James Horncastle, The Macedonian Slavs in the Greek Civil War, 1944–1949


πλήρης τίτλος:

James Horncastle, The Macedonian Slavs in the Greek Civil War, 1944–1949, Lexington Books, Lanham-Boulder-New York-London 2019

===

James Horncastle is lecturer at Simon Fraser University.

===

In this study of Macedonian Slavs in the Greek Civil War, the author examines how their participation in the conflict, and the attempts by other groups to manipulate them, gave rise to modern issues that continue to affect politics in the region today. The Macedonian Question has confounded academics, politicians and the people of the Balkans since the nineteenth century. While the countries have resolved the territorial component of the Macedonian Question, the critical and confusing question surrounding the ethnic and linguistic identity of the people of the region continues to be the source of international debate. Part of the reason for this confusion is because the history of the Macedonian Question is shrouded in nationalist polemics. The role of the Macedonian Slavs involvement in the Greek Civil War is particularly contentious and embedded in nationalist polemics, which has impacted academic inquiry. This book argues that the preponderance of Macedonian Slavs within the communist forces during the Greek Civil War influenced the actions of all the major actors involved, and is a significant factor in shaping the modern Macedonian national identity.

===

Chapter 1: An Ongoing Question?
Chapter 2: Historical Background
Chapter 3: The Second World War and the Development of the Macedonian National Movement within Yugoslavia, and the impact it had on Greece
Chapter 4: The Macedonian Question and its impact on the Dekemvriana
Chapter 5: Towards a Civil War: The Macedonian Question in the Bulgarian-Greek-Yugoslav Interparty Dynamic
Chapter 6: The Macedonian Question in the Greek Civil War, January 1947-June 1948
Chapter 7: The Macedonian Question in the Greek Civil War after the Tito-Stalin split, July 1948-September 1949
Chapter 8: Conclusion and Impacts

===

Δήμητρα Πατρωνίδου, Απόπειρα εκπαιδευτικού εκβουλγαρισμού 1941-1944


πλήρης τίτλος:


Δήμητρα Πατρωνίδου, Απόπειρα εκπαιδευτικού εκβουλγαρισμού 1941-1944. Η κατεχόμενη Ανατολική Μακεδονία και Θράκη μέσα από τα βουλγαρικά αρχεία, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2019


===

Μία ανάλυση της εκπαιδευτικής πολιτικής του βουλγαρικού κράτους στην Ανατολική Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη κατά τη βουλγαρική κατοχή των ετών 1941-1944. Η μελέτη αυτή συμβάλλει στη γενικότερη συζήτηση για τις διαδικασίες οικοδόμησης έθνους στα Βαλκάνια. Διαφωτίζεται ο ρόλος του σύγχρονου κράτους στη διαμόρφωση εθνικής ταυτότητας και στην καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης των βαλκανικών λαών, ένας ρόλος που αποτελεί και τον κρίσιμο παράγοντα στην ανάπτυξη του εθνικισμού στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Ειδικότερα αναλύεται η προσπάθεια του σύγχρονου κράτους να παρέμβει στη διαδικασία των συνεχιζόμενων μεταλλάξεων των εθνικών ταυτοτήτων, γεγονός που αποτελεί ομολογουμένως "τη σπονδυλική στήλη" του Μακεδονικού Ζητήματος, παλαιού και νέου. Ανιχνεύονται οι εκπαιδευτικοί μηχανισμοί που τέθηκαν σε λειτουργία, προκειμένου να επιβληθεί μια ενιαία εθνική γλώσσα και εθνική ιδεολογία στο πληθυσμιακό σώμα που κατοικούσε εκεί. Η έρευνα βασίζεται σε βουλγαρικό αρχειακό υλικό της περιόδου 1941-1944, πρωτογενές και δευτερογενές: τα Αρχεία του βουλγαρικού Υπουργείου Εθνικής Παιδείας, το περιοδικό Σχολική Επιθεώρηση και τη βουλγαρική Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Παράλληλα γίνεται χρήση βουλγαρικών βιβλιογραφικών δεδομένων, συχνά και σύγχρονων με τα υπό διερεύνηση εκπαιδευτικά φαινόμενα.


