιτσας, Μετσόβου, Γρεβενών, Τσοτυλίου και Νεστόριο. Επίσης επιχειρεί να αποκαταστήσει εδαφική ενότητα με τα βουνά Χάσια, Πιέρια, Όλυμπο, Κίσσαβο και Γράμμο. Με εντολή του Βαφειάδη ο Γιώργος Γιαννούλης παίρνει σβάρνα τα χωριά του δυτικού Γράμμου, χτυπάει και ελέγχει τα Πευκοχώρια, τα Κατσιαουνοχώρια, Κοτύλη, Επταχώρι, Πυρσόγιαννη κλπ. Οι μάχες είχαν φουντώσει, ο βόμβος του πολέμου ακουγόταν καθημερινά στην Εράτυρα.