===

πηγή: BiblioNet

Νίκος Παπαδάτος, Άκρως Απόρρητο. Οι σχέσεις ΕΣΣΔ-ΚΚΕ, 1944-1952


πλήρης τίτλος:

Νίκος Παπαδάτος, Άκρως Απόρρητο. Οι σχέσεις ΕΣΣΔ-ΚΚΕ, 1944-1952, ΚΨΜ, Αθήνα 2019

===

Μια ιστορική μελέτη βασισμένη σε σημαντικά ντοκουμέντα και σπάνιο αρχειακό υλικό

Η ιστορική μελέτη του Ν. Παπαδάτου έχει δύο βασικούς στόχους: α. τη δημοσίευση ορισμένων σπάνιων αρχειακών υλικών που θα βοηθήσουν τους ερευνητές να εμπλουτίσουν τις έρευνές τους. β. Την ιστορική ερμηνεία των εν λόγω τεκμηρίων. Εκατό χρόνια από την ίδρυση του ΣΕΚΕ (ΚΚΕ), 70 χρόνια από τη λήξη του εμφυλίου και σχεδόν 30 χρόνια από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η ελληνική βιβλιογραφία στερείται ακόμα σημαντικών πρωτογενών υλικών αναφορικά με τις πολιτικές σχέσεις μεταξύ του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ) και της Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ).
Στόχος του βιβλίου, μεταξύ άλλων, είναι να αρχίσει η συστηματική μελέτη των πρώην σοβιετικών αρχείων προκειμένου να εμπλουτιστεί η βιβλιογραφία περί του κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Στις σελίδες του βιβλίου περιέχονται σημαντικά έγγραφα πρωτογενών αρχείων της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Επιπροσθέτως, αναφέρονται και καταγράφονται σημαντικές δευτερογενείς πηγές (άρθρα, βιβλία, μελέτες, κλπ.) οι οποίες είναι, έως σήμερα τουλάχιστον, σπάνιες και δυσεύρετες στην ελληνική γλώσσα.
Ποια πολιτικά γεγονότα χρήζουν σήμερα ιδιαίτερης αποσαφήνισης προκειμένου να προσλάβουμε επαρκώς την τακτική και στρατηγική του κομμουνιστικού κινήματος κατά την περίοδο 1944-1952;
Σε αυτό το ερώτημα προσπαθεί να απαντήσει το πρώτο κεφάλαιο του εισαγωγικού σημειώματος, δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στα ρωσικά (πρώην σοβιετικά) αρχειακά έγγραφα, με άμεσο στόχο τη συγκεκριμένη ανάλυση των οργανωτικών-πολιτικών ζητημάτων του ΚΚΕ.
Εν συνεχεία με βάση την έρευνα των αρχείων, εξετάζονται α. οι κύριοι πολιτικοί λόγοι της ήττας των Κομμουνιστών τον Δεκέμβριο του 1944, β.  οι λόγοι για την υπογραφή της Συνθήκης της Βάρκιζας, γ. το διεθνές πλαίσιο του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, δ. το διεθνές πολιτικό περιεχόμενο των εσωκομματικών συγκρούσεων στο ΚΚΕ από το 1948 και ύστερα και τέλος ε. η συνολική αλληλεπίδραση ΕΣΣΔ-ΚΚΕ καθ’ όλη την περίοδο 1944-1952 σε επίπεδο πολιτικών αρχών.
Στις σελίδες του βιβλίου περιέχονται επίσης ορισμένες βιογραφικές πληροφορίες βασικών στελεχών του ΚΚΕ της περιόδου (από τους φακέλους τους στην Κομμουνιστική Διεθνή ή τα αρχεία του ΚΚΡ μπ.), καθώς επίσης και κάποιες στενογραφημένες συνομιλίες της ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Τέλος, υπάρχουν σύντομα βιογραφικά (προσωπογραφίες) για βασικές προσωπικότητες της περιόδου, ηγέτες και στελέχη του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και της ΕΣΣΔ.
===
Από την εισαγωγή του συγγραφέα:
Από την μελέτη της ιστορίας και των γεγονότων, αλλά και από τα αρχειακά ντοκουμέντα της έκδοσης, καταδεικνύεται με σαφήνεια ότι... "το ΚΚΕ δεν υπήρξε ένα «ξενοκίνητο» κόμμα, το οποίο «υποτασσόταν» –γραμμικά– στις επιδιώξεις της Σοβιετικής Ένωσης. Οι κομμουνιστές της εποχής εκείνης όμως, όπως ήταν φυσικό, ταύτιζαν τα συμφέροντα της παγκόσμιας εργατικής τάξης με τα αντίστοιχα της Σοβιετικής Ένωσης. Εμφορούνταν από την ελπίδα μιας παγκόσμιας κατάργησης της εκμετάλλευσης των εργατών με εμπροσθοφυλακή την ΕΣΣΔ."...
..."Στον βαθμό που η επαναστατική προσπάθεια των δυτικών και βαλκανικών κομμουνιστικών κομμάτων -άρα και του ΚΚΕ - δεν αποτελούσε πλέον προτεραιότητα του Κρεμλίνου, η ΕΣΣΔ είχε κάθε λόγο να δυσπιστεί απέναντι σε δοκιμασμένα, πλην όμως εξαιρετικά επίμονα, στελέχη όπως ο Ζαχαριάδης. Πράγματι, όπως δείχνουν και τα αρχεία, ο Ζαχαριάδης δεν ήταν πρόθυμος να εφαρμόσει κατά γράμμα, έναντι κάθε κόστους, τις εντολές του «κομμουνιστικού διευθυντηρίου».  
Η «απεγνωσμένη» προσπάθεια Ζαχαριάδη να κινητοποιήσει τη σοβιετική ηγεσία υπέρ των άμεσων αναγκών του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος είχε πλέον αρχίσει να δημιουργεί έντονη δυσφορία στην Επιτροπή Εξωτερικής Πολιτικής του ΠΚΚ (μπ.). Τα γεγονότα αυτά αποτέλεσαν το προοίμιο της «διεθνιστικής επέμβασης των αδελφών κομμάτων» κατά την 6η Πλατιά Ολομέλεια του 1956."...
===
Ο Νίκος Παπαδάτος είναι διδάκτωρ ιστορίας του Πανεπιστημίου της Γενεύης και ιστορικός ερευνητής του διεθνούς ινστιτούτου Global Studies Institute (GSI, Γενεύη). H διδακτορική του έρευνα είχε θέμα την ιστορία των διασπάσεων του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος.
Την περίοδο 2017-2018 πραγματοποίησε τη μεταδιδακτορική του έρευνα στα Πανεπιστήμια Higher School of Economics (Μόσχα) και École des Hautes Études en Sciences Sociales (Παρίσι) με ειδίκευση τις πολιτικές σχέσεις μεταξύ της Κομμουνιστικής Διεθνούς και των δυτικών κομμουνιστικών κομμάτων στη Σοβιετική Ένωση τη δεκαετία του 1930. 
Διδάσκει ως επισκέπτης καθηγητής στο τμήμα Ιστορίας, πολιτικών κομμάτων και κοινωνικών κινημάτων του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μόσχας Λομονόσοφ. Το 2019 έγινε μέλος της ερευνητικής ομάδας του Κέντρου Ρωσικών, Καυκάσιων και Ευρωπαϊκών σπουδών (CERCEC) της École des Hautes Études en Sciences Sociales.
Το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Les communistes grecs et l’Union soviétique: histoire de la scission du Parti communiste de Grèce (1949-1968)» δημοσιεύτηκε από τις εκδόσεις L’ Harmattan στη Γαλλία το 2016.
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1983. 
===
πηγή: ΚΨΜ

Kevin Featherstone κ.ά., […] Η μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης, 1940-194


πλήρης τίτλος:

Kevin Featherstone, Δημήτρης Παπαδημητρίου, Αργύρης Μαμαρέλης, Γιώργος Νιάρχος, Οι τελευταίοι Οθωμανοί: Η μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης, 1940-194, μτφρ. Γιώργος Νιάρχος, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013

===

Γιατί οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης, ενώ βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια βάναυση κατοχή και έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, διατήρησαν μια παθητική στάση τη δεκαετία του 1940;
Αυτή η πρώτη στο είδος της ιστορική μελέτη εξετάζει το γρίφο της μειονοτικής "αδράνειας", δίνοντας έμφαση στην περίπλοκη ταυτότητα της μειονότητας και στη στρατηγική σημασία της κατά τη διάρκεια αυτής της ταραγμένης δεκαετίας. Η έρευνα βασίστηκε σε ευρύτατο αρχειακό υλικό από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Τουρκία, τη Βρετανία και τις ΗΠΑ -μεγάλο μέρος του οποίου παρουσιάζεται για πρώτη φορά- καθώς και σε μια σειρά προσωπικών μαρτυριών με ανθρώπους οι οποίοι έζησαν τα γεγονότα που εξιστορεί το βιβλίο.
Οι τελευταίοι Οθωμανοί εξερευνούν μια συναρπαστική, εν πολλοίς άγνωστη μέχρι σήμερα, ιστορία, θέτοντας ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο τη δεκαετία του '40, αλλά και αρκετές παραδοχές και αντιλήψεις του σήμερα.

===

πηγή: BiblioNet